सत्त्व (sattva)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सत्त्व n.
  (-त्त्वं)
	 1. One of the three Guṇas or properties of man and
nature
 the quality of excellence or goodness: that which
enlightens,  constitutes knowledge,  and is the cause of truth,  and
the predominance of which renders the person,  in whom it resides, 
virtuous,  gentle,  devout,  charitable,  chaste,  honest,  &c.,  and the
thing,  pure,  mild,  &c.
	 2. Substance,  thing,  either elementary
substance,  as,  earth,  air fire,  &c.,  or anything of which some
property may be predicated.
	 3. Mind,  intellect.
	 4. Nature, 
natural,  property or disposition. 
	 5. Vigour,  power.
	 6. Strength.
7. Self-possession or command.
	 8. Breath.
	 9. Being,  existence.
	 10.
Essence,  substance.
	 11. Wealth.
	 12. Certainty.
	 13. Life,  the
principle of being.
	 14. A substantive,  noun. 
	 15. A demon,  a
goblin. 
	 mn.  (-त्त्वः-त्त्वं)
	 1. An animal,  a being.
	 2. An embryo.
 E.
  षद् to
perish,  aff.
   त्वत्
 or सत् being,  good,  excellent,  &c.,  त्व aff.
   of the
abstract: one त being rejected also,  it is read सत्व ।

Capeller Eng

English

 सत्त्व॑ n.
  being,  existence,  reality,  nature,  character
firmness,  resolution,  energy,  courage
 goodness (ph.)
 spiritual or
intellectual being,  spirit or vital. breath
 real being,  thing,  object
(also m.
 ) living or sentient being,  esp.
    animal,  beast
 phantom, 
spectre,  imp,  goblin. 

Yates

English

 सत्त्व (त्त्वं) 1.
n.
  Existence,  reality
life,  breath,  mind
 substance, 
wealth
 natural quality or pow-
er
 vigor
 self-possession
 the
quality of truth and genuine
goodness.
m.
  n.
  Animal being.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

सत्त्व 	-	  sattva 	-	 m.
  	-	 fetus
पुंसवन 	-	  puMsavana 	-	 n.
  	-	 fetus
मूढगर्भ 	-	  mUDhagarbha 	-	 m.
  	-	  dead fetus
हिरण्यगर्भ 	-	  hiraNyagarbha 	-	 m.
  	-	  golden fetus
धृतगर्भा 	-	  dhRtagarbhA 	-	 f.
  	-	  bearing a fetus
सावित्र 	-	  sAvitra 	-	 m.
  	-	  embryo or fetus
दोहदलक्षण 	-	  dohadalakSaNa 	-	 n.
  	-	 fetus or embryo
पात 	-	  pAta 	-	 m.
  	-	  fall of the fetus
धुवक 	-	  dhuvaka 	-	 m.
  	-	  one who gets rid of a fetus
गर्भप्रावरण 	-	  garbhaprAvaraNa 	-	 n.
  	-	  membrane encircling the fetus
पेशी 	-	  pezI 	-	 f.
  	-	 fetus shortly after conception
विष्टम्भ 	-	  viSTambha 	-	 m.
  	-	  particular disease of the fetus
विगर्भा 	-	  vigarbhA 	-	 f.
  	-	  delivered of a living child or fetus
पोत 	-	  pota 	-	 m.
  	-	 fetus which has no enveloping membrane
नागोदर 	-	  nAgodara 	-	 n.
  	-	  kind of decay of the fetus in the womb
पातन 	-	  pAtana 	-	 n.
  	-	  causing the fall of the fetus or abortion
वैकारिक 	-	  vaikArika 	-	 m.
  	-	  time necessary for the formation of the fetus
कर्कन्धु 	-	  karkandhu 	-	 f.
  	-	  term or name applied to a fetus which is ten days old
पोतज 	-	  potaja 	-	 adj.
  	-	  produced from a fetus which has no enveloping membrane
मांसपेशी 	-	  mAMsapezI 	-	 f.
  	-	  piece of flesh name of the fetus from the 8th till the 14th day

