| YouTube Channel

सप्ति (sapti)

 
शब्दसागरः
English
सप्ति
m.
 (-प्तिः)
1. A horse.
2. A yoke.
E.
 षप् to be collected, (in a troop, ) ति
aff.
Capeller Eng
English
स॑प्ति
m.
 horse,
esp.
 runner.
Yates
English
सप्ति (प्तिः) 2.
m.
 A horse.
Spoken Sanskrit
English
सप्ति - sapti -
m.
 - yoke
धुर - dhura -
m.
 - yoke
योग - yoga -
m.
 - yoke
आबद्ध - Abaddha -
n.
 - yoke
ईषान्तबन्धन - ISAntabandhana -
n.
 - yoke
युग - yuga -
n.
 - yoke
युक्त - yukta -
n.
 - yoke
उपदधाति { उपधा } - upadadhAti { upadhA } - verb - yoke
उपधत्ते { उपधा } - upadhatte { upadhA } - verb - yoke
यौति { यु } - yauti { yu } - verb - yoke
सम्प्रय्न्ङ्क्ते { सम्प्रयुज् } - sampraynGkte { samprayuj } - verb - yoke
सम्प्रयुनक्ति { सम्प्रयुज् } - samprayunakti { samprayuj } - verb - yoke
युनक्ति { युज् } - yunakti { yuj } - verb 7 Atm - yoke
योजयति { युज् } - yojayati { yuj } - verb caus. - yoke
संयोजयति { संयुज् } - saMyojayati { saMyuj } - verb caus. - yoke
प्रयुक्त - prayukta -
adj.
 - yoked
योजित - yojita -
adj.
 - yoked
सम्प्रयुक्त - samprayukta -
adj.
 - yoked
संसक्तयुग - saMsaktayuga -
adj.
 - yoked
युज् - yuj -
adj.
 - yoked
सप्ति sapti
m.
 yoke
सप्ति sapti
m.
 steed
सप्ति sapti
m.
 horse
सप्ति sapti
m.
 courser
Wilson
English
सप्ति
m.
 (-प्तिः) A horse.
E.
 षप to be collected, (in a troop, ) ति
aff.
Apte
English
सप्तिः [saptiḥ], 1 A yoke.
A horse
जवो हि सप्तेः परमं विभूषणम् Subhāṣ.
see सप्तसप्ति also.
A yoke-fellow.
Apte 1890
English
सप्तिः 1 A yoke.
2 A horse
जवो हि सप्तेः परमं विभूषणं Subhāṣ.
see सप्तसप्ति also.
3 A yoke-fellow.
Monier Williams Cologne
English
स॑प्ति
m.
 (possibly connected with √ सप्) a horse, steed, courser (cf. सप्त-स्°),
RV.
VS.
Kāv.
Pañcar.
N.
 of the author of
RV.
 x, 79 (having the patr. Vājambhara.),
Anukr.
Monier Williams 1872
English
सप्ति सप्ति, इस्, m. (probably fr. rt. सप्, ‘to
join’), a yoke (of horses)
a horse
a yoke-fellow
N. of the author of the hymn Ṛg-veda X. 79 (hav-
ing the patronymic Vājambhara).
—सप्ती-वत्, आन्,
अती, अत् (Ved. for सप्ति-वत्), possessed of horses,
having splendid horses, (Sāy. = प्रशस्ताश्व।)
Macdonell
English
सप्ति sáp-ti,
m.
 courser, steed: ī-vat,
a.
 🞄speeding with coursers (RV.).
Benfey
English
सप्ति सप् + ति,
m.
1. A span (of
horses), united like a span, Chr. 291, 1
= Rigv. i. 85, 1
2. A horse.
--
Comp.
सप्तसप्ति, i. e.
सप्तन्-,
m.
 the sun
(properly, drawn by seven horses), Kir.
5, 34.
सित-,
m.
 Arjuna, Kir. 13. 19.
