| YouTube Channel

समवायः (samavAyaH)

 
Apte
English
समवायः [samavāyḥ], 1 Combination, union, conjunction, aggregate, collection
तेषां समवाये एकदेशकालकतृत्वे ... एकतन्त्रत्वं भवति ŚB. on MS.* 12.1.1
सर्वाविनयानामेकैकमप्येषामायतनं किमुत समवायः K.
बहूनामप्यसाराणां समवायो हि दुर्जयः
Pt.*
 1. 331
Bhāg.*
 6.9.34.
A number, multitude, heap.
Close connection, cohesion
कर्तृदेशकालानामचोदनं प्रयोगे नित्यसमवायात् MS.* 4.2.23.
(In Vaiś.
phil.
 ) Intimate union, constant and inseparable connection, inseparable inherence or existence of one thing in another, one of the seven categories of the Vaiśeṣikas
उक्तं समवाये पारदौर्बल्यम् MS.* 8.4.17
नित्यसंबन्धः समवायः Tarka K.
Conjunction of heavenly bodies
समालोक्यैकतामेव शशिनो भास्करस्य च । समवायं तु तं रौद्रं दृष्ट्वा शक्रो$न्वचिन्तयत् ॥
Mb.
 * 3. 224.16.
Comp.
 -संबन्धः intimate and inseparable relation.
Apte 1890
English
समवायः 1 Combination, union, conjunction, aggregate, collection
सर्वाविनयानामेकैकमप्येषामायतनं किमुत समवायः K.
बहूनामप्यसाराणां समवायो हि दुर्जयः Subhāṣ.
2 A number, multitude, heap.
3 Close connection, cohesion.
4 (In Vaiś. phil.) Intimate union, constant and inseparable connection, inseparable inherence or existence of one thing in another, one of the seven categories of the Vaiśeṣikas
नित्यसंबंधः समवायः Tarka K.
Comp.
संबंधः intimate and inseparable relation.
Hindi
Hindi
कंपनी (पु)
Apte Hindi
Hindi
समवायः
पुं*
 - सम् + अव + इ + अच्
"सम्मिश्रण, मिलाप, संयोग, समष्टि, संग्रह"
समवायः
पुं*
 - सम् + अव + इ + अच्
"संख्या, समुच्च्य, राशि"
समवायः
पुं*
 - सम् + अव + इ + अच्
"घनिष्ठ संबंध, संसक्ति"
समवायः
पुं*
 - सम् + अव + इ + अच्
"प्रगाढ़ मिलाप, अविच्छिन्न तथा अविच्छेद्य संयोग, अभेद्य संलग्नता या एक वस्तु का दूसरी में अस्तित्व वैशेषिकों के सात पदार्थों में से एक"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
सम् + अव + इण् = समवायः ।
पदविभागः - > नामपदम्
कन्नडार्थः - > ಸಂಬಂಧ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सङ्ग्रहः, गणः, संवः, समवायः, निवहः, चयः, समूहः, ओघः, समुच्चयः, समाहारः. समुदायः, वृन्दम्, संकलः, समवहारः, समाहृतिः
noun
कानिचित् वस्तूनि एकस्मिन् स्थाने एकत्र वा स्थापनस्य क्रिया भावः वा।
"कपिलः ऐतिहासिकानां वस्तूनां सङ्ग्रहं करोति।"
Synonyms:
 समवायः
noun
वणिजां दलं संस्था वा या मिलित्वा व्यवसायं व्यापारं वा करोति।
"समवाये उत्पन्नेन विभागेन भूरि क्षतिः अभवत्।"
Synonyms:
 समुदायः, सङ्घः, समूहः, सङ्घातः, समवायः, सञ्चयः, गणः, गुल्मः, गुच्छः, गुच्छकः, गुत्सः, स्तवकः, ओघः, वृन्दः, निवहः, व्यूहः, सन्दोहः, विसरः, व्रजः, स्तोमः, निकरः, वातः, वारः, संघातः, समुदयः, चयः, संहतिः, वृन्दम्, निकुरम्बम्, कदम्बकम्, पूगः, सन्नयः, स्कन्धः, निचयः, जालम्, अग्रम्, पचलम्, काण्डम्, मण्डलम्, चक्रम्, विस्तरः, उत्कारः, समुच्चयः, आकरः, प्रकरः, संघः, प्रचयः, जातम्
noun
एकस्मिन् स्थाने स्थापितानि स्थितानि वा नैकानि वस्तूनि।
"अस्मिन् समुदाये नैकाः महिलाः सन्ति।"
Tamil
Tamil
ஸமவாய: : சேர்க்கை, கலப்பு, கூட்டம், குவிப்பு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
समवायः,
पुं,
 (समवाय्यते इति । सम् + अव +अय + घञ् ।) समूहः । इत्यमरः ॥
(यथा, मनुः । ४ । १०८ ।“अनध्यायो रुद्यमाने समवाये जनस्य च ॥
”)सम्बन्धविशेषः । यथा, --“घटादीनां कपालादौ द्रव्येषु गुणकर्म्मणोः ।तेषु जातेश्च सम्बन्धः समवायः प्रकीर्त्तितः ॥
”इति भाषापरिच्छेदः ॥
अवयवावयविनोर्गुणगुणिनोः क्रियाक्रियावतो-र्जातिव्यक्त्योर्नित्यद्रव्यविशेषयोच्च यः सम्बन्धः ससमवाथः । इति सिद्धान्तमुक्तावली ॥