सत्य (satya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सत्य mfn.
   (-त्यः-त्या-त्यं)
	 1. True.
	 2. Sincere,  honest,  speaking the truth.
	 n.
 
(-त्यं)
	 1. Truth.
	 2. An oath.
	 3. The first Yuga or age,  the golden
age,  comprising one million seven hundred and twety-eight thou-
sand years.
	 4. Demonstrated conclusion. 
	 m.
  (-त्यः)
	 1. RĀMA-
CHANDRA.
	 2. The uppermost of the seven Lokas or worlds,  the
abode of BRAHMĀ,  and heaven of truth.
	 f.
  (-त्या)
	 1. SĪTĀ,  the wife
of RĀMA.
	 2. The mother of VYĀSA.
	 3. DRAUPADĪ.
	 4. DURGĀ.
	 5.
SATYABHĀMĀ.
	 6. Speaking the truth,  sincerity,  veracity. Ind.
(सत्यम्) Indeed,  verily,  a particle of interrogation and assevera-
tion. 
 E.
  सत् being,  and यत् aff.
  

Capeller Eng

English

 सत्य॑ a.
  real,  true,  genuine
 serious,  valid,  effective, 
sincere,  faithful,  honest,  good.  m.
  E.
  of Kṛṣṇa,  N.
  of a genius etc.
f.
  आ E.
  of Durgā,  N.
  of a daughter of Dharma etc. n.
  the real or
true,  reality,  truth
 true character,  sincerity,  faithfulness
 vow, 
promise,  oath
 also adv.
  really,  truly,  indeed,  yes,  very well
 of
course,  it is true (also यत्सत्यम्)—yet (तु,  किं तु or तथापि).
Instr.  सत्येन according to truth
 तेन सत्येन (±यथा) as truly
as this,  by this truth,  on this account or for this reason. 

Yates

English

 सत्य (त्यं) 1.
n.
  Reality,  truth
 oath
golden age.
m.
  Rāma
 highest
heaven.  1.
f.
  Sitā
 mother of
Vyāsa
 Sincerity.
a. Real,  true, 
sincere.
adv. Indeed,  verily.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	 true
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	 truth
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  valid
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  pure
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  intrinsical
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  faithful
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  actual
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  honest
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  sincere
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  virtuous
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  effectual
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  truthful
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  authentic  [ true ]
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  good. successful
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  real
सत्य 	-	 satya 	-	 adj.
  	-	  genuine
सत्य 	-	 satya 	-	 m.
  	-	  uppermost of the seven lokas or worlds
सत्य 	-	 satya 	-	 m.
  	-	  azvattha tree
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  quality of goodness or purity or knowledge
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  reality
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  demonstrated conclusion
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  one of the 7 vyAhRtis
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  solemn asseveration
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  water
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  first of the four yugas or ages
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  oath
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  sincerity
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  vow
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  promise
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  uppermost of the 7 lokas
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  particular satya-formula
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  veracity
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  dogma
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  particular mythical weapon
सत्य 	-	 satya 	-	 n.
  	-	  speaking the truth
सत्य-साधन 	-	 satya-sAdhana 	-	 n.
  	-	  verification  [ Logic ]
सर्वथा सत्य 	-	  sarvathA satya 	-	 adj.
  	-	  strictly true
सत्य व्यवहार 	-	 satya vyavahAra 	-	 m.
  	-	  fair dealing

सत्य 	-	  satya 	-	 adj.
  	-	 intrinsical
यथार्थ 	-	  yathArtha 	-	 adj.
  	-	 intrinsical
अकृत्तिम 	-	  akRttima 	-	 adj.
  	-	 intrinsical
स्वाभाविक  { की f.
  } 	-	  svAbhAvika  { kI f.
  } 	-	 adj.
  	-	 intrinsical
सांसिद्धिक  { की f.
  } 	-	  sAMsiddhika  { kI f.
  } 	-	 adj.
  	-	 intrinsical
वस्तुतः 	-	  vastutaH 	-	 indecl.
  	-	 intrinsically
स्वभावतः 	-	  svabhAvataH 	-	 indecl.
  	-	 intrinsically
यथार्थतः 	-	  yathArthataH 	-	 indecl.
  	-	 intrinsically
तत्त्वतः 	-	  tattvataH 	-	 indecl.
  	-	 intrinsically

 
   सत्य  satya m.
   azvattha tree  
   सेव्य  sevya m.
   azvattha tree   
   आश्वत्थ  Azvattha adj.
   belonging to the nakSatra azvattha   
   आश्वत्थि  Azvatthi adj.
   belonging to the nakSatra azvattha    
   आश्वत्थिक  Azvatthika adj.
   belonging to the nakSatra azvattha   
   वैबाधप्रणुत्त  vaibAdhapraNutta adj.
   forced asunder by the azvattha tree   
   अश्वत्थक  azvatthaka adj.
   to be done  when the azvattha tree bears  
   पत्त्रावलि  pattrAvali f.
   mixture of young azvattha leaves with barley and honey     
            

 
   सत्य  satya n.
   particular satya-formula

Wilson

English

 सत्य
mfn.
   (-त्यः-त्या-त्यं)
1 True.
2 Sincere,  honest,  speaking the truth.
n.
  (-त्यं)
1 Truth.
2 An oath.
3 The first Yuga or age,  the golden age,  comprising one million seven
hundred and twenty-eight thousand years.
4 Demonstrated conclusion. 
m.
  (-त्यः)
1 RĀMACANDRA.
2 The uppermost of the seven Lokas or worlds,  the abode of BRAHMĀ,  and
heaven of truth.
f.
  (-त्या)
1 SĪTĀ,  the wife of RĀMA.
2 The mother of Vyāsa.
3 Speaking the truth,  sincerity,  veracity. ind. (सत्यम्) Indeed, 
verily,  a particle of interrogation,  and asseveration. 
E.
  सत् being,  and यत् aff.
  

Apte

English

सत्य [satya],  a.
  [सते हितं यत्]

True,  real,  genuine
 as in सत्यव्रत,  सत्यसंध.

Honest,  sincere,  truthful,  faithful.

Fulfilled,  realized.

Virtuous,  upright.

Unfailing
 कच्चिच्छुश्रूषसे तात पितुः सत्यपराक्रम Rām.*
  2.1.7.

त्यः The abode of Brahman and of truth,  the uppermost of the seven worlds or lokas above the earth
 see लोक.

The Aśvattha tree.

N.
  of Rāma. 

Of Viṣṇu
 सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनिं निहितं च सत्ये । सत्यस्य सत्यमृतसत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥ Bhāg.*
  1.2.26.

The deity presiding over नान्दीमुखश्राद्ध q. v. 

N.
  of Brahman
 अव्ययस्याप्रमेयस्य सत्यस्य च तथाग्रतः Mb.
 *  1.37.5.

त्यम् Truth
 मौनात्सत्यं विशिष्यते Ms.*
  2.83
 सत्यं ब्रू 'to speak the truth'.

Sincerity.

Goodness,  virtue,  purity, 

An oath,  a promise,  solemn asseveration
 सत्याद् गुरुमलोपयन् R.*
  12.9
 Ms.*
  8.113.

A truism demonstrated truth of dogma. 

The first of the four Yugas. or ages of the world,  the golden age,  the age of truth and purity.

Water

The Supreme Spirit
 हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् Īśop.15.

Final emancipation (मोक्ष)
 इह चेदवेदीदथ सत्यमस्ति न चेदिहावेदीन् महती विनष्टिः Ken. 2.5. -त्यम् ind.
  Truly,  really,  indeed,  verily,  forsooth
 सत्यं शपामि ते पादपङ्कजस्पर्शेन K.
 Ku.*
  6.19.Comp.   -अग्निः N.
  of the sage Agastya.  -अनुरक्त a.
  devoted to truth,  honest,  upright,  true. -अनृत a.
 

true and false
 सत्यानृता च परुषा H.*
  2.183.

apparently true,  but really false.

(तम्,  ते) truth and falsehood.

practice of truth and falsehood
 i. e.  trade,  commerce
 सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन Ms.*
  4.4 and 6. -अभिसंध a.
  true to one's promise,  sincere. -आत्मन् true. (m.  ) a virtuous or upright man.  -आश्रमः renunciation of the world (संन्यास)
 दीक्षा बहुविधा राजन् सत्याश्रमपदं भवेत् Mb.
 *  12.66.13.

उत्कर्षः pre-eminence in truth.

true excellence.-उद्य a.
  speaking the truth. -उपयाचन a.
  fulfilling a request. -कामः a lover of truth. -क्रिया a promise,  oath. -जित् N.
  of Indra in the third Manvantara
 इन्द्रस्तु सत्यजित् Bhāg.*
  8.1.24. -तपस् m.
  N.
  of a sage.-दर्शिन् a.
  truth-seeing,  fore-seeing truth. -धन a.
  rich in truth,  exceedingly truthful. -धर्मः the law of truth,  eternal truth. ˚परायण a.
  devoted to truth and virtue. -धृति a.
  strictly truthful.

नारायणः A form of Viṣṇu.

A form of divinity (called Satyapīr in Bengāli).

पुरम् the world of Viṣṇu.

The city of Satya-nārayaṇa
 अन्ते सत्यपुरं ययौ (सत्यनारायणव्रतकथा).-पुष्टिः true or permanent prosperity. -पूत a.
  purified by truth (as words)
 सत्यपूतां वदेद्वाणीम् Ms.*
  6.46. -प्रतिज्ञ a.
  true to one's promise. -प्रतिष्ठान,  -मूल a.
  grounded in truth. -फलः the Bilva tree. -भामा N.
  of the daughter of Satrājit and the favourite wife of Kṛiṣṇa
 (it was for her that Kṛiṣṇa fought with Indra and brought the Pārijāta tree from the Nandana garden and planted it in her garden). -भारतः N.
  of Vyāsa.  -भेदिन् a.
  promise-breaking. -मानम् a true measure. -युगम् the golden age
 the first or कृतयुग
 see सत्यम् (6) above. -यौवनः a Vidyādhara. -रत a.
  devoted to truth,  honest,  sincere. (-तः) N.
  of Vyāsa.  -लौकिकम् spiritual and worldly matters
 मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके Bhāg.*
  3.24.35.

