सप्तजिह्व (saptajihva)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सप्तजिह्व m.
  (-ह्वः) AGNI or fire.
 E.
  सप्त seven,  जिह्वा a tongue or flame.

Capeller Eng

English

 सप्तजिह्व a.
  seven-tongued
 m.
  fire.

Yates

English

 सप्त-जिह्व (ह्वः) 1.
m.
  Agni or fire.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 सप्तजिह्व
m.
  (-ह्वः) AGNI,  or fire.
E.
  सप्त seven,  and जिह्वा a tongue or flame.

Monier Williams Cologne

English

 सप्त—जिह्व mfn.
   7-tongued,  MBh.
  

 सप्त—जिह्व m.
  N.
  of Agni or fire (the 7 tongues of fire have all names,  e.g. काली,  कराली मनो-जवा,  सु-लोहिता,  सु-धूम्र-वर्णा,  उग्रा or स्फुलिङ्गिनी,  प्रदीप्ता,  and these names vary accord.
  to the partic.  rite in which fire is used See हिरण्य,  सु-वर्णा,  सु-प्रभा &c.
  ),  VarBṛS.
 
 BhP.
  
 Śiś.
 ,  Sch.

Apte Hindi

Hindi

सप्तजिह्वः
पुं*
  सप्तन्-जिह्वः -
आग

L R Vaidya

English

 saptan-jihva {% m. %} fire.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वह्निर्बृहद्भानुहिरण्यरेतसौ धनंजयो हव्यहविर्हुताशनः ।
कृपीटयोनिर्दमुना विरोचनाशुशुक्षणी छागरथस्तनूनपात् ॥ १०९७ ॥
कृशानुवैश्वानरवीतिहोत्रा वृषाकपिः पावकचित्रभानू ।
अप्पित्तधूमध्वजकृष्णवर्त्मार्चिष्मच्छमीगर्भतमोघ्नशुक्राः ॥ १०९८ ॥
शोचिष्केशः शुचिहुतवहोषर्बुधाः सप्तमन्त्र-
ज्वालाजिह्वो ज्वलनशिखिनौ जागृविर्जातवेदाः ।
बर्हिःशुष्मानिलसखवसू रोहिताश्वाश्रयाशौ
बर्हिर्ज्योतिर्दहनबहुलौ हव्यवाहोऽनलोऽग्निः ॥ १०९९ ॥
विभावसुः सप्तोदर्चिः स्वाहाग्नेयी प्रियास्य च ।
-wordlist-
 