Wilson

English

 सत्त्व
n.
  (-त्त्वं)
1 One of the three Guṇas or properties of man and nature
 the quality of
excellence or goodness: that which enlightens,  constitutes knowledge,  and is the
cause of truth,  and the predominance of which renders the person,  in whom it
resides,  virtuous,  gentle,  devout,  charitable,  chaste,  honest,  &c.,  and the
thing,  pure,  mild,  &c.
2 Substance,  thing,  either elementary substance,  as earth,  air,  fire,  &c. or
any thing of which some property may be predicated.
3 Mind,  intellect.
4 Nature,  natural property or disposition. 
5 Vigour,  power.
6 Strength.
7 Self-possession or command.
8 Breath.
9 Being,  existence.
10 Essence,  substance.
11 Wealth.
12 Certainty.
13 Life,  the principle of being.
14 A substantive noun. 
15 A demon,  a goblin. 
mn.  (-त्त्वः-त्त्वं) An animal,  a being.
E.
  षद to perish,  aff.
   त्वत्,  or सत् being,  good,  excellent,  &c.
त्व aff.
   of the abstract
 one त being rejected also,  it is read
सत्व.

Apte

English

सत्त्वम् [sattvam],  [सतो भावः] (Said to be m.
  also in the first ten senses)

Being,  existence,  entity.

Nature,  essence.

Natural character,  inborn disposition
 अच्योष्ट सत्त्वान्नृपतिश्च्युताशः Bk.*
  3.2.

Life,  spirit,  breath,  vitality,  principle of vitality
 उद्गतानीव सत्त्वानि बभूवुरमनस्विनाम् Rām.*
  2.48.2
 चित्रे निवेश्य परिकल्पित- सत्त्वयोगा Ś.*
  2.1.

Consciousness,  mind,  sense
 वाक्च सत्वं च गोविन्द बुद्धौ संवेशितानि ते Mb.
 *  12.46.4
 Bg.*
  16.1
 Bhāg.*
  7.15.41.

An embryo.

Substance,  thing,  wealth.

An elementary substance such as earth,  air,  fire &c.
 

(also m.
 ) A living or sentient being,  animal,  beast
 वन्यान् विनेष्यन्निव दुष्टसत्त्वान् R.*
  2.8
15.15
 किं नो$पत्यनिर्विशेषाणि सत्वानि विप्रकरोषि Ś7
 Māl.
 9
 यश्चासूनपि संत्यजेत् करुणया सत्त्वार्थमभ्युद्यतः Nāg.2.1.

An evil spirit,  a demon,  ghost
 अद्य नूनं दशरथः सत्त्वमाविश्य भाषते Rām.*
  2.33.1.

Goodness,  virtue,  excellence.

Truth,  reality,  certainty.

Strength,  energy,  courage,  vigour,  power,  inherent power,  the stuff of which a person is made
 निजमेव सत्त्वमुपकारि साम् Ki.*
  18. 14
 Mb.
 *  12.313.17
 क्रियासिद्धिः सत्त्वे भवति महतां नोपकरणे Subhāṣ.
 R.*
  5.31
 Mu.*
  3.22.

Wisdom,  good sense.

The quality of goodness or purity regarded as the highest of the three Guṇas q. v. 
 (it is said to predominate most in gods and heavenly beings).

A natural property or quality,  characteristic.

A noun,  substantive.

Intellect (बुद्धि)
 अघ्राणमवितर्कं च सत्त्वं प्रविशते परम् Mb.
 *  12.24.18.

The subtle body of individual soul (लिङ्गशरीर)
 गृहाणीव हि मर्त्यानामाहुर्देहानि पण्डिताः । कालेन विनियुज्यन्ते सत्त्वमेकं तु शाश्वतम् ॥ Mb.
 *  11.3.8. Comp.
   -अनुरूप a.
 

according to one's inborn disposition or inherent character
 सर्वः कृच्छ्रगतो$पि वाञ्छति जनः सत्त्वानुरूपं फलम् Bh.*
  2.3.

according to one's means or wealth
 सत्त्वानुरूपाहरणीकृतश्रीः R.*
  7.32. (Malli's interpretation does not appear to suit the context). -आत्मन् m.
  the individual soul (लिङ्गदेह)
 वशे तिष्ठति सत्त्वात्मा सततं योगयोगिनाम् Mb.
 *  12.253.6.

उत्साहः natural energy.

energy and courage.

उद्रेकः excess of the quality of goodness.

pre-eminence in strength or courage. -गुणः the quality of purity or goodness. -तनुः epithet of Viṣṇu
 श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनोर्नृणां स्युः Bhāg.*
  1.2.23. -धातुः the animal sphere. -धामन् epithet of Viṣṇu.