वचनम् the speaking of truth.

a promise,  solemn assurance. -वचस् a.
  truthful,  veracious. (m.  )

a saint,  Ṛiṣi.

a seer. (n.  ) truth,  veracity. -वद्यa.  veracious
 सत्यवद्यो रघूत्तमः Bk.*
  5.1. (-द्यम्) truth,  veracity. -वाक्यम् truth-speaking,  veracity,  -वाच् a.
  truthful,  veracious,  candid. (m.  )

a saint,  seer.

a crow. -वादिन् a.
 

truth-speaking.

sincere,  outspoken,  candid. -व्यवस्था ascertainment of truth.-व्रत,  -संगर,  -संध a.
 

true or faithful to an agreement,  promise or word,  adhering to truth veracious
 Bhāg.*
  1.2.26
 see सत्यः (4).

honest,  sincere.-श्रवसी Ved.
  an epithet of Uṣas. -श्रावणम् taking a solemn oath. -संश्रवः a promise,  vow. -संकल्प a.
  true in purpose of resolve. -संकाश a.
  specious,  plausible-संगरः N.
  of Kubera.  a.
   true to an agreement or promise.

संधः an epithet of Rāma
 राजेन्द्रं सत्यसंधं दशरथतनयम् Rāma-rakṣā 26.

of Bharata. 

of king Janamejaya.  (-धा) an epithet of Draupadī. a.
   keeping one's promise,  faithful. -साक्षिन् m.
  a trustworthy witness
 यथोक्तेन नयन्तस्ते पूयन्ते सत्यसाक्षिणः Ms.*
  8.257.

Apte 1890

English

 सत्य a. [सते हितं यत्] 1 True,  real,  genuine
 as in सत्यव्रत,  सत्यसंध. 
2 Honest,  sincere,  truthful,  faithful. 
3 Fulfilled,  realized. 
4 Virtuous,  upright. 
त्यः 1 The abode of Brahman and of truth,  the uppermost of the seven worlds or lokas above the earth
 see लोक. 
2 The Aśvattha tree. 
3 N. of Rāma. 
4 Of Viṣṇu. 
5 The deity presiding over नांदीमुखश्राद्ध q. v. 
त्यं 1 Truth
 मौनात्सत्यं विशिष्यते Ms. 2. 83
 सत्यं ब्रू ‘to speak the truth’,  
2 Sincerity. 
3 Goodness,  virtue,  purity. 
4 An oath,  a promise,  solemn asseveration
 सत्याद्गुरुमलोपयन् R. 12. 9: Ms. 8. 113. 
5 A truism,  demonstrated truth or dogma. 
6 The first of the four Yugas or ages of the world,  the golden age,  the age of truth and purity. 
7 Water. 
8 The Supreme Spirit. 
त्यं ind. Truly,  really,  indeed,  verily,  forsooth
 सत्यं शपामि ते पादपंकजस्पर्शेन K.
 Ku. 6. 19. 
Comp. 
अग्निः N. of the sage Agastya. 
अनुरक्त a. devoted to truth,  honest,  upright,  true. 
अनृत a. {1} true and false
 सत्यानृता च परुषा H. 2. 183. {2} apparently true,  but really false. (
तं-ते) {1} truth and falsehood {2} practice of truth and falsehood
 i. e. trade,  commerce
 Ms. 4. 4 and {6} 
अभिसंध a. true to one's promise,  sincere. 
आत्मन् true. (
m.) a virtuous or upright man. 
उत्कर्षः {1} pre-eminence in truth. {2} true excellence. 
उद्य a. speaking the truth. 
उपयाचन a. fulfilling a request. 
कामः a lover of truth. 
तपस् m. N. of a sage. 
दर्शिन् a. truth-seeing,  fore-seeing truth. 
धन a. rich in truth,  exceedingly truthful. 
धृति a. strictly truthful. 
पुरं the world of Viṣṇu. 
पूत a. purified by truth (as words)
 सत्यपूतां वदेद्वाणीं Ms. 6. 46. 
प्रतिज्ञ a. true to one's promise. 
प्रतिष्ठान,  
मूल a. grounded in truth. 
फलः the Bilva tree. 
भामा N. of the daughter of Satrājit and the favourite wife of Kṛṣṇa
 (it was for her that Kṛṣṇa fought with Indra and brought the Pārijāta tree from the Nandana garden and planted it in her garden). 
भारतः N. of Vyāsa. 
युगं the golden age
 see सत्यं (6) above. 
यौवनः a Vidyādhara. 
रत a. devoted to truth,  honest,  sincere. (
तः) N. of Vyāsa. 
वचस् a. truthful,  veracious. (
m.) {1} a saint,  Ṛṣi. {2} a seer. (
n.) truth,  veracity. 
वद्य a. veracious. (
द्यं) truth,  veracity. 
वाच् a. truthful,  veracious,  candid. (
m.) {1} a saint,  seer. {2} a crow. (
f.) 
वाक्यं truth-speaking,  veracity. 
वादिन् a. {1} truth-speaking. {2} sincere,  outspoken,  candid. 
व्रत,  
संगर,  
संध a. {1} true or faithful to an agreement,  promise or word,  adhering to truth,  veracious. {2} honest,  sincere. 
श्रवसी Ved. an epithet of Uṣas. 
श्रावणं taking a solemn oath. 
संकाश a. specious,  plausible. 
संगरः N. of Kubera. 
संधः {1} an epithet of Rāma. {2} of Bharata. {3} of king Janamejaya. (
धा) an epithet of Draupadī. 

Monier Williams Cologne

English

 सत्य॑ a mf(आ)n.  true,  real,  actual,  genuine,  sincere,  honest,  truthful,  faithful,  pure,  virtuous,  good,  successful,  effectual,  valid (सत्यं-√ कृ,  ‘to make true,  ratify,  realise,  fulfil’),  RV.
   &c.
   &c.
  

 सत्य॑ m.
  the uppermost of the seven Lokas or worlds (the abode of Brahmā and heaven of truth
 See लोक),  L.
 

 N.
  of the ninth Kalpa (q.v.),  Pur.
 

 the Aśvattha tree,  L.
 

 N.
  of Viṣṇu,  L.
 

 of Rāma-candra,  L.
 

 of a supernatural being,  Gaut.
 
 VarBṛS.
 
 Hcat.

 of a deity presiding over the Nāndī-mukha Śrāddha,  L.
 

 of one of the Viśve Devāḥ,  Cat.
 

 of a Vyāsa,  Cat.
 

 of a son of Havir-dhāna,  BhP.
  

 of a son of Vitatya,  MBh.
  

 of one of the 7 Ṛṣis in various Manvantaras,  Hariv.
 
 Pur.

 (with आचार्य) N.
  of an astronomer (author of the Horā-śāstra),  VarBṛS.
 

 pl.
  N.
  of a class of gods in various Manvantaras,  Hariv.
 
 Pur.
 

 सत्य॑ (अम्),  n.
  truth,  reality (सत्येन,  ‘truly’,  ‘certainly’,  ‘really’
 क॑स्मात् स॑त्यात्,  ‘for what reason,  how is it that?’ ते॑न सत्ये॑न,  ‘for that reason,  so truly’
 यथा-तेन [or एवं] सत्येन,  ‘as-so truly’
 with Buddhists truth is of two kinds,  viz. संवृति- and परमार्थ-सत्यम्,  ‘truth by general consent’ and ‘self-evident truth’,  Dharmas.
  95
 for the four fundamental truths of Buddhists See MWB.
  43
 56),  RV.
   &c.
   &c.
  

 speaking the truth,  sincerity,  veracity,  KenUp.
   
 Mn.
  
 R.
  &c.

 a solemn asseveration,  vow,  promise,  oath (सत्यं चिकीर्षमाण,  ‘wishing to fulfil one's promise or keep one's word’),  AV.
   &c.
   &c.
  

 demonstrated conclusion,  dogma,  W.
 

 the quality of goodness or purity or knowledge,  MW.
  

 the first of the four Yugas or ages (=  1. -कृत॑,  q.v.),  L.
 

 a partic.  mythical weapon,  R.
 

 the uppermost of the 7 Lokas (See under m.
 ),  Vedāntas.
 
 BhP.
  

 one of the 7 Vyāhṛtis,  L.
 

 partic.  Satya-formula,  ĀśvŚr.
  

 =
  उदक,  water,  Naigh.
  i,  12

 (also with प्रजापतेः) N.
  of Sāmans,  ĀrṣBr. 
 ŚrS.
 

 सत्य b &c.
   See p.
  1135,  col. 3.

