| YouTube Channel

सपत्न (sapatna)

 
Capeller Eng
English
सप॑त्न
m.
 rival, foe
abstr.
 °ता†
f.
 , °त्व
n.
Yates
English
स-पत्न (त्नः) 1.
m.
 An enemy.
f.
 (ई)
Woman whose husband has
other wives.
Wilson
English
सपत्न
m.
 (-त्वः) An enemy, an adversary.
f.
 (-त्वी) A woman whose
husband has other wives.
E.
 स for समान the same, पति a husband, ङीष्
aff.
 and नुक्
augment, अच् added for the masc. form.
Apte
English
सपत्न [sapatna],
a.
 Hostile, inimical. -त्नः An enemy, adversary, a rival
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धम्
Bg.*
 2.8
मा वा सपत्ने- ष्वपि नाम तद् भूत् पापं यदस्यां त्वयि वा विशङ्क्यम्
Māl.
 4.5
R.*
 9.8. -Comp -अरिः Bambusa Spinosa (Mar. एक प्रकारचा वांवू).
Apte 1890
English
सपत्न a. Hostile, inimical.
त्नः An enemy, adversary, a rival
Māl. 4. 5
R. 9. 8.
Monier Williams Cologne
English
स—प॑त्न a See
s.v.
स-प॑त्न b
m.
 (fr. 1. स-प॑त्नी below) a rival, adversary, enemy,
RV.
&c.
Monier Williams 1872
English
सपत्न स-पत्न, अस्, आ, अम्, (said by some
to be fr. स-पत्नी below, but regarded by others as
a separate word and connected with rt. सप् above, in
the sense of ‘following, ’ ‘persecuting’), hostile
(अस्),
m. an enemy, adversary, rival.
—सपत्न-ता, f.
enmity, rivalry.
—सपत्न-हन्, आ, -घ्नी, अ, Ved.
killing enemies, destroying rivals.
—सपत्नारि (°न-
अरि), इस्, m. a sort of bamboo, Bambusa Spinosa.
Macdonell
English
सपत्न sa-pátna,
m.
 [formed as a
m.
 to sapatnī] 🞄rival, adversary, enemy: -tā,
f.
 rivalry, 🞄[Page334-3] 🞄enmity
-tva,
n.
 id.
-dūṣaṇa,
a.
 destroying 🞄rivals
-hán,
a.
 (-ghnī́) slaying foes.
Benfey
English
सपत्न सपत्न, i. e. स-पत्नी + अ,
I.
adj.
 ,
f.
 ना, Hostile, Pañc. i. d. 318.
II.
m.
 A foe, Man. 4, 14
cf. पत्नी।
--
Comp.
अ-, and निस्-,
adj.
 1. without
a rival, Vikr. d. 85 (निस्-). 2. uncon-
tested, MBh. 3, 4093 (अ-).
Apte Hindi
Hindi
सपत्नः
पुं*
 - "सह एकार्थे पतति पत् + न, सहस्य सः"
"शत्रु, विरोधी, प्रतिद्वन्द्वी"
L R Vaidya
English
sapatna {% m. %} An enemy, adversary, rival.
