सन्निकर्षः (sannikarSaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiसन्निकर्षः
- सम् + नि + कृष् + घञ्
"निकट खींचना, समीप लाना"
सन्निकर्षः
- सम् + नि + कृष् + घञ्
"पड़ोस, सामीप्य, उपस्थित"
सन्निकर्षः
- सम् + नि + कृष् + घञ्
"संबंध, रिश्तेदारी"
सन्निकर्षः
- सम् + नि + कृष् + घञ्
इंद्रिय का विषय से संबंध
सन्निकर्षः
- सम्+नि+कृष्+घञ्
आधुनिक विषय या विचार
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritसन्निकर्षः, (सं + नि + कृष + घञ् ।) सान्नि-ध्यम् । तत्पर्य्यायः । पार्श्वम् २ समीपम् ३ सवि-धम् ४ समीपाभ्यासम् ५ सवेशः ६ अन्तिकः ७सदेशम् ८ अभ्यग्रम् ९ सनीडम् १० सन्नि-धानम् ११ उपान्तम् १२ निकटम् १३ उप-कण्ठम् १४ सन्निकृष्टम् १५ समर्य्यादम् १६अभ्यर्णम् १७ आसन्नः १८ सन्निधिः १९ । इतिहेमचन्द्रः (यथा, कुमारे । ३ । ७४ ।“स्त्रीसन्निकषं परिहर्त्तुमिच्छन्अन्तर्दधे भूतपतिः सभूतः ॥
”)न्यायमते विषयेन्द्रियसम्बन्धः । स च ज्ञानस्यकारणम् । स तु द्विविधः । लौकिकसन्निकर्षःअलौकिकसन्निकर्षश्च । लौकिकसन्निकर्षश्च षड्-विधः । इन्द्रियसंयोगः १ इन्द्रियसंयुक्तसमवायः२ इन्द्रियसंयुक्तसमवेतसमवायः ३ श्रोत्रादि-समवायः ४ श्रोत्रादिसमवेतसमवायः ५ तदादि-विशेषणता ६ ॥
अलीकिकसन्निकर्षस्तु त्रिविधः ।सामान्यलक्षणा १ ज्ञानलक्षणा २ योगजः ३ ।यथा, --“महत्त्वं षड्विधे हेतुरिन्द्रिथं करणं मतम ।विषयेन्द्रियसम्बन्धो व्यापारः सोऽपि षड्विधःद्रव्यग्रहस्तु संयोगात् संयुक्तसमवायतः ।द्रव्येषु समवेतानां तथा तत्समवायतः ॥
तत्रापि समवेतानां शब्दस्य ससवायतः ।तद्वृत्तीनां सममेतसमवायेन तद्ग्रहः ॥
विशेषणतया तद्वदभावानां ग्रहो भवेत् ।यदि स्यादुपलभ्येतेत्येवं यत्र प्रसज्यते ॥
प्रत्यक्षं समवायस्य विशेषणतया भवेत् ।अलौकिकः सन्निकर्षस्त्रिविधः परिकीर्त्तितः ॥
सामान्यलक्षणा ज्ञानलक्षणा योगजस्तथा ।आसत्तिराश्रयाणान्तु सासान्यज्ञानमिष्यते ॥
तदिन्द्रियजतद्धर्म्मबोधसामग्य्र पेक्ष्यते ।विषयी यस्य तस्यैव व्यापारो ज्ञानलक्षणः ॥
योगजो द्विविधः प्रोक्तो यक्तयुञ्जानभेदतः ।युक्तस्य सर्व्वदा भानं चिन्तासहकृतोऽपरः ॥
”इति भाषापरिच्छेदः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.