Monier Williams 1872

English

 सत्य,  अस्,  आ,  अम्,  true,  real,  genuine,  sincere, 
honest,  truthful,  faithful,  pure,  virtuous,  good,  (सत्-
यं कृ,  to make true,  make good,  ratify,  fulfil)
fulfilled,  realized
 (अस्),  m. the uppermost of the
seven Lokas or worlds (the abode of Brahmā and
heaven of truth,  see लोक)
 the Aśvattha tree
 epithet
of Rāma-candra
 of Viṣṇu
 of a deity presiding
over the Nāndī-mukha Śrāddha
 N. of the author
of the Horā-śāstra
 (आस्),  m. pl.,  N. of a class of
deities
 (आ),  f. truth,  sincerity,  veracity
 epithet of
Sītā (wife of Rāma)
 of Satya-vatī (mother of
Vyāsa)
 = सत्य-भामा,  col. 3
 N. of the goddess
Durgā
 (अम्),  n. truth
 sincerity,  reality,  goodness, 
the quality of goodness or purity,  knowledge
 demon-
strated truth or conclusion,  dogma
 a solemn asseve-
ration,  promise,  oath
 water (= उदक,  Naigh. 1.
12)
 the first of the four Yugas or ages (i. e. the
best or golden age as the age of general virtue and
purity,  comprising 1, 728, 000 years of men
 it is
also called कृत,  q. v.)
 (अम्),  ind. truly,  indeed, 
verily,  necessarily,  (Sāy. = अवश्यम्)
 yes
 a par-
ticle of asseveration and interrogation
 [cf. Gr.
ἐτεός.]
—सत्य-कर्मन्,  आ,  m.,  N. of a king.
—सत्य-काम,  अस्,  m. a lover of truth
 a proper
N.
—सत्य-कारुण्य-वेदिन्,  ई,  इनी,  इ,  possessing
truth and tenderness and the Veda.
—सत्य-केतु,  उस्, 
m.,  N. of a king.
—सत्यङ्-कार,  अस्,  m. making
true or good,  ratification of a contract or bargain
something given in advance as an earnest or security
for the performance of a contract,  earnest-money, 
pledge.
—सत्यङ्कार-कृत,  अस्,  आ,  अम्,  given or
deposited in order to ratify a bargain.
—सत्य-जित्, 
त्,  m. ‘truth-conqueror’ or ‘truly conquering, ’ N. of
a king.
—सत्य-तपस्,  आस्,  m. ‘practising true
penance, ’ N. of a Muni (who was once a hunter, 
but after performing severe austerities obtained as a
boon from Durvāsas that he should become a great
sage and saint).
—सत्य-तम,  अस्,  आ,  अम्,  most
true,  quite true.
—सत्य-तर,  अस्,  आ,  अम्,  more
true,  very true.
—सत्य-ता,  f. or सत्य-त्व,  अम्, 
n. trueness,  truth,  sincerity,  veracity.
—सत्य-दर्-
शिन्,  ई,  इनी,  इ,  truth-seeing,  foreseeing truth,  truth-
discerning.
—सत्य-देव,  अस्,  आ,  अम्,  shining through
truth.
—सत्य-धन,  अस्,  आ,  अम्,  rich in truth, 
virtuous,  sincere.
—सत्य-धर्म,  अस्,  m. a proper
N.
—सत्य-धर्मन्,  आ,  आ,  अ,  Ved. practising the
duty of truth
 ruling by fixed ordinances.
—सत्य-
धर्म-परायण,  अस्,  आ,  अम्,  devoted to truth
and virtue.
—सत्य-धृत,  अस्,  m.,  N. of a son of
Puṣpa-vat.
—सत्य-धृति,  इस्,  इस्,  इ,  holding fast to
truth,  strictly truthful
 (इस्),  m.,  N. of a Ṛṣi (author
of the hymn Ṛg-veda X. 185
 he has the patro-
nymic Vāruṇi)
 of a son of Śatānanda
 of several
other persons.
—सत्य-ध्वज,  अस्,  m. ‘truth-ban-
nered, ’ N. of a king.
—सत्य-ध्वृत्,  त्,  त्,  त्,  destroy-
ing or perverting truth.
—सत्य-नामन्,  आ,  आ,  अ, 
having a true name.
—सत्य-नारायण,  अस्,  m.,  N.
of a particular divinity (called सत्य-पीर् in Bengālī).
—सत्य-नेत्र,  अस्,  m. ‘true-eyed, ’ N. of a son of
Atri.
—सत्य-पराक्रम,  अस्,  आ,  अम्,  having real
valour,  truly brave.
—सत्य-पुर,  अम्,  n. the world
of Viṣṇu.
—सत्य-पूत,  अस्,  आ,  अम्,  purified by
truth (as a speech &c.).
—सत्य-प्रतिज्ञ or सत्य-
प्रतिश्रव,  अस्,  आ,  अम्,  true or faithful to a promise.
—सत्य-प्रतिष्ठान,  अस्,  आ,  अम्,  having truth
for a foundation,  grounded in truth.
—सत्य-फल, 
अस्,  m. ‘having good fruit, ’ the Vilva tree.
—सत्य-
बन्ध,  अस्,  आ,  अम्,  bound by truth,  adhering to the
truth,  truthful.
—सत्य-भामा,  f. ‘having true
lustre, ’ N. of the daughter of Satrā-jit and one of
the eight wives of Kṛṣṇa,  (she is described as
having promoted the quarrels of the Yādavas.)
—सत्य-भारत,  अस्,  m.,  N. of the poet Vyāsa.
—सत्य-भेदिन्,  ई,  इनी,  इ,  a truth-breaker,  breaking
a promise.
—सत्य-मन्त्र,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. having
or repeating true prayers,  praying effectually.
—सत्-
यम्-उग्र,  अस्,  आ,  अम्,  having very invigorating or
exciting qualities,  (Ṛg-veda IX. 113,  5.)
—सत्य-यज्, 
ट्,  ट्,  ट्,  sincerely worshipping,  sacrificing in truth.
—सत्य-यज्ञ,  अस्,  m.,  N. of a king.
—सत्य-
युग,  अम्,  n. the first of the four Yugas or ages.
—सत्य-युगाद्या (°ग-आद्°),  f. the third day of
the light half of Vaiśākha (on which the commence-
ment of the Kṛta-yuga is celebrated).
—सत्य-यौ-
वन,  अस्,  m.,  N. of a particular Vidyā-dhara.
—सत्-
य-रत,  अस्,  आ,  अम्,  devoted to truth,  honest,  sincere
(अस्),  m.,  N. of a prince (son of Satya-vrata)
 epithet
of Vyāsa.
—सत्य-रथ,  अस्,  m.,  N. of a king of
Vidarbha.
—सत्य-रथि,  इस्,  m.,  N. of a king.
—सत्य-राधस्,  आस्,  आस्,  अस्,  Ved. one who grants
real or true gifts.
—सत्य-लोक,  अस्,  m.,  N. of one of
the seven worlds,  (see सत्य above.)
—सत्य-वक्तृ, 
ता,  त्री,  तृ,  a speaker of truth.
—सत्य-वचन, 
अम्,  n. truth-speaking,  veracity,  admitting the truth.
—सत्यवचनार्थम् (°न-अर्°),  ind. for the sake
of speaking the truth.
—सत्य-वचस्,  आस्,  आस्,  अस्, 
truth-speaking,  veracious
 (आस्),  m. a Ṛṣi,  saint, 
seer
 (अस्),  n. veracity,  truth.
—सत्य-वत्,  आन्,  अती,  अत्, 
possessing or practising truth,  veracious,  true
 con-
taining the word सत्य (said of a hymn)
 (आन्),  m., 
N. of a king (husband of Sāvitrī)
 (अती),  f.,  N. of
the wife of Parāśara and mother of Vyāsa
 of a
daughter of Gādhi and wife of Ṛcīka (fabled to have
become the Kauśikī river)
 N. of the wife of Nā-
rada
 epithet of Acchodā.
—सत्यवती-सुत,  अस्, 
m. ‘son of Satyavatī, ’ epithet of the poet Vyāsa.
—सत्य-वद्य,  अस्,  आ,  अम्,  true-speaking,  veracious
(अम्),  n. truth.
—सत्य-वाक्य,  अम्,  n. true-speak-
ing,  veracity,  truth.
—सत्य-वाच्,  क्,  क्,  क्,  truth-
speaking,  veracious,  sincere
 (क्),  m. a Ṛṣi,  saint
N. of a son of Cākṣuṣa
 a crow.
—सत्यवादि-
त्व,  अम्,  n. veracity,  truthfulness.
—सत्य-वादिन्, 
ई,  इनी,  इ,  speaking truth,  veracious
 (इनी),  f.,  N. of
a goddess.
—सत्य-वाह,  अस्,  m.,  N. of a descendant
of Bharad-vāja.
—सत्य-विक्रम,  अस्,  आ,  अम्,  hav-
ing real valour,  truly valiant.
—सत्य-वृत्त,  अस्,  आ, 
अम्,  practising truth,  honest or upright in conduct.
—सत्य-व्रत,  अस्,  आ,  अम्,  true to a vow or promise, 
adhering to truth,  veracious,  honest,  sincere
 (अस्), 
m.,  N. of a king,  (the twenty-fifth of the solar
dynasty in the second age)
 N. of Manu Vaivasvata
of the author of a Dharma-śāstra
 (आस्),  m. pl., 
N. of a race inhabiting Śāka-dvīpa.
—सत्य-व्रत-
परायण,  अस्,  आ,  अम्,  devoted to truth and religious
observances.
—सत्य-शवस्,  आस्,  आस्,  अस्,  Ved. having
real strength,  possessing true vigour,  truly vigorous.
—सत्य-श्रवस्,  आस्,  m.,  N. of the author of the
hymns Ṛg-veda V. 79,  80 (having the patronymic
Ātreya)
 of a teacher of the Ṛg-veda
 of a son of
Mārkaṇḍeya.
—सत्य-श्रवसी,  f.,  Ved. ‘possessed
of real wealth or renown, ’ epithet of Uṣas.
—सत्य-
श्रावण,  अम्,  n. the speaking or taking of an oath.
—सत्य-श्री,  ईस्,  m.,  N. of a teacher of the Ṛg-veda.
—सत्य-सङ्काश,  अस्,  आ,  अम्,  like the truth,  likely, 
probable,  plausible.
—सत्य-सङ्गर,  अस्,  आ,  अम्, 
true to an agreement or promise,  veracious,  faithful
(अस्),  m.,  N. of Kuvera (god of wealth).
—सत्य-
सन्ध,  अस्,  आ,  अम्,  true to an agreement or com-
pact,  faithful to an engagement
 faithful,  veracious
(अस्),  m. epithet of Bharata (younger brother of
Rāma)
 of Rāma-candra
 of king Janam-ejaya
(आ),  f. epithet of Draupadī (wife of the Pāṇḍu
princes).
—सत्य-सन्निभ,  अस्,  आ,  अम्,  like the
truth,  likely,  probable,  plausible.
—सत्य-सव,  अस्, 
आ,  अम्,  Ved. really generating
 possessing true energy
(epithet of Savitṛ)
 observing truth,  (Sāy. = सत्या-
नुज्ञ,  Ṛg-veda V. 82,  7.)
—सत्य-साक्षिन्,  ई,  m.
a genuine or trustworthy witness.
—सत्य-हित,  अस्, 
m.,  N. of a teacher of the Ṛg-veda.
—सत्या-कृति, 
इस्,  f. ratification of a bargain.
—सत्याग्नि (°य-
अग्°),  इस्,  m.,  N. of the Muni Agastya.
—सत्याङ्ग
(°य-अङ्°),  आस्,  m. pl.,  N. of a mythical race inha-
biting Plaksha-dvīpa.
—सत्यात्मन् (°य-आत्°),  आ,  आ, 
अ,  having a true soul,  true-hearted,  true
 (आ),  m. a
virtuous and upright man.
—सत्यानुरक्त (°य-
अन्°),  अस्,  आ,  अम्,  attached to truth,  upright,  true.
—सत्यानृत (°य-अन्°),  अस्,  आ,  अम्,  true and false, 
containing truth and falsehood
 (अम्),  n. practice
of truth and falsehood,  commerce,  trade,  traffic.
—सत्याभिधान (°य-अभ्°),  अस्,  आ,  अम्,  truth-
speaking.
—सत्याभिध्यायिन् (°य-अभ्°),  ई,  इनी, 
इ,  truth-meditating,  meditating upon truth.
—सत्या-
भिसन्ध or सत्याभिसन्धान,  अस्,  आ,  अम्,  or
सत्याभिसन्धिन् (°य-अभ्°),  ई,  इनी,  इ,  faithful to
a promise or agreement.
—सत्योत्कर्ष (°य-उत्°), 
अस्,  m. eminence or excellence in truth
 true excel-
lence.
—सत्योदक (°य-उद्°),  अस्,  आ,  अम्,  having
truth for water,  flowing with truth.
—सत्योद्य (°य-
उद्°),  अस्,  आ,  अम्,  speaking the truth.
—सत्योपया-
चन (°य-उप्°),  अस्,  आ,  अम्,  true to a request, 
granting or fulfilling a prayer or petition.