Bopp
Latin
सपत्न m. hostis. N. 12. 82.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
षण्ढे वर्षवरः शत्रौ प्रतिपक्षः परो रिपुः ।
शात्रवः प्रत्यवस्थाता प्रत्यनीकोभियात्यरी ॥ ७२८ ॥
दस्युः सपत्नोऽसहनो विपक्षो द्वेषी द्विषन्वैर्यहितो जिघांसुः ।
दुर्हृत्परेः पन्थकपन्थिनौ द्विट्प्रत्यर्थ्यमित्रावभिमात्यराती ॥ ७२९ ॥
-wordlist-
षण्ढ (पुं), वर्षवर (पुं), शत्रु (पुं), प्रतिपक्ष (पुं), पर (पुं), रिपु (पुं), शात्रव (पुं), प्रत्यवस्थातृ (पुं), प्रत्यनीक (पुं), अभियाति (पुं), अरि (पुं), दस्यु (पुं), सपत्न (पुं), असहन (पुं), विपक्ष (पुं), द्वेषिन् (पुं), द्विषन् (पुं), वैरिन् (पुं), अहित (पुं), जिघांसु (पुं), दुर्हृद् (पुं), परिपन्थक (पुं), परिपन्थिन् (पुं), द्विष् (पुं), प्रत्यर्थिन् (पुं), अमित्र (पुं), अभिमाति (पुं), अराति (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अभियाति
अभियाति, अराति, अमित्र, रिपु, प्रतिपक्ष, विपक्ष, विरोधिन्, अरि, अहित, असहन, जिघांसु, परिपन्थिन्, पर, असुहृद्, प्रत्यर्थिन्, पर्यवस्थातृ, द्वेषिन्, वैरिन्, शात्रव, शत्रु, सपत्न, भ्रातृव्य, प्रत्यनीक, द्विषत्
अभियातिररातिरमित्ररिपू,
प्रतिपक्षविपक्षविरोध्यरयः ।
अहितोऽसहनश्च जिघांसुरिति,
प्रथिताः परिपन्थिपरासुहृदः ॥ ४५५ ॥
प्रत्यर्थी पर्यवस्थाता द्वेषी वैरी च शात्रवः ।
शत्रुः सपत्नो भ्रातृव्यः प्रत्यनीको द्विषन्मतः ॥ ४५६ ॥
verse 2.1.1.455
page 0053
नाममाला
Sanskrit
वैरिन्, आराति, अमित्र, अरि, द्विष्, सपत्न, द्विषत्, रिपु, भ्रातृव्य, दुर्जन, शत्रु, दुष्ट, द्वेषिन्, खल, अहित
वैर्यारातिरमित्रोऽरिर्द्विट् सपत्नो द्विषद्रिपुः ।
भ्रातृव्यो दुर्जनः शत्रुर्दुष्टो द्वेषी खलोऽहितः ॥ ४४ ॥
verse 0.1.1.44
page 0023
Vedic Reference
English
Sa-patna, ‘rival, ’ is a common word in the later Saṃhitās, ^1
being also found in the tenth Maṇḍala of the Rigveda.^2 It is a
curious masculine formed by analogy from Sa-patnī, ‘co-wife, ’
and so ‘female rival.’
1) Av. i. 19, 4
x. 6, 30
xii. 2, 46
Taittirīya Saṃhitā, i. 6, 2, 2
iii. 2,
8, 5, etc.
2) x. 166, 1, etc.
also in the com-
pound sapatna-kan, ‘slaying rivals, ’ x.
159, 5, etc.
Av. i. 29, 5, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सपत्नः,
पुं,
 (सह पतति एकार्थे इति । पत + नः ।सहस्य सः ।) शत्रुः । इत्यमरः ॥
(यथा, महाभारते । १ । १४५ । ५ ।“संरक्ष तात मन्त्रञ्च सपत्नांश्च ममोद्धर ।निपुणेनाभ्युपायेन यद्ब्रवीमि तथा कुरु ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सपत्न
पु०
 सह एकार्थे पतति पतते पत--न सहस्य सः । शत्रौ अमरः ।
Capeller
German
सप॑त्न
m.
 Nebenbuhler, Feind.
Grassman
German
sa-pátna, m., Nebenbuhler, enthalten auch in a-sapatná und sapatna-hán. — Vgl. sapátnī, aus dem es gebildet ist.
-ās {954, 9}
{992, 2}.
-ān {1000, 2}.
-ānām vṛṣāsahím {992, 1}.
Burnouf
French
सपत्न सपत्न
m.
 (सम्) ennemi. -- F. [ई] femme
dont le mari a d'autres femmes.
सपत्नारि
m.
 (अरि) bambou épineux.
Stchoupak
French
स-पत्न-
m.
 rival, adversaire, ennemi
-ता-
f.
 -त्व- nt.
rivalité, hostilité
-ई- (rar. -इ-)
f.
 femme dont le mari a
d'autres épouses, épouse rivale, rivale en général
a. accompagné de sa
femme ou de ses femmes
-ईक- id.
-ईत्व- nt. condition de l'épouse
rivale.
°घ्नी-
f.
 v. °हन्-।
°ज- a. produit par des rivaux.
°जित्- ag. vainqueur de ses adversaires.
°नाश-
m.
 destruction d'un adversaire, des adversaires.
°बल-सूदन- a. qui détruit la force ou l'armée de l'adversaire.
°वृद्धि-
f.
 prospérité ou puissance d'un rival.
°श्री-
f.
 fortune ou triomphe d'un adversaire.
°साह- -ई- a. qui vient à bout d'un adversaire.
°हन्- °घ्नी- ag. qui tue ses adversaires ou un adversaire.
सपत्नी-जन-
m.
 sg. femmes du même mari.