Apte Hindi
Hindi
सप्तिः
स्त्री*
 - सप् + ति
जूआ
सप्तिः
स्त्री*
 - सप् + ति
घोड़ा
L R Vaidya
English
sapti {% m. %} 1. A yoke
2. a horse, e.g. जवो हि सप्तेः परमं विभूषणम्.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
घोटकस्तुरगस्तार्क्ष्यस्तुरंगोऽश्वस्तुरंगमः ॥ १२३२ ॥
गन्धर्वोऽर्वा सप्तिवीती वाहो वाजी हयो हरिः ।
-wordlist-
घोटक (पुं), तुरग (पुं), तार्क्ष्य (पुं), तुरङ्ग (पुं), अश्व (पुं), तुरङ्गम (पुं), गन्धर्व (पुं), अर्वन् (पुं), सप्ति (पुं), वीति (पुं), वाह (पुं), वाजिन् (पुं), हय (पुं), हरि (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अर्वन्
अर्वन्, गन्धर्व, अश्व, सप्ति, वाजिन्, तुरङ्गम, तुरग, तार्क्ष्य, हरि, तुरङ्ग, युयु, घोटक, हय, वाह
अर्वा गन्धर्वोऽश्वः सप्तिर्वाजी तुरङ्गमस्तुरगः ।
तार्क्ष्यो हरिस्तुरङ्गो युयुरुक्तो घोटको हयो वाहः ॥ ४३६ ॥
verse 2.1.1.436
page 0050
नाममाला
Sanskrit
वाह, अश्व, तुरग, वाजिन्, हय, धुर्य, तुरङ्गम, सप्ति, अर्वन्, हरि, रथ्य
वाहोऽश्वस्तुरगो वाजी हयो धुर्यस्तुरङ्गमः
सप्तिरर्वा हरी रथ्यः सप्ताद्यश्वो मयूखवान् ॥ ५२ ॥
verse 0.1.1.52
page 0028
Vedic Reference
English
Sapti in the Rigveda^1 and later^2 denotes a ‘swift steed.’
1) i. 85, 1, 6
162, 1
ii. 34, 7
iii. 22, 1, etc.
2) Vājasaneyi Saṃhitā, xxii. 19, 22.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सप्तिः,
पुं,
 (“षप समवाये । ‘सपिनसिवसि-पदिभ्यस्तिप्’ इति श्रीभोजदेवः । सपति सङ्ग्रा-मेषु सहसामेवैति । गतिकर्म्मणो वा सप्तिः ।सपतेः स्पर्शार्थात् इति माधवः । सृपि गतौ ।अस्माद्वा तिप्रत्यये गुणे च रेफलोपो बाहुल-कात् सर्पति सप्तिः ।” इति निघण्टुटीकायांदेवराजयज्वा । १ । १४ । ५ ।) अश्वः । इत्य-मरः ॥
(यथा, ऋग्वेदे । ८ । ४ । १४ ।“अर्व्वाञ्चं त्वा सप्तयोऽध्वरश्रियो वहन्तु सवने-दुप ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सप्ति
पु०
 सप--ति । अश्वे अमरः ।
Capeller
German
स॑प्ति
m.
 Ross, Renner.
Grassman
German
sápti, a., m. [wol von sap = sac in der Bedeutung „mit andern zusammen gehen“], 1〉 a., vereint, verbunden
2〉 a., Beiwort des Rosses: (mit andern Rossen) zu Einem Gespann verbunden
3〉 m., Ross. Vgl. yuyujāná-sapti.
-is 2〉 3〉 ā́ yás vivā́ya sákhiā sákhibhyas áparihvṛtas átias ná 〰 {882, 2}. — 3〉 {222, 7} (ráthias) {559, 2} (hétuas)
{782, 10} (hitás)
{808, 9} (vājī́). _{808, 16}
{815, 6} = {818, 12} = {819, 11} (vājayús).
-im 2〉 3〉 átyam {256, 1}. — 3〉 {61, 5}
{663, 25}
{741, 2}
{906, 1} (vājambharám)
{982, 1} (āśúm).
-es 3〉 vīríāṇi {162, 1} (vājínas).
-ī [du.] 2〉 hárī {269, 2}
áśvā {500, 3}. — 3〉 {653, 18} (vahatas rátham)
{886, 6} (〰 yunakṣi róhitā).
-ayas [V.] 1〉 sakhāyas (marutas) {640, 23}.
-ayas [N.] 1〉 jánayas {85, 1}. — 3〉 {47, 8} (vām vahantu) = {85, 6}
{624, 14}
{666, 7}
{733, 4} (ráthe)
{777, 26} (hinvānā́sas)
{968, 2}.
-ibhis 3〉 indra 〰 nas ā́ gahi {633, 13}.
Burnouf
French
सप्ति सप्ति
m.
 (सप् ?) cheval.
Stchoupak
French
सप्ति-
m.
 cheval, coursier
-ता-
f.
 fait d'être un coursier.