Macdonell

English

 सत्य sat-yá,  a.
  actual,  real,  genuine,  true
 🞄successful,  effectual (invocation),  realised 🞄(wish)
 trustworthy,  faithful,  sincere
 valid 🞄(agreement): -ṃ kṛ,  make true,  fulfil
 (á) -m,  🞄ad. truly,  really,  actually,  indeed,  certainly,  🞄rightly
 very well (in answers)
 it is true 🞄(also w. tu,  kiṃ tu,  tathā‿api,  but,  yet)
 yat satyam,  🞄[Page331-1] 🞄indeed,  certainly
 m.
  ninth Kalpa 🞄or cosmic period
 ep. of Kṛṣṇa
 N. of a 🞄certain genius
 N.
 n.
  reality,  truth,  truthfulness,  🞄veracity
 promise,  oath,  word
 first 🞄age (= kṛta): N. of the highest of the seven 🞄worlds: -ṃ ce jñātvā,  having ascertained 🞄the truth about you (i. e. that you are 🞄actually so) -ṃ cikīrṣamāṇa,  wishing to 🞄keep oneʼs word
 tena satyena,  on the 🞄strength of that truth,  so truly
 yathā — tena 🞄or evaṃ satyena,  as certainly — so truly
 ā,  🞄f.  ep. of Durgā
 abbreviated for Satyabhāmā.

Benfey

English

 सत्य सत्य,  i. e. सन्त् (ptcple. pres. of
1. अस्),  + य, 
 I. adj.
 
 1. True,  Kathās. 4, 
104
 superl. सत्यतम,  Quite true, 
Hit. 87,  7,  M.M.
 realised,  Chr. 48,  11
सत्यं कृ,  To fulfil,  Rām.  3,  53,  8.
 2.
Sincere,  Lass. 2. ed. 29,  19
 honest.
 II.
°यम्,  adv.
 1. Truly,  Vikr. 71,  18
 indeed, 
Rājat. 5,  86
 yes,  Man.  11,  196.
 2. A par-
ticle of interrogation. 
 III. m.
 
 1. Rāma-
candra.
 2. The uppermost of the
seven worlds,  the abode of Brahman. 
 IV. f.
  या।
 1. Veracity.
 2. Sītā.
 V. n.
 
 1. Truth,  Rām.  3,  53,  20.
 2. An oath, 
Chr. 58,  3
 Pañc. 97,  17.
 3. Demon-
strated conclusion. 
 4. The first Yuga, 
the golden age.
 -- Comp.
 
अ-, 
 I. adj.
 
untrue,  false,  MBh. 3,  14133.
 II. n.
 
untruth,  Man.  11,  69. -- Cf.  ἐτεός
 A.S.
for-sodh,  Forsooth.

Hindi

सच

Apte Hindi

Hindi

सत्य
वि* - सते  हितम् - सत् + यत्
"सच्चा,  वास्तविक,  असली,  जैसा कि सत्यब्रत,  सत्यसन्घ में"

सत्य
वि* - सते  हितम् - सत् + यत्
"ईमानदार,  निष्कपट,  सच्चा,  निष्ठावान"

सत्य
वि* - सते  हितम् - सत् + यत्
"सद्गुणसम्पन्न,  खरा"

सत्यः
पुं*
  - सते  हितम् - सत् + यत्
"ब्रह्मलोक,  सत्यलोक,  भूमि के ऊपर सात लोकों में सबसे ऊपर का लोक"

सत्यः
पुं*
  - सते  हितम् - सत् + यत्
पीपल का पेड़

सत्यः
पुं*
  - सते  हितम् - सत् + यत्
राम का नाम

सत्यः
पुं*
  - सते  हितम् - सत् + यत्
विष्णु का नाम

सत्यः
पुं*
  - सते  हितम् - सत् + यत्
नांदीमुख श्राद्ध को अधिष्ठात्री देवता

सत्यम्
नपुं*
   - सते  हितम् - सत् + यत्
सचाई

सत्यम्
अव्य* - -
"सचमुच,  वस्तुतः,  निस्संदेह,  निश्चय ही,  वस्तुतस्तु"

सत्यम्
नपुं*
   - सत्+यत्
मोक्ष

सत्यम्
नपुं*
   - सत्+यत्
सचाई

सत्यम्
नपुं*
   - सत्+यत्
निष्कपटता

सत्यम्
नपुं*
   - सत्+यत्
पवित्रता

सत्यम्
नपुं*
   - सत्+यत्
प्रतिज्ञा

सत्यम्
नपुं*
   - सत्+यत्
जल

सत्यम्
नपुं*
   - सत्+यत्
ईश्वर

L R Vaidya

English

 satya {% (I) a. (f. त्या) %} 1. True,  real,  महाभूतानि सत्यानि यथात्मापि तथैव हि Yaj.iii.149
 2. faithful,  honest,  virtuous.

 satya {% (II) m. %} 1. The uppermost of the seven Lokas above the earth
the Aśvattha tree
the deity presiding over the Nāndīmukhaśrāddha
an epithet of Vishṇu.

 satya {% (III) n. %} 1. Truth,  मौनात्सत्यं विशिष्यते M.ii.83,  सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात् M.iv.138
an oath,  promise,  a solemn asseveration,  सत्येन शपयेद्विप्रम् M.viii.113
a demonstrated truth or dogma
the first of the four Yugas of the Hindus.(सत्यम् is used as an indeclinable in the sense of ‘truly,  indeed,  verily, ’ सत्यमतीत्य हरितो हरींश्च वर्तन्ते वाजिनः Sak.i.,  K.S.vi.19.)

Bopp

Latin

 सत्य (a सत् quod est suff. य,  nisi potius a pron. स q. v.
suff. त्य,  sicut तत्त्व a तत्)
1) Adj. verus. IN. 4. 12.
2) Subst. n. veritas. IN. 5. 45. (Cf. gr. ἐτεός.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

बल
क्ली
बल,  सैन्य,  सत्य
बलो हली बलं सैन्यं सत्यं बलं बलौषधी ।
रत्नयोनिर्बलो दैत्यो बला लक्ष्मी बला मही ॥ ८० ॥
verse 1.1.1.80
page 0006

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 सत्य Quoted by Aparārka on Yājñavalkya 1,  256
 by
Hemādri in Pariśeṣakhaṇḍa 2,  907. 908.

