सत्र (satra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सत्र r. 10th cl. (सत्रयते)
	 1. To act liberally.
	 2. To be connected.
	 3. To
spread or extend.

 सत्र n.
  (-त्रं) Sacrifice,  &c.: see सत्त्र ।

Yates

English

 सत्र (क,  ङ) सत्रयते 1.
d. To act liber-
ally
 extend
 be connected.

 सत्र (त्रं)
n.
  Sacrifice.

Wilson

English

 सत्र r. 10th cl. (सत्रयते)
To act liberally.
To be connected.
To spread or extend.

 सत्र
n.
  (-त्रं) Sacrifice,  &c.
 see सत्त्र.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

सत्र [satra],  See. सत्त्र. -त्रम् ind.
  With,  together
 सार्धं साकं समं सत्रं सहार्थे संप्रकीर्तिताः Comp.
   -न्यायः the rule that at a सत्र,  which is performed by several स्वामिन्s together,  a प्रतिनिधि is admissible for a स्वामिन् if and when one of the स्वामिन्s commencing the सत्र is lost or dead before the completion of the सत्र. This is discussed and established by Jaimini and Śabara at MS.*  6.3.22.

Apte 1890

English

 सत्त्रं [सद्-ष्ट्रन्] (usually written सत्रं) 1 A sacrificial session,  especially one lasting from 13 to 100 days. 
2 A sacrifice in general. 
3 An oblation,  offering,  or gift. 
4 Liberality,  munificence. 
5 Virtue. 
6 A house,  residence. 
7 Covering. 
8 Wealth. 
9 A wood,  forest
 Ki. 13. 9. 
10 A tank,  pond. 
11 Fraud,  cheating. 
12 A place of refuge,  asylum,  covert. 
Comp. 
अपश्रयः a place of refuge,  asylum. 
अयनं (णं) a long sacrificial session. 
परिवेषणं distribution of food at a sacrifice. 
शाला an alms-house. 

 सत्र See सत्त्र. 
त्रं ind. With,  together
 सार्धं साकं समं सत्रं सहार्थे संप्रकीर्तिताः. 

Monier Williams Cologne

English

 सत्र incorrect for सत्त्र.

Monier Williams 1872

English

 सत्र सत्र or सत्त्र। See under rt. 1. सद्।

 सत्र = सत्त्र,  p. 1054,  col. 3.

Benfey

English

 सत्र सत्र,  see सत्त्र।

Apte Hindi

Hindi

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
यज्ञीय अवधी जो प्रायः १३ से १०० दिन तक होने वाले यज्ञों में पाई जाती हैं

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
यज्ञमात्र

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
"आहुति,  चढ़ावा,  उपहार"

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
"उदारता,  वदान्यता"

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
सद्गुण

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
"घर,  निवास स्थान"

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
आवरण

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
धनदौलत

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
"जंगल,  वन"

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
"तालाब,  पोखर"

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
"जालसाजी,  ठगना"

सत्रम्
नपुं*
   - सद् + ष्ट्र
"शरणगृह,  आश्रम,  आश्रयस्थान"

L R Vaidya

English

 satra {% n. %} 1. A sacrifice in general
a long sacrificial session lasting from 13 to 100 days
liberality,  munificence
good conduct
covering
oblation,  offering,  gift
fraud,  cheating
house,  residence
wealth
a wood,  a forest,  अयमेव मृगव्यसत्रकामः प्रहरिष्यामयि मायया शमस्थे Kir.xiii.9
a tank,  a pool.

Bopp

Latin

 सत्र v. सत्त्र.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

सत्र
क्ली
सत्र,  धन,  गृह,  दान,  आयुध,  सुचरित
सत्रं धनं गृहं सत्रं सत्रं दानं समीरितम् ।
सत्रं नामायुधं प्रोक्तं सत्रं सुचरितं स्मृतम् ॥ ७३ ॥
verse 1.1.1.73
page 0005

Indian Epigraphical Glossary

English

 satra (EI 10,  19,  23,  26),  same as sattra.

Kridanta Forms

Sanskrit

सत्र (स꣡त्र॒ सन्तानक्रियायाम् - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  सत्रणम्
अनीयर् =  सत्रणीयः - सत्रणीया
ण्वुल् =  सत्रकः - सत्रिका
तुमुँन् =  सत्रयितुम्
तव्य =  सत्रयितव्यः - सत्रयितव्या
तृच् =  सत्रयिता - सत्रयित्री
क्त्वा =  सत्रयित्वा
ल्यप् =  प्रसत्र्य
क्तवतुँ =  सत्रितवान् - सत्रितवती
क्त =  सत्रितः - सत्रिता
शानच् =  सत्रयमाणः - सत्रयमाणा

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  सत्र्
मूलधातुः:
   सत्र
धात्वर्थः:
  सन्तानक्रियायाम्
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  सत्रयते
अनुबन्धादिविशेषः:
  आगर्वीयः, अदन्तः च

