सन्धेय (sandheya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सन्धेय mfn.
   (-यः-या-यं)
	 1. To be joined,  united,  &c.
	 2. To be reconciled
or at peace with.
	 3. To be allied,  connected,  &c.,  what or who
may or ought to be allied,  &c.
 E.
  सम् before धा to have,  यत् aff.
  

Capeller Eng

English

 संधेय a.
  to be put together
 to be propitiated or won
over. 

Yates

English

 स-न्धेय (यः-या-यं)
a. That should be
joined or united.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   सन्धेय  sandheya  adj.
   to be connected with  
   सन्धेय  sandheya  adj.
   to be reconciled   
   सन्धेय  sandheya  adj.
   to be aimed at  
   सन्धेय  sandheya  adj.
   to be made peace or alliance with   
   सन्धेय  sandheya  adj.
   to be made amends for  
   सन्धेय  sandheya  adj.
   to be joined or united   
   सन्धेय  sandheya  adj.
   to be subjected to grammatical sandhi  
   सन्धेय  sandheya  n.
   it is to be allied or reconciled with     
            

Wilson

English

 सन्धेय
mfn.
   (-यः-या-यं)
1 To be joined,  united,  &c.
2 To be reconciled or at peace with.
3 To be allied,  connected,  &c.,  what or who may or ought to be allied,  &c.
E.
  सम् before धा to have यत् aff.
  

Apte 1890

English

 संधेय a. 1 To be united or joined. 
2 Capable of being reconciled
 सुजनस्तु कनकघटवद् दुर्भेद्यश्चाशुसंधेयः H. 1. 92. 
3 To be made peace with. 
4 To be aimed at. 

Monier Williams Cologne

English

 संधेय mfn.
   to be joined or united (See आशु-स्°)

 to be connected with &c.
  ,  VPrāt.
  

 to be reconciled,  to be made peace or alliance with,  MBh.
  
 BhP.

 to be made amends for (See अ-स्°),  Pañcat.
  &c.
   (See also अ-स्°,  आशु-स्°)

 to be aimed at,  MW.
  

 to be subjected to grammatical Saṃdhi,  Kāt.
 

 संधेय n.
  (impers. ) it is to be allied or reconciled with (instr. or loc.
  ),  MBh.
  
 BhP.
  

Monier Williams 1872

English

 सन्-धेय,  अस्,  आ,  अम्,  to be joined or united,  &c.
to be connected or allied,  &c.
 to be reconciled
 to
be made peace with
 to be aimed at.