Lanman

English

 satyá, 
	—1. a. real
 true
 existing in
reality,  45^12
 truthful,  trusty,  faithful, 
69^9
	—2. n. the real
 the true
 reality
truth,  95^6 end of line
 truthfulness,  21^6, 
95^6 near mid. of line
 faithfulness,  69^12
yathā…,  tena satyena,  as…,  by this
truth,  as truly as…,  so truly,  14^1 ff.
	—3. n. vow,  promise,  oath
 satyam brū, 
swear,  10^21,  15^6
 satyaṃ cikīrṣamāṇas, 
desiring to keep his promise,  8^12
	—4.
satyam,  adv. truly,  indeed,  49^10. [sánt, 
1212c: radically akin w. ἐτεό-ς,  ‘true, ’
but of different formation,  since the
Cyprian shows that ἐτεός stands for
*ἐτεϝο-ς.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 सत्य 1. Z. 11 यत् सत्यम् auch R. ed. Bomb. 3,  59,  3.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वास्तव,  सत्य,  यथार्थ,  अव्याहत
adjective
 
यत् असत्यम् अस्वाभाविकं वा नास्ति।
 "सः भारतमातुः वास्तवः सुपुत्रः अस्ति।"

Synonyms:
  सत्यशील,  सत्य,  सत्यक,  सत्यवृत्त,  सत्यवादिन्,  सत्यवक्तृ
adjective
 
यः स्वभावेन सत्यं वदति।
 "युधिष्ठिरः सत्यशीलः आसीत्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khrims lugs
१) निग्रह २) मर्यादा ३) सत्य ४) समर्याद ५) साधन ६) स्थिति

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
सत्यं सम्यक्समीचीनमृतं तथ्यं यथातथम् ॥ २६४ ॥
यथास्थितं च सद्भूतेऽलीके तु वितथानृते ।
-wordlist-
 
सत्य (क्ली),  सम्यञ्च् (क्ली),  समीचीन (क्ली),  अमृत (क्ली),  तथ्य (क्ली),  यथातथ (क्ली),  यथास्थित (क्ली),  सद्भूत (क्ली),  अलीक (क्ली),  वितथ (क्ली),  अनृत (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

ऋत
ऋत,  सत्य,  समीचीन,  सम्यक्,  तथ्य,  यथातथ
ऋतं सत्यं समीचीनं सम्यक् तथ्यं यथातथम् ।
verse 1.1.1.144
page 0018

अञ्जसा
अञ्जसा,  सत्य,  शीघ्र
अयि प्रश्ने सानुनये सत्ये शीघ्रे तथाञ्जसा ।
verse 5.1.1.882
page 0101

नाममाला

Sanskrit

सत्य,  सूनृत,  ऋत
तद्वानुक्तः सहस्राक्षः सत्यार्थे सूनृतं ऋतम् ॥ १८२ ॥
verse 0.1.1.182
page 0087

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: सत्यम्
Root: सत्य
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ दशशिवाव्ययानि
Meaning(s):
⇒ Quality of Śiva
 Truthfulness
Shloka(s):
1|1|47|2 ► ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सत्यं क्षमा धृतिः॥ (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|1|47|2 ⇢ सत्यम् (सत्य) (नपुं) ⇒ Quality of Śiva
 Truthfulness ⇒ दशशिवाव्ययानि
Related word(s):
isa_k ➡ शिवाव्ययम्
धर्म-धर्मी-भावः ➡ शिवः
उपाधि ➡ शक्तिः
    

Mahabharata

English

Satya^1,  name of one or more brahmans. § 264 (Subhākriyāp.): II,  4,  105 (waited upon Yudhishṭhira).--§ 686 (Mokshadh.): XII,  273,  9816,  9819,  9823.--§ 736b (Vītahavyop.): XIII,  30,  2001 (son of Vitatya and father of Santa).

Satya^2,  name of a fire. § 490 (Āṅgirasa): III,  219,  14142 (= Nishkṛti,  son of the fire Niścyavana).

Satya^3,  a Kuru warrior. § 579 (Bhīshmavadhap.): VI,  54^12,  2309 (a Kaliṅga?,  slain by Bhīmasena).

Satya^4 = Śiva: VII,  2877.--Do.^5 = Kṛshṇa (Vishṇu): XII,  1507,  1614
 XIII,  6961 (Vishṇu's 1000 names),  6972 (do.),  7042 (do.).

Satya(ṃ) = Śiva (1000 names^1).

पुराणम्

English

सत्य १ / SATYA I. A hermit. Mention is made about this hermit who shone in the court of yudhiṣṭhira,  in mahābhārata,  Sabhā Parva,  Chapter 4,  Verse 10.

सत्य २ / SATYA II. An agni (fire). This agni satya was the son of the agni niścyavana. He was a worker of Kāladharma (The god of death). He reduces the pain of living beings who are suffering. So this agni satya got the name niṣkṛti also. This agni brightens the  houses and gardens where people stay. It is stated in mahābhārata,  Vana Parva,  Chapter 219,  Verse 13,  that this agni had a son named svana.

सत्य ३ / SATYA III. A warrior who served in the army of the King of kaliṅga. This warrior fought against the pāṇḍavas in the battle of bhārata. This warrior who stood as the wheel-guard of śrutāyus the King of kaliṅga,  was killed by Bhīmasena in the bhārata-battle. (M.B. bhīṣma parva,  Chapter 54,  Verse 77).

सत्य ४ / SATYA IV. A hermit in the country of vidarbha,  This hermit who was a brahmin was a believer in ahiṁsā also. Once he performed a sacrifice without any killing. His wife puṣkaradhāriṇī helped him in the sacrifice. Dharmadeva came there in the form of an antelope to test the non-killing principle of satya. The animal came near satya and said: “I am a deva (god) belonging to the śukra-clan. I dwell in this forest as an antelope,  due to the curse of Dharmadeva. Kill me and complete this sacrifice.”
Though satya heard this,  he did not wish to kill the animal. At last the antelope decided to go and walked eight steps and then returned. Due to the delusive arts of the antelope satya saw there celestial maids and the aeroplanes of Gandharvas. The antelope said that if he was killed he would attain heaven. A desire arose in satya for killing and forthwith he lost all the attainments he got by penance. (M.B. śānti Parva. Chapter 272).

सत्य ५ / SATYA V. Another name of śrī kṛṣṇa. (M.B. śānti Parva,  Chapter 342,  Verse 75).

सत्य ६ / SATYA VI. The son of vitatya,  born in the dynasty of the King vītahavya. It is mentioned in mahābhārata,  anuśāsana parva,  Chapter 30,  Verse 62,  that this satya had a son called santa.