वह्नि (पुं),  बृहद्भानु (पुं),  हिरण्यरेतस् (पुं),  धनञ्जय (पुं),  हव्याशन (पुं),  हविराशन (पुं),  हुताशन (पुं),  कृपीटयोनि (पुं),  दमुनस् (पुं),  विरोचन (पुं),  आशुशुक्षणि (पुं),  छागरथ (पुं),  तनूनपाद् (पुं),  कृशानु (पुं),  वैश्वानर (पुं),  वीतिहोत्र (पुं),  वृषाकपि (पुं),  पावक (पुं),  चित्रभानु (पुं),  अप्पित्त (क्ली),  धूमध्वज (पुं),  कृष्णवर्त्मन् (पुं),  अर्चिष्मत् (पुं),  शमीगर्भ (पुं),  तमोघ्न (पुं),  शुक्र (पुं),  शोचिष्केश (पुं),  शुचि (पुं),  हुतवह (पुं),  उषर्बुध (पुं),  सप्तजिह्व (पुं),  मन्त्रजिह्व (पुं),  ज्वालाजिह्व (पुं),  ज्वलन (पुं),  शिखिन् (पुं),  जागृवि (पुं),  जातवेदस् (पुं),  बर्हिःशुष्मन् (पुं),  अनिलसख (पुं),  वसु (पुं),  रोहिताश्व (पुं),  आश्रयाश (पुं),  बर्हिर्ज्योति (पुं),  दहन (पुं),  बहुल (पुं),  हव्यवाह (पुं),  अनल (पुं),  अग्नि (पुं),  विभावसु (पुं),  सप्तार्चिस् (पुं),  उदर्चिस् (पुं),  स्वाहा (स्त्री),  आग्नेयी (स्त्री)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सप्तजिह्वः,  पुं,
   सप्तजिह्वा काल्यादयो आहुति-ग्रसनार्था यस्य ।) अग्निः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा,  बृहत्संहितायाम् । ७४ । १६ ।“सुकृतज्ञतयाङ्गना गतासून्अवगूह्य प्रविशन्ति सप्तजिह्वम् ॥
”)तस्य सप्तजिह्वानां नामानि यथा,  --“काली कराली च मनोजवा चसुलोहिता चैव सुधूम्रवर्णा ।उग्रा प्रदीप्ता च कृपीटयोनेःसप्तैव कीलाः कथिताश्च जिह्वाः ॥
”टीकासर्व्वस्वे तु उग्राप्रदीप्तयोः स्थाने स्फुलि-ङ्गिनी विश्वनदाख्येति नामद्वयम् । इत्यमर-टीकासारमुन्दरी ॥
 कर्म्मविशेषे तासां नामा-न्तराणि यथा । हिरण्या १ कनका २ रक्ता ३कृष्णा ४ सुप्रभा ५ बहुरूपा ६ अतिरक्ता ७एताः सात्त्विक्यो यागकर्म्मणि । काम्यकर्म्मणि तुपद्मरागा १ सुवर्णा २ भद्रलोहिता ३ लोहिता४ श्वेता ५ धूमिनी ६ करालिका ७ एताराज्यस्यः । क्रूरककर्म्मणि तु । विश्वमूर्त्तिः १स्फुलिङ्गिनी २ धूम्रवर्णा ३ मनोजवा ४लोहिता ५ कराला ६ काली ७ एतास्ता-मस्यः ॥
 * ॥
 एतासामधिष्ठातृदेवता यथा,  --“अमर्त्यपितृगन्धर्वयक्षनागपिशाचकाः ।राक्षसः सप्तजिह्वानामीरिता अधिदेवताः ॥
”एतासां वर्णदिङ्नियमौ यथा । गणेशविम-र्षिण्याम् ।“हिरण्या तप्तहेमाभा शूलपाणेर्दिशि स्थिता ।वैदूर्य्यवर्णा कनका प्राच्यां दिशि समाश्रिता ॥
तरुणादित्यसङ्काशा रक्ता जिह्वाग्निसंस्थिता ।कृष्णा नीलाभ्रसङ्काशा नैरृत्यां दिशि संस्थितासुप्रभा पद्मरागाभा वारुण्यां दिशि संस्थिता ।अतिरक्ता जवाभासा वायव्यां दिशि संस्थिता ।तद्दुरूपा यथा ख्याता दक्षिणोत्तरसंस्थिता ॥
”इति तन्त्रसारः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सप्तजिह्व पु०
  सप्त जिह्वा इव आस्वादसाधनानि अर्ञ्चिषोयस्य । वह्नौ त्रिका० । “काली कराली च मनोजवा चसुलोहिता चैव सुधूभ्रवर्णा । उग्रा प्रदीप्ता च कृपीट-योनेः सप्तैव कीलाः कथिताश्च जिह्वाः” इत्युक्तानां सप्ता-नामग्निज्वालानामेव तज्जिह्वात्वमुक्तम् । वह्निजिह्वानांवर्णभेदः अवस्थानदिग्भेदश्च गणशविमर्षिण्यां दर्शितोयथा “हिरण्या तप्तहेमाभा शूलपाणेर्दिशि स्थिता ।वैदूर्य्यवर्णा कनका प्राच्यां दिशि समाश्रिता । तरुणा-दित्यसङ्काशा रक्ता जिह्वाग्निसंस्थिता । कृष्णा नीलाभ्र-सङ्काशा नैरृत्यां दिशि संस्थिता । अतिरक्ता जवा०भासा वाथव्यां दिशि संस्थिता । बहुरूपा तथा ख्यातादक्षिणोत्तरसंस्थिता” ।

Capeller

German

 सप्तजिह्व siebenzüngig
°जिह्वानन mit sieben
Zungen im Munde (Feuer).

Grassman

German

 saptá-jihva,  a.,  sieben Zungen [jihvā́] habend.
-ās te (agnés) váhnayas {240, 2}.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.