योगः dignity
 Kau. A.
 1.9.

association with life
 चित्रे निवेश्य परिकल्पितसत्त्वयोगा Ś.*
  2.1. -लक्षणम् signs of pregnancy
 तत्कथमिमामभिव्यक्तसत्त्वलक्षणां ... प्रतिपत्स्ये Ś.*
  5. -लोकः a world of living beings. -विप्लवः loss of consciousness.

विहित caused by nature.

caused by goodness.

virtuous,  upright. -संशुद्धिः f.
  purity or uprightness of nature
 अभयं सत्त्वसंशुद्धिः Bg.*
  16.1. -संपन्न a.
 

endowed with goodness,  virtuous.

equable,  evenminded.

संप्लवः loss of strength or vigour.

universal destruction. 

सारः essence of strength.

a very powerful person.  -स्थ a.
 

being in the nature of things.

inherent in animals.

animate.

characterized by goodness,  good,  excellent. -स्थः a Yogi
 कर्मस्था विषयं ब्रूयुः सत्त्वस्था समदर्शिनः Mb.
 *  12.238.6.

Apte 1890

English

 सत्त्वं [सतो भावः] (Said to be m. also in the first ten senses) 1 Being,  existence,  entity. 
2 Nature,  essence 
3 Natural character,  inborn disposition. 
4 Life,  spirit,  breath,  vitality,  principle of vitality
 Ś. 2. 9. 
5 Consciousness,  mind,  sense. 
6 An embryo. 
7 Substance,  thing,  wealth. 
8 An elementary substance,  such as earth,  air,  fire &c. 
9 A living or sentient being,  animal,  beast
 वन्यान् विनेष्यन्निव दुष्टसत्त्वान् R. 2. 8
 15. 15
 किं नोऽपत्यनिर्विशेषाणि सत्त्वानि विप्रकरोषि Ś. 7
 Māl. 9. 
10 An evil spirit,  a demon,  ghost. 
11 Goodness,  virtue,  excellence. 
12 Truth,  reality,  certainty. 
13 Strongth,  energy,  courage,  vigour,  power,  inherent power,  the stuff of which a person is made
 क्रियासिद्धिः सत्त्वे भवति महतां नोपकरणे Subhāṣ.
 R. 5. 31
 Mu. 3. 22. 
14 Wisdom,  good sense. 
15 The quality of goodness or purity regarded as the highest of the three Guṇas q. v.
 (it is said to predominate most in gods and heavenly beings). 
16 A natural property or quality,  characteristic. 
17 A noun,  substantive. 
Comp. 
अनुरूप a. {1} according to one's inborn disposition or inherent character
 Bh. 2. 30. {2} according to one's means or wealth
 R. 7. 32 (Malli.'s interpretation does not appear to suit the context). 
उत्साहः {1} natural energy. {2} energy and courage. 
उद्रेकः {1} excess of the quality of goodness. {2} pre-eminence in strength or courage. 
लक्षणं signs of pregnancy
 Ś {5} 
विप्लवः loss of consciousness. 
विहित {1} caused by nature. {2} caused by goodness. {3} virtuous,  upright. 
संशुद्धिः f. purity or uprightness of nature. 
संपन्न a. endowed with goodness,  virtuous. {2} equable,  even-minded. 
संप्लवः {1} loss of strength or vigour. {2} universal destruction. 
सारः {1} essence of strength {2} a very powerful person. 
स्थ a. {1} being in the nature of things. {2} inherent in animals. {3} animate. {4} characterized by goodness,  good,  excellent. 

Monier Williams Cologne

English

 सत्—त्व॑ a See below.

 सत्-त्व॑ b n.
  (ifc.  f(आ). ) being,  existence,  entity,  reality (ईश्वर-स्°,  ‘the existence of a Supreme Being’),  TS.
  &c.
   &c.
  

 true essence,  nature,  disposition of mind,  character,  PañcavBr.
  
 MBh.
   &c.
  

 spiritual essence,  spirit,  mind,  MuṇḍUp.
   
 Yājñ.
 
 MBh.
  
 BhP.

 vital breath,  life,  consciousness,  strength of character,  strength,  firmness,  energy,  resolution,  courage,  self-command,  good sense,  wisdom,  magnanimity,  MBh.
  
 R.
  &c.
  

 the quality of purity or goodness (regarded in the Sāṃkhya phil.
  as the highest of the three Guṇas [q.v.] or constituents of Prakṛti because it renders a person true,  honest,  wise &c.
  ,  and a thing pure,  clean &c.
  ),  MaitrUp.
   