सत्यस् / SATYA(S). A group of devas (gods). This group of devas lived in the third manvantara. The name of the then manu was uttama and the King of the devas was the indra suśānti. There were then five Devagaṇas (groups of Gods) each consisting of twelve devas. Those gaṇas were Sudhāmās,  satyas,  japas,  Pratardanas and Vaśavartis. (viṣṇu purāṇa,  aṁśa 3,  Chapter 1).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सत्यं,  क्ली,
   (सते हितम् । सत् + यत् ।) कृतयुगम् ।शपथः । यथार्थम् । (यथा,  रघुः । १२ । ७५ ।“कामं जीवति मे नाथ इति सा विजहौशुचम् ।प्राङ्मत्वा सत्यमस्यान्तं जीवितास्मीतिलज्जिता ॥
”)तद्वति,  त्रि । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  याज्ञ-वल्क्ये । ३ । १४९ ।“महाभूतानि सत्यानि यथात्मापि तथैव हि ॥
”)सिद्धान्तः । इति शब्दरत्नावली ॥
 * ॥
 यथार्थस्यपर्य्यायः । तथ्यम् २ ऋतम् ३ सम्यक् ४ । इत्य-मरः ॥
 अवितथम् ५ भूतम् ६ । इति जटा-धरः ॥
 तल्लक्षणम् । यथा,  --“यथार्थकथनं यश्च सर्व्वलोकसुखप्रदम् ।तत् सत्यमिति विज्ञेयमसत्यं तद्विपर्य्ययम् ॥
”इति पाद्मे क्रियायोगसारे १६ अध्यायः ॥
 * ॥
तदाकारा यथा,  --“सत्यञ्च समता चैव दमश्चैव न संशयः ।अमात्सर्य्यं क्षमा चैव ह्रीस्तितिक्षानसूयता ॥
त्यागो ध्यानमथार्य्यत्वं धृतिश्च सततं दया ।अहिंसा चैव राजेन्द्र सत्याकारास्त्रयोदश ॥
”इति महाभारते राजधर्म्मः ॥
 * ॥
तस्यापालने दोषो यथा,  --“कृत्वा शपथरूपञ्च सत्यं हन्ति न पालयेत् ।स कृतघ्नः कालसूत्रे वसेद्देवचतुर्युगम् ॥
सप्तजन्मसु काकञ्च सप्तजन्मसु पेचकः ।ततः शूद्रो महाव्याधी जन्मसप्त ततः शुचिः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे ४८ अध्यायः ॥
 * ॥
अपि च ।“सत्येन लोकं जयति सत्यन्तु परमं तपः ।यथाभूतप्रसादन्तु सत्यमाहुर्म्मनीषिणः ॥
”इति कौर्म्मेउपविभागे १४ अध्यायः ॥
 * ॥
तस्य प्रशंसा यथा,  --“सत्यमायास्यति हरिः सत्यं निष्कपटं वद ।वद तत् स्वभयं त्यक्त्वा सत्यं ब्रूहि सुसंसदि ॥
वरं कूपशताद्वापी वरं वापीशतात् क्रतुः ।वरं क्रतुशतात् पुत्त्रः सत्यं पुत्त्रशतात् किल ॥
नहि सत्यात् परो धर्म्मो नानृतात् पातकं परमनहि मातुः परो बन्धुर्न गुरुर्मन्त्रदात् परः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते जन्मखण्डे ९५ अध्यायः ॥
 * ॥
अपि च ।“तस्मात् सत्यं परं ब्रह्म सत्यमेव परं तपः ।सत्यमेव परो यज्ञः सत्यमेव परं श्रुतम् ॥
सत्यं वेदेषु जागर्त्ति सत्यश्च परमं पदम् ।कीर्त्तिर्यशश्च पुण्यश्च पितृदेवर्षिपूजनम् ॥
आद्यो विधिश्च विद्या च सर्व्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ।सत्यं यज्ञस्तथा वेदा मन्त्रा देवाः सरस्वती ॥
व्रतचर्य्या तथा सत्यं ओङ्कारः सत्यमेव च ।सत्येन वायुरभ्येति सत्येन तपते रविः ॥
सत्येनाग्निर्दहेन्नित्यं स्वर्गं सत्येन गच्छति ।सत्येन चापः क्षिपति पर्जन्यो धरणीतले ॥
परेण सर्व्वदेवानां सर्व्वतीर्थावगाहनम् ।सत्यस्य वचनाल्लोके सर्व्वमाप्नोत्यसंशयम् ॥
अश्वमेधसहस्रञ्च सत्यञ्च तुलया धृतम् ।अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते ॥
सत्येन देवाः प्रीयन्ते पितर ऋषयस्तथा ।मनुष्याः सिद्धगन्धर्व्वाः सत्यात् सिद्धिमितोगताः ॥
अगाधे विपुले शुद्धे सत्यतीर्थे शुचिह्नदे ।स्नातव्यं मनसा युक्तैः स्नानं तत् परमं स्मृतम् ॥
आत्मार्थे वा परार्थे वा पुत्त्रार्थे वापि मानवाः ।अनृतं ये न भाषन्ते ते बुधाः स्वर्गगामिनः ॥
तस्मात् सत्यकृतं पञ्च तदनन्तफलं भवेत् ॥
”इति वह्निपुराणे दानावस्थानिर्णयनामाध्यायः ॥
अपि च ।“तडागशतदानेन यत् पुण्यं लभते नरः ।ततोऽधिकञ्च लभते वापीदानेन निश्चितम् ॥
दशवापीप्रदानेन यत् फलं लभते नरः ।ततोऽधिकञ्च लभते पुण्यं कन्याप्रदानतः ॥
दशकन्याप्रदानेन यत् फलं लभते नरः ।ततोऽधिकञ्च लभते यज्ञ केन नराधिपः ॥
शतयज्ञेन लभते यत् पुण्यं पुण्यकृज्जनः ।ततोऽधिकञ्च लभते पुत्त्रास्यदर्शनेन च ॥
दर्शने शतपुत्त्राणां यत् पुण्यं लभते नरः ।तत् पुण्यं लभते नूनं पुण्यवान् सत्यपालनात् ॥
नहि सत्यात् परो धर्म्मो नानृतात् पातकं नरः ।नहि गङ्गास्रमं तीर्थं न देवः केशवात् परः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्तपुराणम् ॥
 * ॥
अन्यच्च ।“सत्यमूलं जगत् सर्व्वं सर्व्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ।सिद्धं लभन्ते सत्येन ऋषयो वेदपारगाः ॥
सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ।सत्यं वदन्ति राजानः सत्येन वसुधा धृता ॥
सत्येन गम्यते स्वर्गं मोक्षं सत्येन प्राप्यते ।सूर्य्यस्तपति सत्येन सोमः सत्येन राजते ॥
यमः सत्येन हरति सत्येनेन्द्रो विराजते ।वरुणश्च कुबेरश्च तौ च सत्ये प्रतिष्ठितौ ॥
तत् सत्यं मम नश्येत यद्यहं नागमे पुनः ॥
”इति वाराहे मथुरामाहात्म्ये अन्धकतीर्थ-प्रभाववर्णननामाध्यायः ॥
 * ॥
 अन्यच्च ।“सत्यं सन्तोव आस्तिक्यं तथा चेन्द्रियनिग्रहः ।देवताभ्यर्च्चनं पूजा ब्राह्मणानां विशेषतः ॥
सत्यं भूतहितं वाक्यमस्तेयं स्वागतम्परम् ।नियमाः पञ्च सत्याद्या बाह्यमाभ्यन्तरं द्विधा ॥
”इति गारुडे ४९ अध्यायः ॥
 * ॥
अपि च ।“येऽर्था धर्म्मेण ते सत्या येऽधर्म्मेण गतश्रियः ।सत्यशौचं मनःशौचं शौचमिन्द्रियनिग्रहः ॥
सर्व्वभूतदया शौचं जलशौचञ्च पञ्चमम् ।यस्य सत्यञ्च शौचञ्च तस्य स्वर्गो न दुर्ल्लभः ॥
सत्यं हि वचनं यस्य सोऽश्वमेधाद्विशिष्यते ॥
”इति गारुडे ११३ अध्यायः ॥
 * ॥
अपि च ।“न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धावृद्धा न ते ये न वदन्ति धर्म्मम् ।नासौ धर्म्मो यत्र नो सत्यमस्तिनो तत् सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥
ब्राह्मणोऽपि मनुष्याणामादित्यश्चैव तेजसाम् ।शिरोऽपि सर्व्वगात्राणां व्रतानां सत्यमुत्तमम् ॥
”इति गारुडे ११५ अध्यायः ॥
ब्रह्म । यथा । यः सर्व्वज्ञः सर्व्ववित् यस्य ज्ञान-मयं तपः सर्व्वस्य वशी सर्व्वस्येशानः यःपृथिव्यां तिष्ठन् पृथिव्या अन्तरः सोऽकामयतबहुस्यां स ईक्षत तत्तेजोऽसृजत् सत्यं ज्ञान-मनन्तं ब्रह्म इत्याद्याः । इति श्रीभागवतदशम-स्कन्धीय ८७ अध्यायीयतृतीयश्लोकटीकायांश्रीधरस्वामी ॥
 * ॥
 अपि च ।“अहमात्मा परं ब्रह्म सत्यं ज्ञानमनन्तकम् ।विज्ञानमानन्दो ब्रह्म सत्तत्त्वमसि केवलम् ॥
नित्यं शुद्धं बुद्धियुक्तं सत्यमानन्दमद्वयम् ।योऽसावादित्यपुरुषः सोऽसावहमणण्डतः ।इति ध्यायन् विमुच्येत ब्रह्मणो भवबन्धनात् ॥
”इति गारुडे ४९ अध्यायः ॥
तद्वैदिकपर्य्यायः । वट १ श्रत् २ सत्रा ३अद्धा ४ इत्था ५ ऋतम् ६ । इति षट् सत्य-नामानि । इति वेदनिघण्टौ । ३ । १० ॥

 सत्यं,  [म्] व्य,
   प्रश्नः । स्वीकारः । इति-रत्नावली ॥

 सत्यः,  पुं,
   (सते हितः । सत् + यत् ।) श्रीरामः ।यथा,  --“कौशल्यानन्दनः श्रीशः सत्यो दशमुस्त्रान्तकः ॥
”इति शब्दरत्नावली ॥
विष्णुः । यथा,  --“औत्तमेऽप्यन्तरे विष्णुः सत्यैः सह स्यधोत्तमैः ।सत्यायामभवत् सत्यः सत्यरूपो जनार्द्दनः ॥
”इति कौर्न्मे ४८ अध्यायः ॥
 * ॥
अन्यच्च ।“सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यंसत्त्यस्य योनिं निहितञ्च सत्त्य ।सत्त्यस्य सत्यमृतसत्यनेत्रंसत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपन्नाः ॥
”इति श्रीभागवते १० स्कन्धे १ अध्यायः ॥
 * ॥
“प्रतिश्रुतं सत्यं कृतमिति हृष्टाः प्रथमं सत्यत्वेनस्तुवन्ति सत्यव्रतमिति । सत्यं व्रतं सङ्कल्पो यस्य ।सत्यं परं श्रेष्ठं प्राप्तिसाधनं यस्मिन् तम् ।त्रिसत्यं त्रिष्वपि कालेषु सृष्टेः पूर्व्वं प्रलयानन्तरंस्थितिसमये च सत्यं अव्यभिचारेण वर्त्तमानम् ।तत एवाहुः । सत्त्यस्य योनिमिति । सच्छब्देनपृथिव्यप्तेजांसि । त्यशब्देन वाय्वाकाशौ । एवंसच्च त्यश्च सत्त्यं भूतपञ्चकम् । तं सत्त्यमित्या-चक्षते इति श्रुतेः । तस्य योनिं कारणं अनेनसृष्टेः पूर्व्वं वर्त्तमानातोक्ता । तथा सत्त्ये तस्मि-न्नेव निहितं अन्तर्य्यामितया स्थितं अनेन स्थिति-समये च सत्यत्वमुक्तम् । तथा सत्त्यस्य सत्यंतस्यैव सत्त्यस्य सत्यं पारमार्थिकं नाशेऽपिअवशिष्यमानं रूपं अनेन प्रलयेऽप्यवधित्वेनसत्यत्वं दर्शितं एवं त्रिसत्यत्वमुपपादितम् । तथाऋतसत्यनेत्रम् । ऋतञ्च सूनृता वाणी सत्यञ्चसमदर्शनम् । तथा भगवता व्याख्यास्यमानत्वात्सत्यञ्च समदर्शनमिति ऋतञ्च सूनृता वाणीकविभिः परिकीर्त्तिता ॥
 इति तयोर्नेत्रं नयन-साधनं नेतारं प्रवर्त्तकमिति यावत् । एवं सर्व्व-प्रकारेण सत्यात्मकं तां वयं शरणं प्रपन्नाइत्यर्थः ।” इति श्रौधरस्वामी ॥
 * ॥
 अश्वत्थवृक्षः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
 नान्दीमुखश्राद्धदेवः । यथा, “इष्टिश्राद्धे क्रतुर्द्दक्षः सत्यो नान्दीमुखे वसुः ।नैमित्तिके कालकामौ काम्येच धुरिलोचनौ ॥
”इति श्राद्धतत्त्वम् ॥
 * ॥
(मुनिविशेषः । यथा,  महाभारते । २ । ४ । १० ।“असितो देवलः सत्यः सर्पमाली महाशिराः ॥
”देवगणविशेषः । यथा,  मार्कण्डेये । ७१ । १ -- २“मन्वन्तरे तृतीयेऽस्मिन् उत्तमस्य प्रजापतेः ।देवानिन्द्रानृषीन् भूपान् निबोध गदतो मम ॥
स्वधामानस्तथा देवा यथानामानुकारिणः ।सत्याख्यश्च द्वितीयोऽन्यस्त्रिदशानां तथागणः ॥
”)तपोलोकादूर्द्ध्वलोकः । इति विश्वः ॥
 अस्य विव-रणं सत्यलोकशब्दे द्रष्टव्यम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सत्य न०
  सत हित यत् । १ सत्ययुगे २ शपथे ३ याथार्थ्येच४ तद्वति त्रि०
  मदि० । “ययार्थकथनं यच्च सर्वलोकसुख-प्रदम् । तत् सत्यमिति विज्ञेयमसत्यं तद्विपर्य्ययः” पद्मपु० सर्वलोकसुखप्रदमिति न लक्षणघटक सत्यस्याप्यप्रियत्वेकथननिषेधात् अतएव मनुनोक्तं “सत्यं ब्रूयात् प्रियंब्रूयात् न ब्रूयात् सत्यमप्रियम्” । ५ अश्वत्थवृक्षे ६ नान्दी-मुखश्राद्धीयदेवभेदे च पु०
  “इष्टिश्राद्धे क्रतुर्दक्षः सत्यो ना-न्दीमुखे वसुः” श्रा० त० धृतवचनम् । ७ सिद्धान्ते शब्दर० ।शफथरूपसव्यापालने दाषो यथा कृत्वा शफथरूपं यःसत्यं हन्ति न पालयन् । स कृतघ्नः कालसूत्रे वसेदेवचतुर्युगम् । सप्तजन्मसु काकश्च सप्तजन्मसु पेचकः ।ततः शूद्रा महाव्याधिः सप्तजन्मखतः शुचिः” ब्रह्मवै०प्र० ३८ अ० । ८ परमात्मनि “सत्यं ज्ञानमानन्दं व्रह्मेति”श्रुतिः । ९ श्रीरामे पु०
  शब्दर० । १० विष्णो “औत्तमेऽप्य-न्तरे विष्णुः सत्यः सहस्वधोत्तरैः । सत्यायामभवत् सत्यःसत्यरूपो जनार्दनः” कूर्सपु०  ४८ अ० । ११ तन्मातरिस्त्री । १२ तपोलोकादूर्द्ध्वस्थे लोके सत्यलोकशब्दे दृश्यम् ।सन्ति पृथिव्यप्तेजांसि च त्यौ वाय्वाकाशौ च समा० द्व०नि० ड समा० द्वितकारः । १३ भूतपञ्चके “सञ्च त्यच्च भूत-पञ्चकं तं सत्त्यमित्याचक्षते” श्रुतिः । सत्यत्वञ्च त्रिकाला-वाध्यत्वमिति वेदान्तिनः यथार्थज्ञानविषयत्वं सत्यत्वमितिनैयायिकाः । सन्धिसन्ध्यशाभ्यां सहितसत्ययुगमानंदैवमानेन १२०० वर्षाः मानुष्यमानेन १७२८०० वर्षाः ।