धातुप्रदीपः

Sanskrit

सत्र सन्तानक्रियायाम् 
- सत्रयते  सिसत्रयिषते  सत्रम्  349

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सत्त्रं,  क्ली,
   (सतः साधून् त्रायते इति । त्रै + कः ।यद्वा,  सीदन्ति सज्जना यत्र । सद गतौ +“गुधृवीपचिवचीति ।” उणा० ४ । १६६ । इतित्रः ।) यज्ञः । (यथा,  भनुः । ८ । ३०३ ।“अभयस्य हि यो दाता संपूज्यः सततं नृपः ।सत्त्रं हि वर्द्धते तस्य सदैवाभयदक्षिणम् ॥
”)सदादानम् । आच्छादनम् । अरण्यम् । (यथा, किराते । १३ । ९ ।“अयमेव मृगव्यसत्त्रकामःप्रहरिष्यन् मयि मायया समस्थे ।पृथुभिर्ध्वजिनीरवैरकार्षीत्चकितोद्भ्रान्तमृगाणि काननानि ॥
”)कैतवम् इति मेदिनी ॥
 (यथा,  महाभारते ।४ । ३६ । ३८ ।“सत्त्रेण नूनं छन्नं हि चरन्तं पार्थमर्ज्जुनम् ।उत्तरः सारथिं कृत्वा निर्य्यातो नगरात्बहिः ॥
”)धनम् । गृहम् । दानम् सरोवरम् । इत्यने-कार्थकोषः ॥
 यागविशेषः । यथा,  --“नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः ।सत्त्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसमभासत ॥
कलिमागतमाज्ञाय क्षेत्रेऽस्मिन् वैष्णवे वयम् ।आसोना दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणा हरेः ॥
”इति श्रीभागवते १ स्कन्धे १ अध्यायः ॥
 * ॥
द्वादशाहसाध्यसत्त्रं यथा । ज्योतिष्टोमे द्वादश-गोशतदक्षिणाविभागः षोडशर्त्विजां तद्विकृती-भूते सत्त्रात्मके द्वादशाहसाध्ये शतेनाद्धिनीदीक्षयन्तीत्यादिदर्शनेन निर्णीयते । तच्च सावन-मानेन कर्त्तव्यम् । यथा,  --“सत्त्राण्युपास्यान्यथ सावनेनलौक्यञ्च यत् स्याद्व्यवहारमर्म्म ।”इति मलमासतत्त्वम् ॥
 * ॥
सदक्षिणं सततान्नदानम् । तन्निन्दकस्पशनादि-निषेधो यथा,  --“नालपेज्जनविद्विष्टान् वीरहीनां तथा स्त्रियम् ।देवतापितृसच्छास्त्रयज्ञसत्त्रादिनिन्दकैः ।कृत्या तु स्पर्शनालापं शुद्ध्येतार्कावलोकनात् ॥
”इति मार्कण्डेयपुराणे सदाचाराध्यायः ॥
सत्त्रं सदक्षिणं सततान्नदानम् । इति तट्टीका ॥

 सत्त्रं,  [म्] व्य,
   सह । इति शब्दरत्नावली जटा-धरश्च ॥

 सत्र,  त् ङ क सम्बन्धे । सन्ततौ । इति कविकल्प-द्रुमः ॥
 (अदन्त-चुरा-आत्म-सक-सेट् ।)दन्त्यवर्गाद्यमध्यः । सन्ततिर्निर्व्वाहक्रियेति भट्ट-मल्लः । ङ सत्रयते । सत्रापयते प्रतिज्ञां साधुः ।सन्ततिर्विस्तारणमिति गोविन्दभट्टः । इतिदुर्गादासः ॥

 सत्रं,  क्ली,
   (सत्र्यते संतन्यते इति । सत्र + घञ् ।)यज्ञविशेषः । यथा,  --“नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः ।सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसममासत ॥
कलिमागतमाज्ञाय क्षेत्रेऽस्मिन् वैष्णवे वयम् ।आसीना दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणा हरेः ॥
”इति श्रीभागवते १ स्कन्धे १ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सत्र सम्बन्धे सन्तृतौ च अद० चु०
  आ० सक०
  सेट् । सत्रयते अस-सत्रत । सत्रापयते इत्यन्ये अनेकाच्कत्वात् अषोपदेशत्वेनसति निमित्ते न षत्वम् ।

 सत्र न०
  सत्र्यते सन्तन्यते सत्र--अच् घञ् । १ बहुदिनसाध्येयज्ञभेदे २ श्रीकृष्णश्वशुरे नृपभेदे च ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

सत्त्र  सन्तानक्रियायाम्
- सत्त्रयते,  अससत्त्रत,  सिसत्त्रयिषते  346

धातुवृत्तिः

Sanskrit

सत्र (अर्थः)  सन्तानक्रियायाम्
( सत्रयते ) 360

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“सत्र सन्तानक्रियायाम्”@} 2 अदन्तः। 
 ‘सत्त्र--’ इति क्षीरस्वामी। 
 सत्रकः-त्रिका,  सिसत्रयिषकः-षिका
   सत्रयिता-त्री,  सिसत्रयिषिता-त्री
   इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककत्रयतिवत् 3 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१८९८)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१९०६-सक। सेट्। आत्म।)
 03 =>
  (१६१)

Burnouf

French

 सत्र सत्र n.
 ,  cf.  सत्त्र।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.