Apte Hindi

Hindi

सन्धेय
वि* - सम् + धा + यत् 
मिलाये जाने या जोड़े जाने के योग्य

सन्धेय
वि* - सम् + धा + यत् 
पुनर्मिलित होने के योग्य

सन्धेय
वि* - सम् + धा + यत् 
जिसके साथ सन्धि की जा सके

सन्धेय
वि* - सम् + धा + यत् 
जिसपर निशाना लगाया जा सके

L R Vaidya

English

 saMDeya {% a. (f. या) %} 1. To be reconciled,  सुजनस्तु कनकघटवत् दुर्मेद्याश्चाशु संधेयः Hit.i.
 2. to be entered into alliance with.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सन्धेय त्रि०
  सम् + धा--यत् । १ संयोज्ये २ मेलनीये ३ सन्धि-करणयोग्थे चसन्धेया असन्धेयाश्च हितोप० दर्शिता यथा“सत्यार्य्यौ धार्मिकोऽनार्य्यो भ्रात्रमङ्घातवान् नली ।अनेकयुद्धविजयी सन्धेयाः सप्त कीर्त्तिताः । सत्योऽनु-पालयन् सत्यं सन्धितो नैति विक्रियाम् । पाणनाशेऽपिसुव्यक्तमार्य्यो २ नायात्यनार्य्यताम् । धार्मिकस्या ३ मियुक्तस्यसर्व एव हि युज्यते । प्रजानुरागाद्धर्माच्च दुःखच्छेद्योहि धार्मिकः । सन्धिः कार्य्योऽप्यनार्य्येस्त० विनाशे समु-पस्थिते । विना तस्याश्रयेणान्याः कुर्वान्न कालयापनम्सहतत्वाद्यथा वेणुर्मिविदः । कण्टकैर्वृतः । न शक्यतेसमुच्छेत्तुं भ्रानसङ्घातवां ५ स्तथा । बलिना ६ सह योद्ध-प्यनिति नास्ति निदर्शनम् । प्रतिवातं न हि समः कदचिटूपसर्पति । जमदग्नेः सुतस्येव सर्वः सर्वत्र सर्वटाअनेकयुद्धजयिनः ७ प्रतापादेव भुज्यते । अनेकयुद्धविजयोसन्धानं यस्य गच्छति । तत्प्रतापेन तस्माशु वशमायान्तिशत्रवः” । बालो वृद्धो दीर्घरोगी तथा ज्ञातिबहि-ष्कृतः । भीरुके भीरुकजनो लुब्धी लुब्धजनस्तथा ।विरक्तप्रकृतिश्चैव विषयेष्वतिशक्तिमान् । अनेकचित्तमन्त्रश्चदेवब्राह्मणनिन्दकः । दैवोपहतकसेव दैवचिन्तक एवच। दुर्भिक्षव्यसनोपेतो बलव्यसनसङ्कुलः । अदेशस्थोअदेशस्थो बहुरिपुर्युक्तः कालेन यश्च न। सत्यधर्मव्यपेतश्च विंशतिःपुरुषा अमी एतेः सन्धिं न कुर्वीत विगृह्णीयात् तुकेवलम् । एते विगृह्यमाणा हि क्षिप्रं यान्ति रिपोर्वशम्”स्त्री सम् + ध्यै-अङ् गनॣऔ भवः यत् वा । १ एकरूपका-लोत्तरभाविपररूप कालयोरवकाशभेदे दिवारांत्रस्य २ मध्य-वर्त्तिकाले अमरः। स च दिवाशेषदण्डसहितरात्रिप्रथमदण्डात्मकःकालः तयोश्चतुर्दण्डात्मकः कालश्च “त्रियामांरजनीं पाहुस्त्यक्त्वाद्यन्तचतुष्टये । नाडीनां तदुभे सन्ध्येदिवसाद्यन्तसंज्ञिते” इति दक्षः । “अहोरात्रस्य यः सन्धिःसूर्यनक्षत्रवर्जितः । सा च सन्ध्या समाख्यातेति” स्मृतिः ।