 Mn.
  
 Yājñ.
  &c.
  ,  MBh.
  
 R.
 

 material or elementary substance,  entity,  matter,  a thing,  Nir.
 
 Prāt.

 a substantive,  noun,  W.
 

 सत्-त्व॑ m.
  n.
  a living or sentient being,  creature,  animal,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 सत्-त्व॑ m.
  embryo,  fetus,  rudiment of life (See -लक्षणा)

 a ghost,  demon,  goblin,  monster,  R.
 
 VarBṛS.
 
 Kathās.

 N.
  of a son of Dhṛta-rāṣṭra,  MBh.
  

 सत्-त्व॑ c See p.
  1135,  col. 2.

Macdonell

English

 सत्त्व sat-tvá,  n.
  [being-ness] V.,  C.: being,  🞄existence,  reality
 essence,  nature,  innate disposition,  🞄character
 C.: strong character,  🞄energy,  resolution,  courage
 absolute goodness 🞄(the first of the three qualities inherent 🞄in Prakṛti)
 spirit
 vital breath,  life
 entity,  🞄substance,  thing (rare)
 m.
  n.
  living 🞄being,  animal
 ghost,  demon,  goblin (rare).

Benfey

English

 सत्त्व सत्त्व,  i. e. सन्त् (ptcple. pres. of
1. अस्),  + त्व, 
 I. m.
  and n.
 
 1. An animal, 
Pañc. 69,  5 (n. )
 Hit. 56,  20
 Lass.
2. ed. 44,  3 (m. )
 a beast,  Ragh. 15,  15
a monster,  Rām.  1,  40,  20.
 2. A being, 
Pañc. 165,  9
 Rām.  3,  55,  48 (n. ).
 II. n.
 
 1. Being,  existence.
 2. Life, 
Śāk. d. 42.
 3. Nature,  natural pro-
perty,  Hit. ii. d. 39
 character,  100,  6.
 4. Essence,  true essence,  Bhag. 2,  45
10,  36.
 5. Certainty,  Vedāntas. in Chr.
204,  17.
 6. Breath.
 7. Mind,  Draup. 7, 
15.
 8. Strength,  power,  Hit. 67,  5,  M.M.
courage,  Hit. ii. d. 78.
 9. Self-posses-
sion,  Arj. 6,  20.
 10. A demon,  a goblin. 
 11. The quality of goodness,  Man.  3, 
40
 virtue,  Lass. 2. ed. 44,  2.
 -- Comp.
 
अ-, 
 I. n.
  non-existence.
 II. adj.
  with-
out energy,  Rām.  6,  89,  2.
अ-दीन-, 
adj.
  happy,  Draup. 2,  13. आपन्न-
(vb. पद्),  adj.
  f.
  वा,  pregnant,  Śāk.
65,  9. गत- (vb. गम्),  adj.
  lifeless, 
Nal. 16,  30.
देव-,  adj.
  having the
nature of a deity,  Rām.  2,  1,  29 Gorr.
निस्-,  adj.
  1. deprived of living beings, 
Pañc. 55,  8. 2. deprived of strength, 
Hit. i. d. 133,  M.M. (निः-सत्त्व + ता,  f.
 
misery,  Mālat. 79,  12).
बोधि-,  m.
  a
Bauddha saint. अति-बोधि-सत्त्व,  adj.
 
surpassing a bodhisattva,  Mālat. 171, 
9 (corr.
धि). महा-,  adj.
  good,  vir-
tuous,  Hit. 100,  12. मूढ- (vb. मुह्), 
adj.
  insane,  silly,  Draup. 7,  15.
स-,  f.
  वा, 
pregnant,  a pregnant woman,  Ragh. 3,  9.

Hindi

सार,  मुख्य गुणवत्ता या होने का सार.

