| YouTube Channel

सङ्ग्राह (saGgrAha)

 
शब्दसागरः
English
सङ्ग्राह
m.
 (-हः)
1. Laying hold of forcibly, seizing, griping.
2. The fist.
3. Clenching the fist.
4. The gripe of a shield.
E.
 सम् before ग्रह्
to seize,
aff.
 घञ् ।
Yates
English
स-ङ्ग्राह (हः) 1.
m.
 Seizing
the gripe
of a shield
clenching the fist
the fist.
Wilson
English
सङ्ग्राह
m.
 (-हः)
1 Laying hold of forcibly, seizing, griping.
2 The fist.
3 Clenching the fist.
4 The gripe of a shield.
E.
 सम् before ग्रह to seize,
aff.
 घञ्.
Apte 1890
English
संग्राहः 1 Laying hold of, grasping.
2 Forcible seizure.
3 Clenching the fist.
4 The fist.
5 The handle of a shield.
Monier Williams Cologne
English
सं-ग्राह
m.
 grasping, laying hold of, forcible seizure,
W.
the fist or clenching the fist,
L.
 (cf.
Pāṇ.
 iii, 3, 36, Sch.)
the handle of a shield,
L.
Monier Williams 1872
English
सङ्-ग्राह, अस्, m. forcible seizure or grasp, laying
hold of
clenching the fist
the fist
the handle of
a shield.
Macdonell
English
संग्राह saṃ-grāha,
m.
 fist
clenching the 🞄fist: -ka,
a.
 (ī) summarising, epitomising
🞄-grāhin,
a.
 collecting, accumulating
propitiating 🞄(—°)
-grā́hya, fp. to be clasped (Br.)
🞄(C.) — checked
— appointed (to an office)
— 🞄propitiated
— accepted or pondered (speech).
Benfey
English
संग्राह संग्राह, i. e. सम्-ग्रह् + अ,
m.
1. Clenching the fist.
2. The fist.
3. The gripe of a shield.
4. Seizing
forcibly.
Apte Hindi
Hindi
सङ्ग्राहः
पुं*
 - सम् + ग्रह् + धञ्
"हाथ डालना, ले लेना"
सङ्ग्राहः
पुं*
 - सम् + ग्रह् + धञ्
बलात् छीन लेना
सङ्ग्राहः
पुं*
 - सम् + ग्रह् + धञ्
मुट्ठी बाँधना
सङ्ग्राहः
पुं*
 - सम् + ग्रह् + धञ्
तलवार की मूठ
L R Vaidya
English
saMgrAha {% m. %} 1. Clenching the fist
2. the fist
3. the gripe of a shield
4. seizing forcibly.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
saṃgrāha (m.?
the only real Skt. literary occurrences are Mbh. 〔5.152.17〕 susaṃgrāhāḥ [so Crit. ed., for vulgate asaṃ°], under good control, of horses
and one passage in Schmidt, Nachträge, = Griff am Messer), seizure, over-whelming (and dangerous) grasp (?): LV 〔374.17〕 (vs) iha rāgamadana-makaraṃ tṛṣṇormijalaṃ kudṛṣṭi-saṃgrāhaṃ saṃsārasāgaram ahaṃ saṃtīrṇo, I have here crossed the ocean of the saṃsāra, whose sea-monsters are passion and love, whose wave-water is thirst, whose overwhelming grasp is heresy (? both control and attachment seem inappropriate here
I have thought of emending to -saṃgāham, depths, profound abyss, but this is not quotable)
neg. a-saṃgrāha, non-grasping, not (wrongly) clinging to, Bbh 〔44.6, 7〕 asadbhūta-samāropāsaṃgrāha-vivarjito bhūtāpavādāsaṃgrāha-vivarjitaś (Wogihara, Index, renders by Chinese meaning not wrong holding).
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
संग्राह m. *Griff am °Messer, S I, 467, 13 v.u. (Ko.)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
संपिण्डिताङ्गुलिः पाणिर्मुष्टिर्मुस्तुर्मुचुट्यपि ।
संग्राहश्चार्धमुष्टिः स्यात्खटकः कुब्जितः पुनः ॥ ५९७ ॥
पाणिः प्रसृतः प्रसृतिस्तौ युतावञ्जलिः पुनः ।
-wordlist-
मुष्टि (पुंस्त्री), मुस्तु (पुंस्त्री), मुचुटी (स्त्री), सङ्ग्राह (पुं), अर्धमुष्टि (पुंस्त्री), खटक (पुं), प्रसृत (पुं), प्रसृति (स्त्री), अञ्जलि (पुं)
--source--
अस्य मुष्टिस्तु संग्राहः क्षुरी छुरी कृपाणिका ।
शस्त्र्यसेर्धेनुपुत्र्यौ च पत्त्रपालस्तु सायता ॥ ७८४ ॥
-wordlist-
सङ्ग्राह (पुं), फलकमुष्टि (स्त्री), क्षुरी (स्त्री), छुरी (स्त्री), कृपाणिका (स्त्री), शस्त्री (स्त्री), असिधेनु (स्त्री), असिपुत्री (स्त्री), पत्रपाल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सङ्ग्राह
सङ्ग्राह, मुष्टि
मुष्कोऽण्डं वृषणः कोशः सङ्ग्राहो मुष्टिरुच्यते ।
verse 2.1.1.523
page 0060
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सङ्ग्राहः,
पुं,
 (संग्रहणमिति । सं + ग्रह + “समिमुष्टौ ।” ३ । ३ । ३६ । इति घञ् ।) फलकस्यमुष्टिः । फलकग्रहणस्थानमिति यावत् । मुष्टि-बन्धनक्रिया । तत्पर्य्यायः । मुष्टिबन्धः २ । द्वेमुष्टिबन्धनक्रियायाम् । मुष्टेर्बन्धोऽङ्गुलिविन्यासोमुष्टिबन्धः । मुष्टिना बन्धो दृडग्रहणं संग्राहइत्यपरे । मुष्ट्यामेव संग्रह इत्यन्ये । मुष्टिःस्त्रियाञ्च संग्रह इति वोपालितः । संपूर्व्वग्रहे-र्घञ् संग्राहः । इत्यमरभरतौ ॥
(यथा, महा-भारते । ५ । १५४ । २० ।“सुसंग्राहाः सुसम्पन्नाः हेमभाण्डपरिच्छदाः ।”“पदातिनो नरास्तत्र बभूबुर्हेममालिनः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सङ्ग्राह
पु०
 संगृह्यते सम् + ग्रह--कर्मणि घञ् । फनकस्यमुष्टिबन्धनस्थाने अमरः ।
Burnouf
French
सङ्ग्राह सङ्ग्राह
m.
 (ग्रह्) action de saisir
de fermer
le poing.
Poing.
Poignée d'une arme.