३ सायाह्ने ४ सन्ध्याकाले उपास्यदेवताभेदे ५ तदुपासनायाम्व्यासः । “सन्ध्यामुपासते ये तु नियतं शंसितब्रता” इतिस्मृतिः “प्रातः सन्ध्यां ततः कृत्वा सङ्कल्पं बुध आचरेत्” स्मृतिः । “अनर्हः कर्मणां विप्रः सन्ध्याहीनो यतःस्मृतः” । “एतत् सन्ध्यात्रयं प्रोक्तं ब्राह्म्णाय यदधिष्ठितम् ।यस्य नास्त्यादरस्तत्र न स ब्राह्मण उच्यते” छन्दोगप० ।“अनागतान्तु यः पूर्वां सादित्याञ्चैव पश्चिमाम् । नोपा-सित द्विजः सन्ध्यां स प्रष्ठोऽब्रह्माणः स्मृतः” शाता० अत्रसन्ध्यात्रयस्य नित्यत्वाभिधानात् “सर्वकालमुपस्थानं गन्ध्यायाः पार्थिवेष्यते । अन्यत्र सूतकाशौचविभ्रमातुर-पोतितः” इति विष्णुपुराणीये सन्ध्याया इत्येकवच-नालपाठो गर्मकोषोक्तो युक्तः । एवमेव नव्यवर्द्धमानः ।सर्वकालं प्रातर्मध्याह्नसायरूपकालत्रये । अन्यथा तदु-पारानं व्यर्थं स्यात् विभ्रमश्चित्तविक्षेपः । तन क्षतादा-वपि सन्ध्यामाचरन्ति अत एव याज्ञवलक्यः “सर्वावस्थोऽपि यो विप्रः सनन्ध्य्योपासनतत्परः । ब्राह्मण्याच्चन हीयते व्यन्त्यजन्मगतोऽपि सन्” । सवावस्या नित्यंसेवकादिकर्मरतोऽपि । यथोचितशौचेत्यशक्तोऽपीतिरत्नाकरः। अन्धाद्यवस्थापन्नोऽपीति युक्तम् । सन्ध्यात्र-यसाधारणलक्षणमाह योगियाज्ञवलक्यः “त्रयाणाञ्चैवदेवानां ब्रह्मादीनां समागमः । सन्धिः सर्वसुराणाञ्चतेन मन्थ्या प्रकीतिता” सन्ध्याद्वयकालस्तु अहोरात्र-सम्बन्धिमुहर्तात्मकः । तथाच दक्षः “अहोरात्यस्य यःसन्धिः सूर्य्य० क्षत्रवर्जितः । सा च सन्ध्या समाख्यातामुनिमिस्तत्त्वः । दिभिः” सूर्य्यनक्षत्रवर्जितः अर्द्धास्त-मितार्द्धोदितसूर्य्यमण्डलप्रकृष्टतेजौनक्षत्रवर्जितः । तथाच वराहः “अर्द्धास्तमयात् सन्ध्या व्यक्तीभूता वतारका यावत् । तेजःपरिहानिरूपा भानारर्द्धोदयं या-वत्” । अत्र आद्यन्तता उक्ता परिमाणमाह दक्षः“रात्र्यन्तकाले नाड्यो द्वे सन्ध्यादिः काल उच्यते ।दर्शनाद्रविरेखायास्तदन्तो मुनिभिः स्मृतः । नाडी दण्डःयोगियाज्ञवल्क्यः “ह्रासवृद्धी च सततं दिनरात्र्योर्यथा-क्रमम् । सन्ध्या मुहूर्तमाख्याता ह्रासवृद्धौ समास्मृता । अत्रोपासनाया अपि सन्ध्यात्वमाह व्यासः“उपास्ते सन्धिवेलायां निशाया दिवसस्य च । तामेवसन्ध्यां तस्मात्तु प्रवदन्ति मणीषिणः” । उपास्ते यद्वक्ष्यमाणप्राणायानादिक्रिययेति यावत् । तत्काले उपा-स्यापि देवता सन्ध्या तथा च याज्ञवलक्यः “सन्धौसन्ध्यामपासीत नास्तगे नोद्गते रवौ” । उपासनोपक्रम-माह संवर्त्तः “प्रातः सन्ध्यां सनक्षवामुपासीत यथा-विधि । सादित्यां पश्चिमां सन्ध्यां अर्द्धास्तमितभास्कराम्” । सनक्षत्रामित्यनेन तद्युक्तकाले उपक्रम्यप्रातः सन्ध्यामुपासीत एवमवार्द्धास्तमितभास्करारब्धांपश्चिमां सादित्यामित्यनेन तद्युक्तकाले उपक्रम्य उपा-सोतेत्यर्थः । मध्याह्नसन्ध्याया अष्टममुहूर्त्तं काल-माह स्मृतिः “पूर्वापरे तथा सन्ध्ये सनक्षत्रे प्रकी-र्त्तिते । समसूर्य्येऽपि मध्याह्ने मुहूर्त्ते सप्तमोपरि” ।