Capeller

German

 सत्य॑ wirklich,  wahr,  echt,  giltig,  wirksam, 
zuverlässig,  treu. m.
  Bein.  Kṛṣṇa's.
Mannsn. ,  f.
  आ N. einer Gattin Kṛṣṇa's.
Frauenn.  überh. n.
  adv. in Wahrheit, 
wirllich,  gewiss,  freilich,  zwar (auch
यत्सत्यम्)
 auch Wirklichkeit,  Wahrheit, 
Gelöbnis,  Eid,  Schwur. Instr. in Wahrheit
तेन सत्येन auf Grund hiervon o.
so wahr dies ist.

Grassman

German

 satyá,  a. [Cu. 〔208〕],  was so ist,  wie es scheint oder wie es sein soll [von sát,  Part. von as]. Daher 1〉 wahr von der Rede,  die mit der wirklichen Thatsache übereinstimmt
 2〉 wahr,  wahrhaft,  recht,  echt,  d. h. in vollem Sinne das seiend,  was das zugehörige Substantiv ausdrückt,  oder 3〉 wie es dem Zwecke oder der Idee entspricht,  angemessen,  gut,  heilsam
 4〉 prädicativ,  mit einem zugefügten oder hinzugedachten Verb des seins oder werdens,  zur Wahrheit werdend,  zur Ausführung kommend vom Vorhaben,  Versprechen,  Wunsche,  Gebet,  Unternehmung u. s. w.
 5〉 ebenso mit kṛ etwas [A.] wahr machen,  d. h. zur Ausführung [Page1452] bringen,  erfüllen
 6〉 wirklich,  gewiss,  im Gegensatz gegen das Ungewisse
 7〉 wahrhaftig,  zuverlässig,  lauter,  treu von Personen oder ihrer Gesinnung
 8〉 n.,  Wahrheit
 9〉 n.,  das Wahre,  Rechte besonders in Verbindung mit kṛ
 10〉 n.,  Erfüllung,  Ausführung
 11〉 n.,  als Adv.,  wahrlich,  in Wahrheit
 oder 12〉 wahrhaft,  d. h. im wahren,  vollen Sinne
 oder 13〉 mit Recht,  in diesen adverbialen Bedeutungen auch durch íd,  itthā́,  addhā́ verstärkt
 14〉 téna satyéna so wahr dies ist. — Nur einmal ({508, 10}) erscheint das y vocalisch (satiā́ni). — Vgl. a-,  mama-satyá.
-a 2〉 somapās {29, 1}
 {486, 10}
 {701, 18}
 {707, 5}.
-ás 1〉 mántras {152, 2}. — 2〉 ṛtacít {145, 5}
 marútām mahimā́ {167, 7}
 asya mahimā́ {623, 4}
 vásavānas sahodā́s {174, 1}
 yás sunvaté vā́jam dárdarṣi sá kíla ‿asi 〰 {203, 15}
 devás {213, 1}—_{213, 3}
 ṛṇayā́s {214, 11}
 vásvas samrā́j {317, 10}
 dātā́ vā́jasya {377, 2}
 avitā́ {622, 36}
 īśānakṛ́t {699, 2}. — 3〉 adhvarás {719, 3}
 〰 mádānām máṃhiṣṭhas {327, 2}. — 4〉 manyús kariṣyatás {215, 14}. — 7〉 agnís {1, 5}
 {248, 1}
 {379, 2}
 (índras) {63, 3}
 {312, 1}
 {463, 1} = {636, 8} (neben sátvā)
 {699, 4}
 savitā́ amátis ná {73, 2}
 aratís {508, 8}
 dadhikrā́vā {336, 2}
 rā́jā {804, 6}
 gaṇás {87, 4}.
-ám [m.] 2〉 devám {213, 1}—_{213, 3}
 rayím {248, 6}
 {873, 4}
 mahimā́nam indriyám {1028, 5}. — 5〉 manyúm {313, 10}. — 7〉 {913, 12}
 índram {671, 12}
 {660, 11} (neben sátvānam)
 {313, 5}
 dātā́ram iṣáām {666, 2}.
-ám [n.] 1〉 tád {273, 5}
 {471, 4}
 {1028, 3}
 {881, 6} (Gegensatz mógham)
 vácas {620, 12}
 uktám {853, 10}. — 2〉 táva mahitvám {266, 9}
 tád (paúṃsiam) {665, 27}. — 3〉 padám {159, 3}. — 4〉 táva tád {98, 3}
 {1, 6}
 {702, 5}
 idám {185, 11}
 víśvam yuvós {215, 12}
 asya tád {350, 4}
 tád pávamānasya {804, 5}
 tád {324, 5}
 yuvós ṛtám {288, 3}. — 5〉 víśvam {264, 6}
 yád {297, 10}. — 6〉 yád vā ghā 〰 utá yád ná vidmá {439, 8}
 {965, 5}. — 8〉 {105, 12}
 {825, 4}
 {1016, 1} (parallel ṛtám)
 {709, 3} (〰 yádi 〰 ásti)
 {943, 6} (bravīmi)
 {329, 6} (ūcus)
 {825, 4} (vádan)
 {996, 2} (divás dharúṇe árpitam). — 9〉 {935, 6} (kṛṇvānā́s). — 10〉 dhiyé 〰 astu {297, 18}. — 11〉 〰 addhā́ nakís anyás tuā́vān {52, 13}. — 12〉 ṛtasā́pas {572, 12}
 tveṣā́s ámavantas {38, 7}
 vṛ́ṣā‿íd asi {653, 10}
 {776, 2} (SV. sá tvám). — 13〉 〰 íd vai yuvā́m āhus mayobhúvā {427, 9}.
-éna 2〉 ṛtavākéna {825, 2}. — 7〉 mánasā {606, 5}
 {893, 8}. — 8〉 {911, 1} (úttabhitā bhū́mis). — 14〉 {21, 6}.
-ásya 7〉 asya (índrasya) {206, 1}
 suyámasya {551, 2}
 (sómasya?) {1026, 2} (purástāt). — 8〉 pátayas {551, 12}
 sūnúm {678, 4} (índram)
 nā́vas {785, 1}.
-é [L.] 2〉 vídharman {821, 6}.
-ā́sas 2〉 havirádas {841, 10}.
-ā́s [m.] 2〉 ṛtasā́pas {491, 2}
 ṛtaspṛ́śas {421, 4}. — 4〉 yájamānasya kā́mās {942, 8}. — 7〉 jaritā́ras {180, 7}
 devā́s {1026, 2}.
-ā́ni 5〉 etā́ni {790, 5}. — 1〉 ukthā́ {508, 10}.
-ā́ [n.] 3〉 satyásya káraṇāni {206, 1}
 devásya jánimāni {297, 7}
 〰 nas karat {313, 20}
 dhárma prathamā́ [Page1453] {882, 3} samithā́ {806, 4}. — 4〉 tā́ te víśvā {318, 6}
 tā́ te {848, 13}. — 5〉 víśvāni ápāṃsi {70, 8}
 víśvāni {399, 7}.
-ébhis 2〉 sákhibhis {893, 7}. — 7〉 devébhis {591, 7}.
-aís 1〉 mántrebhis {67, 5}. — 3〉 kṛtébhis {937, 1}. — 7〉 pitṛ́bhis {841, 9}.
-ā́ [f.] 4〉 nṛṇā́m deváhūtis {506, 5}
 puróhitis {599, 4}
 nṛṇā́m úpastutis {599, 7}
 ákūtis mánasas {954, 4}. — 7〉 devī́ (uṣā́s) {591, 7}.
-ā́m 3〉 āśíram {782, 1}
 pītím {930, 3}. — 5〉 āśíṣam {893, 11}. — 7〉 śraddhā́m {108, 6}.
-áyā 3〉 deváhūtyā {889, 11}.
-é [du. f.] 7〉 ródasī {240, 10}.
-ā́s [N. p. f.] 4〉 āśíṣas {533, 5}
 {664, 23}. — 7〉 uṣásas {79, 1} (apasyúvas ná).
-ā́s [A. p. f.] 4〉 āśíṣas {179, 6}.
-ā́bhis 2〉 dyumnáhūtibhis {129, 7}.
-atara 7〉 hotar (agne) {76, 5}.
-átaras 7〉 hótā (agnís) {238, 10}.

 satyá:
-ás 2〉 mitrás {855, 4}
-ám [n.] 8〉 {683, 15}
 13〉 {576, 1}.