आंतरिक शक्ति

Apte Hindi

Hindi

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"होने का भाव,  अस्तित्व,  सत्ता"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"प्रकृति,  मूलतत्त्व"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"स्वाभाविक चरित्र,  सहज स्वाभाव"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"जीवन,  जीव,  प्राण,  जीवनी शक्ति,  प्राणशक्ति का सिद्धान्त"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"चेतना,  मन,  ज्ञान"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
भ्रूण

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"तत्त्वार्थ,  वस्तु,  सम्पत्ति"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"मूलतत्त्व,  जैसे कि पृथ्वी,  वायु,  अग्नि आदि"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"प्राणधारी जीव,  जानदार,  जन्तु"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"भूत,  प्रेत,  पिशाच"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"भद्रता,  सद्गुण,  श्रेष्ठता"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"सचाई,  वास्तविकता,  निश्चय"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"सामर्थ्य,  ऊर्जा,  साहस,  बल,  शक्ति,  अन्तर्हित शक्ति,  वह तत्त्व जिससे पुरुष बनता है,  पुरुषार्थ"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"बुद्धिमत्ता,  अच्छी समझ"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"भद्रता और शुचिता का सर्वोत्तम गुण,  सात्त्विक"

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
स्वाभाविक गुण या लक्षण

सत्त्वम्
नपुं*
   - सतो भावः सत् + त्व
"संज्ञा,  नाम"

L R Vaidya

English

 sattva {% (I) m.n. %} 1. Being,  existence,  entity
life,  spirit,  mind,  consciousness
an embryo
substance,  wealth
an elementary substance (such as earth,  air,  fire &c.)
any living being,  animal,  beast,  सत्वानामपि लक्ष्यते विकृतिमच्चित्तं भयक्रोधयोः Sak.ii.,  R.xv.15
an evil being,  a demon,  a ghost.

 sattva {% (II) n. %} 1. A substantive,  a noun
goodness,  virtue,  excellence
truth,  certainty,  reality
strength,  energy,  courage,  self-command,  e.g. क्रियासिद्धिः सत्वे भवति महतां नोपकरणेः
the principle of purity or goodness (regarded as the first and best of the three guṇas which are supposed to constitute the external world)
any natural property or characteristic.

Bopp

Latin

 सत्त्व n. (a सत् quod est,  s. त्व)
1) mens,  animus,  animus
sui conscius. N. 16. 30. DR. 2. 13. 7. 15. 9. 22. A. 1. 7. 6.
20. BH. 2. 45. 10. 36.
2) animal. SAK. 24. 5.

Lanman

English

 sattvá, 
	—1. n. condition of being,  beingness, 
 being,  existence,  essent-ia
	—2. n.
condition of being good,  absolutely good
being,  goodness,  the highest of the three
qualities (see guṇa),  66^8N.
	—3. m. n.
a living being,  creature,  28^14,  48^2. [formed
from sant (1239),  just as the artificial
Lat. essent-ia,  ‘being-ness,  that on which a
thing depends for being what it is, ’ from
essens,  a quasi-ppl. of esse.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रेतः,  प्रेतनरः,  प्रेतिकः,  परेतः,  नारकः,  नरकवासी,  नरकामयः,  परेतः,  निशाटः,  ब्रह्मराक्षसः,  भूतः,  मलिनमुखः,  रहाटः,  श्मशाननिवासी,  श्मशानवेश्मा,  सत्त्व
noun
 
मृत्योः अनन्तरं यः जीवात्मा तस्य सा अवस्था यस्यां सः मोक्षाभावत् अन्यजनान् पीडयति।
 "आधुनिके युगे विरलाः जनाः प्रेतानाम् अस्तित्त्वं न स्वीकुर्वन्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyes pa
१) उत्पत्ति २) उत्पत्तित्व ३) उत्पद्यते ४) उत्पद्यन्ते ५) उत्पन्न ६) उत्पाद ७) उदय ८) उदित ९) उदिति १०) उद्भव ११) उपजयते १२) उपपन्न १३) उपसंहार १४) उत्कर्ष (?) १५) औपपत्ति १६) ° गत १७) ° ज १८) जनपद१९) जन्मन् २०) जात २१) जातत्व २२) जायसे २३) नर २४) निष्पन्न २५) निःसृत २६) सुंस् २७) पुरुष २८) प्रवृद्ध २९) प्रसूत ३०) विरोहन्ति ३१) वृद्धिप्राप्त ३२) सत्त्व ३३) समुत्पध्यते ३४) समुद्भव

gang zag
१) आत्म २) पुद्गल ३) भूतात्मन् ४) सत्त्व

gro
१) अभिकमति २) एति ३) ° ग ४) गच्छति ५) गच्चसि ६) गच्छत् ७) गच्छावः ८= गति ९) ° गम् १०) गमन ११) गम्यते १२) ° गामिन् १३) जगत् १४) जन १५) प्रक्रमति / प्रक्रमते १६) याति १७) यान १८) यान्ति १९) यामि २०) यास्यति २१) यास्यसि २२) यास्यामि २३) विक्रमते २४) चिगमिष्यामि २५) व्रजत् २६) सत्त्व २७) सरेत् २८)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषश्चेतनः स पुनर्भवी ।
जीवः स्यादसुमान्सत्वं देहभृज्जन्युजन्तवः ॥ १३६६ ॥
-wordlist-
 