साङ्ख्यायनगृह्यम् “अरण्ये समितपाणिः सन्ध्यामुपास्तेनित्यं वागयत उत्तरापराभिमुखोऽन्वष्टमदिशमानक्षत्र०दर्शनात् अतिक्रान्तायां महाव्याह्वतीः सावित्रीं स्वस्त्य-यनादि जप्त्वा एवं प्रातः प्राङ्मुखस्तिष्ठन् आमण्डल-दर्शनादिति” । उत्तरपिराभिमुखो वायुकोणाभिमुखःकोणं विवृणोति अन्वष्टममिशमिति । उभयदिगष्टमभाग-मिति यावत् आ० त० । अधिकं गायत्रीशब्दे दृश्यम् ।६ युगसन्धिकाले ७ नदीभेदे मेदि० । ८ ब्रह्मपत्नीभेदे स्त्री ।९ चिन्तायां १० संश्रवे ११ सीमायां १२ सन्धाने १३ पुष्पभेदेहेमच० “चत्रार्य्याहुः सहस्राणि वर्षाणान्तुकृतं युगम् । तस्यतावच्छती सन्ध्यां सन्ध्यांशश्च तथाविधः । इतरेषु सम-न्ध्येषु ससन्ध्यांशेषु च त्रिषु । एकापायेन वर्त्तन्ते सह-स्राणि शतानि च” मनुः । चत्वार्य्याहुरिति चत्वारि वर्ष-सहस्राणि कृतयुगं कालं मन्वादयो वदन्ति । तस्य ताव-द्वर्षशतानि सन्ध्या सन्ध्यांशश्च भवति युगस्य पूर्वा सन्ध्याउत्तरश्च सन्ध्यांशः । तदुक्तं विष्णुपुराणे “तत्प्रमाणैःशतैः सान्ध्या पूर्वा तत्राभिधीयते । सन्ध्यांशकश्च तत्तुल्योयुगस्यानलरोहि सः। सन्ध्यासन्ध्यांशयोरन्तर्य्यः कालोमुनिसत्तम । योगाख्यः स तु विज्ञेयः कृतत्रेतादिसंज्ञकः”एकापायेनेति । त्रीणि सहस्राणि त्रेतायुगं त्रीणि शतानितस्य सन्ध्या सन्ध्याशथ द्वे सहस्रे द्वपरयुग द्वे शतेतस्य सन्ध्या सन्ध्यांशथ । एकसहस्रं कलियुगमेकशतंतस्य मन्ध्या सन्ध्यांशश्च भवतीत्यर्थः ।१४ प्रबोधसम्प्रसादयोः सन्धिभवे स्वप्ने “सन्ध्ये सृष्टिराहहि” शा० सू० “सन्ध्यमिति स्वप्नस्थानमाचष्टे वेदे प्रयो-गदर्शनात् “सन्ध्यं तृतीयं स्वप्नस्थानम्” द्वयोर्लोकस्था-नयोः षबोधसम्प्रसादस्थानयोः सन्धो भवतीति सन्ध्यम्”भा० । “तस्मिन् सन्ध्ये स्थाने तिष्ठन्नेते उभे स्थाने प-श्यति इदञ्च परलोकस्थानञ्च” रत्नप्र० श्रुतिः मुमूर्षोःसर्वेन्द्रियोपसंहारादेतल्लोकाननुभवे सति वामनामात्रेणइम लोकं स्मरतः कर्मवशात् हृदये मानसं परलोकस्फू-र्त्तिरूपः स्वप्नो भवति सोऽयं लोकद्वयसन्धो भवतीतिसन्ध्यः स्वप्नः” रत्नप्र० ।

Capeller

German

 संधेय zusammenzufügen
 zu versöhnen o.
als Freund zu gewinnen. 

Stchoupak

French

 सं-धेय-
 a. v. avec qui l'on doit faire la paix ou s'allier 
 nt.
impers,  il faut s'allier ou se réconcilier.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.