Burnouf

French

 सत्य सत्य a. (सत्
 sfx. य) vrai
		 véridique.
-- S. n.
  vérité
 affirmation vraie
 serment.
		 Le premier युग ou
Kṛtayuga. -- S. m.
  le plus élevé des 7 लोकस्,  habité par
Brahmā.
		 Qqf.  Rāma. -- S. f.
  sincérité,  véracité.
		 Qqf. 
Sītā
 qqf.  la mère de Vyāsa.
		 Gr.
ἐτεός.
सत्यक a. vrai
 véridique. -- S. n.
  ratification d'un marché.
सत्यङ्कार m.
  (कृ) ratification,  vérification. 
सत्यता f.
  (sfx. ता) vérité,  véracité.
सत्यभामा f.
  une des épouses de Kṛṣṇa.
सत्यभारत m.
  Vyāsa.
सत्ययुग n.
  cf.  सत्य n.
 
सत्ययौवन m.
  np. d'un Vidyādhara.
सत्यरत m.
  Vyāsa.
सत्यवचस् a. (वच्) véridique.
सत्यवत् a. (sfx. वत्) vrai,  conforme à la vérité. -- S.
m.
  np. d'un roi. -- S. f.
  np. de la femme de Richîka (ऋचीक)
		 de la femme de Nārada
		 de la mère de Vyāsa.
सत्यवाच् a. (वाच्) véridique. -- S. m.
  un Ṛṣi,  un
saint.
		 Corneille.
सत्यवादिन् a. (वद्) véridique,  sincère.
सत्यवृत्त a. (वृत्) qui agit conformément à la
vérité.
सत्यव्रत a. dévoué à la vérité. -- S. m.
  np. d'un roi de
la race solaire.
सत्यसङ्काश a. vraisemblable.
सत्यसङ्गर a. véridique. -- S. m.
  Kuvera.
सत्यसन्ध a. qui tient sa parole. -- S. m.
  surn.  de Bharata
frère de Rāma
		 surn.  de Janamejaya. -- S. f.
  Draupadī.
सत्याकृति f.
  (आ
 कृ) ratification d'un marché.
सत्याग्नि m.
  (अग्नि) Agastya.
सत्यानृत n.
  (अनृत) commerce,  trafic.
सत्यापन n.
  [f.  आ] ratification d'un marché.
सत्यापयामि (sfx. आपय्) ratifier,  vérifier
		 dire la
vérité (?).
सत्योद्य a. (वद्) véridique.

Stchoupak

French

 सत्य-
 a. réel,  vrai,  authentique,  véritable 
 sûr,  sincère, 
fidèle,  loyal 
 nt. réalité,  vérité,  véracité,  exactitude 
 promesse, 
serment,  parole donnée 
 n.
  du monde suprême 
 d'une arme mythique 
 m.
  n.
  de
Kṛṣṇa 
 d'une divinité 
 d'un Ṛṣi 
 de divers hommes 
 -आ- f.
  n.
  de
Sītā 
 de diverses femmes 
 -अम् vraiment,  en vérité,  en réalité,  en
effet,  assurément 
 oui,  c'est vrai 
 (यत् -अम् v. s. यद्) 
 -अं कृ-
réaliser,  ratifier 
 -अं वच्- dire oui,  confirmer 
 -एन en vérité 
तेन -एन aussi vrai 
 यथा॥। तेन -एन aussi vrai que... de même 
-तस् en vérité,  réellement 
 -ता- f.
  -त्व- nt. réalité, 
vérité,  véracité,  amour de la vérité 
 -मयई- a. qui consiste dans
la vérité,  véridique 
 -वन्त्- v. s. v.
°काम- a. qui aime la vérité 
 m.
  n.
  de divers hommes.
°कीर्ति- f.
  n.
  d'une formule magique relative aux armes.
°कृत्- ag. qui ne fait que des choses réelles.
°केतु- m.
  fils de Dharmaketu.
°गिर्- a. qui tient sa parole.
°जित्- m.
  n.
  d'un prince 
 de divers personnages.
°तितिक्षावन्त्- a. véridique et patient.
°दर्शिन्- °दृश्- ag. qui voit la vérité ou ce qui est juste.
°धन- a. très véridique.
°धर- m.
  n.
  d'un prince.
°धर्म- m.
  loi de la vérité,  vérité éternelle 
 fils du 3{^e^}
Manu 
 n.
  d'un Brâhmane 
 a. qui a des principes fermes 
 °धर्म-पथ- m.
 
chemin de la vérité éternelle 
 °धर्मपरायण- a. adonné à la
vérité et à la vertu.
°धृति- a. dont les intentions sont sincères 
 fidèle à la
vérité 
 m.
  n.
  de divers personnages dont un poète védique.
°नाम- °नामन्- a. justement nommé,  digne de son nom. 
°नेत्र- m.
  n.
  d'un Ṛṣi.
°पर- a. foncièrement véridique,  très loyal 
 °पराक्रम-
réellement vaillant ou puissant.
°पाल- m.
  n.
  d'un Muni.
°पाश- m.
  lien imposé par la fidélité à (sa) parole.
°पूत- a. v. purifié par la vérité (dit de la parole).
°प्रतिज्ञ- °प्रतिश्रव- a. fidèle à sa parole.
°प्रतिष्ठान- a. fondé sur la vérité.
°बन्ध- lire °संध-।
°भामा- f.
  une des 8 femmes de Kṛṣṇa.
°मान- nt. juste mesure.
°मेधस्- a. à l'esprit juste,  ép. de Viṣṇu.
°यज्ञ- m.
  n.
  d'un homme.
°युग- nt. le Kṛta-Yuga.
°रथ- m.
  n.
  de divers hommes,  dont un fils de Samaratha 
 -आ- f.
 
femme de Triśaṅku.
°रूप- a. vraisemblable.
°लोक- m.
  monde suprême,  monde de Brahma.
°लौकिक- nt. le spirituel et le profane.
°वचन- nt. véracité,  fait de dire la vérité 
 promesse,  serment.
°वर- lire सत्त्व°।
°वर्मन्- m.
  n.
  d'un homme.
°वाक्य- a. qui dit la vérité 
 -ता- f.
  véracité.
°वाच्- a. id. 
 m.
  n.
  d'une formule magique relative aux armes 
 n.
  de
divers personnages 
 f.
  parole vraie 
 °वाचक- a. id.
°वाद- m.
  promesse,  serment 
 -इन्- a. = {%°vākya- 
 -itva- %} nt. =
°वाक्यता-।
°वाह- m.
  n.
  d'un homme.
°विक्रम- a. = °पराक्रम-।
°वृत्त- nt. juste conduite 
 -इ- a. qui vit selon la vérité, 
adonné à la vérité.
°व्रत- nt. vœu de véracité 
 m.
  n.
  d'un Rājarṣi 
 de divers hommes, 
dont Triśaṅku 
 a. qui pratique la vérité,  toujours véridique.
°शपथ- a. qui jure la vérité ou dont les malédictions se
réalisent.
°शील- -इन्- a. adonné à la vérité.
°संरक्षण- nt. fait de tenir parole 
 °संरक्षिन्- a. qui tient.
parole.
°संश्रव- m.
  serment,  promesse solennelle.
°संकल्प- a. dont les désirs ou les intentions se réalisent.
°संगर- a. qui tient parole 
 m.
  n.
  d'un Ṛṣi.
°संध- a. fidèle à ses engagements,  à sa parole,  à qui l'on
peut se fier 
 -ता- f.
  fidélité à la parole donnée.
°साक्षिन्- m.
  témoin véridique.
°साधन- a. qui rend qqch. vrai,  qui réalise.
°सार- a. profondément sincère.
°सेन- m.
  n.
  de divers hommes.
°स्थ- a. fidèle à sa parole.
°हविस्- a. dont l'offrande est correcte ou couronnée de succès.
°हित- a. v. réellement bienveillant.
सत्याङ्ग- m.
  pl.
  n.
  des Śūdra dans le Jambudvīpa.
सत्यात्मक- सत्यात्मन्- a. dont l'essence est la vérité, 
foncièrement vrai.
सत्यानृत- a. vrai et faux 
 nt. du. vérité et mensonge 
 fig. commerce
(aussi sg.).
सत्याभियाचन- a. qui exauce les requêtes.
सत्याभिसंध- a. véridique,  qui tient parole 
 -आन- -इन्- id.
सत्यायु- m.
  fils de Purūravas et d'Urvaśī.
सत्यालापिन्- a. qui dit la vérité.
सत्याशिस्- a. dont la prière est exaucée.
सत्येप्सु- m.
  ṅ. d'un Asura.
सत्योपयाचन- a. = सत्याभियाचन-।
सत्यं-कार- m.
  arrhes.
°भरा- f.
  n.
  d'une rivière.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.