क्षेत्रज्ञ (पुं),  आत्मन् (पुं),  पुरुष (पुं),  चेतन (पुं),  पुनर्भविन् (पुं),  जीव (पुं),  असुमत् (पुं),  सत्त्व (पुंक्ली),  देहभृत् (पुं),  जन्यु (पुं),  जन्तु (पुंक्ली)

--source--
 
नीचैरल्पे महत्युच्चैः सत्त्वेऽस्ति दुष्ठु निन्दने ॥ १५४१ ॥
-wordlist-
 
नीचैस् (अ),  अल्प (पुं),  महत् (पुं),  उच्चैस् (अ),  सत्त्व (क्ली),  अस्ति (अ),  दुष्ठु (अ),  निन्दन (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सत्त्व
सत्त्व,  प्रकृतिगुण,  सत्ता,  स्थामन्,  भूत
प्रकृतिगुणे सत्तायां स्थामनि भूते च सत्त्वं स्यात् ॥ ८६८ ॥
verse 5.1.1.868
page 0099

Mahabharata

English

Sattva,  a son of Dhṛtarāshṭra. § 182 (Dhṛtarāshṭraputra. nāmak.): I,  117,  4543.

Sattva(ṃ) = Śiva (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सत्त्वं,  क्ली,
   (सतो भावः । सत् + त्व ।) प्रकृते-र्गुणविशेषः । अत्र सत्त्वं प्रकाशकज्ञानं सुख-हेतुः । सतो भावः सत्त्वम् । त्वतौ भावे इति त्वंनिपातनात्तलोप इति केचित् । सत्त्वं हितकारमिति बहवः । इत्यमरभरतौ ॥
 * ॥
 (यथा, मनुः । १२ । २४ ।“सत्त्वं रजस्तमश्चैव त्रीन् विद्यादात्मनो गुणान् ।र्यैर्व्याप्येमान् स्थितो भावान् महान् सर्व्वान-शेषतः ॥
”)महाभारतमते सुखजनकगुणः । तस्य धर्म्माः ।प्रसादः १ हर्षः २ प्रीतिः ३ असन्देहः ४धृतिः ५ स्मृतिः ६ । इति मोक्षधर्म्मः ॥
 द्रव्यम् ।असुः । (यथा,  रामायणे । २ । ६० । १ ।“ततो भूतोपसृष्टेव वेपमाना पुनः पुनः ।धरण्यां गतसत्त्वेव कौशल्या सूतमब्रवीत् ॥
)”व्यवसायः ! इत्यमरः ॥
 पिशाचादिः । (यथा, रामायणे । २ । ३३ । १० ।“अद्य नूनं दशरथः सत्त्वमाविश्य भाषते ।न हि राजा प्रियं पुत्त्रं विवासयितुमर्हति ॥
”)बलम् । (यथा,  रघुः । ४ । ७२ ।“शशंस तुल्यसत्त्वानां सैन्यघोषेऽप्यसम्भ्रमम् ।गुहाशयानां सिंहानां परिवृत्त्यावलो-कितम् ॥
”)स्वभावः । (यथा,  किराते । १२ । ३९ ।“सत्त्वविहितमतुलम्भुजयो-र्बलमस्य पश्यत मृधेऽधिकुप्यतः ॥
”)आत्मा । चित्तम् । इति मेदिनी ॥
 रसः । आयुः ।इति धरणिः ॥
 कुबेरः । इति हेमचन्द्रः ॥
धनम् । आत्मता । इति शब्दरत्नावली ॥

 सत्त्वः,  पुं,
   क्ली,
   (सत्त्वमस्त्यस्येति । अर्शआदि-त्वादच् ।) जन्तुः । इत्यमरः ॥
 (यथा,  रघुः ।२ । ८ ।“रक्षापदेशान्मुनिहोमधेनोःवन्यान् विनेष्यन्निव दुष्टसत्त्वान् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सत्त्व न०
  सतोभावः त्व । १ सांख्यसिद्धे प्रकाशादिसाधनेप्रकृत्यवयवे पदार्थे प्रकृतिशब्दे दृश्यम् “सत्त्वं लघु प्रका-शकमष्टम्” सां० का० । अयं द्वितकारः पृषो० एकतकारः ।२ द्रव्ये ३ प्राणेषु ४ व्यवसाये ५ बले ६ स्वभावे ७ पिशाचादौशब्दच० ८ चित्ते मेदि० “सत्त्वे तप्यमाने तत्संक्रान्तःपुरुषोऽपि तप्यत इव” पात० भा० । ९ रसे १० आयुषि१ १ धने । १२ आत्मनि च शब्दच० १३ सत्तारूपे १४ जा-तिभेदे १४ विद्यमानतायाञ्च द्वितकारः । १५ जन्तुषु पु०
  न०
 अमरः ।

Capeller

German

 सत्त्व॑ n.
  Sein,  Dasein,  Wesen,  (fester) Charakter, 
Entschlossenheit,  Mut
 das absolut
gute Wesen (ph.)
 geistiges Wesen, 
Geist
 reales Wesen,  Ding
 (auch m.
 )
Lebewesen,  Tier,  seltener Mensch
böser Geist,  Gespenst.

Burnouf

French

 सत्त्व सत्त्व n.
  (सत्
 sfx. त्व) existence,  réalité
		 essence
 vie,  principe de la vie
		 force
 possession de soi-même
		 intelligence,  conscience,  vérité subjective.
		 Objet réel
être vivant
		 substance
		 richesse.
		 La qualité [गुण] qui
fait qu'une personne ou une chose est à la fois réelle et bonne
 [par oppos. à रजस् et à तमस्].
Substantif,  tg.
सत्त्वता f.
  (sfx. ता) qualité de ce qui est bon et
réel
 réalité
 vertu
 etc.
सत्त्ववत् a. animé,  vivant.
सत्त्वसंशुद्धि f.
  purification de la conscience.
सत्त्वस्थ a. (स्था) ferme dans la qualité nommée sattva.
सत्त्वाभिधायक a. (अभि
 धा) qui énonce l'objet, 
tg.

Stchoupak

French

 सत्त्व-
 nt. fait d'être,  existence,  réalité 
 nature,  caractère, 
propriété innée 
 caractère ferme,  énergie,  courage,  esprit de décision 
état de bonté ou de pureté absolue,  la plus haute des 3 qualités (guṇa) que
comporte la nature d'un être 
 état spirituel,  esprit,  souffle vital 
 ce qui
existe,  être réel,  chose 
 m.
  nt. être animé,  créature,  animal 
 esprit, 
démon,  mauvais génie 
 -मय- -ई- a. formé de la qualité S. 
 -वन्त्-
a. doué d'un caractère ferme, 
 énergique,  courageux 
 en qui
domine le Sattva,  vertueux,  pur.
°कर्तृ- ag. créateur des êtres.
°पति- m.
  seigneur des êtres.
°मूर्ति- a. qui incarne le guṇa S.,  en qui ce guṇa domine.
°राशि- m.
  comble d'énergie ou de courage.
°लक्षणा- a. f.
  qui offre des symptômes de grossesse,  enceinte.
°वर- m.
  n.
  de divers hommes.
°विप्लव- m.
  perte de connaissance.
°शालिन्- a. énergique,  courageux.
°शील- m.
  n.
  d'un homme.
°संरम्भ- m.
  courage extraordinaire ou fureur des animaux.
°संशुद्धि- f.
  pureté de caractère.
°समाविष्ट- a. v. pénétré du guṇa S.
°सर्ग- m.
  création du guṇa S.
°सार- m.
  essence,  moelle 
 courage extraordinaire.
°स्थ- a. qui fait preuve de fermeté,  d'énergie 
 fidèle au guṇa S.
°हर- ag. qui enlève le guṇa S.
सत्त्वात्मन्- a. dont la qualité essentielle est le S.
सत्त्वाधिक- a. qui a de nobles dispositions 
 énergique,  décidé.
सत्त्वानुरूप- a. conforme à (sa) nature,  à son état,  à ses
moyens.
सत्त्वोत्कर्ष- m.
  comble de générosité.
सत्त्वोत्साह- m.
  du. courage et énergie 
 -वन्त्- a. doué de courage
et d'énergie.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.