| YouTube Channel

सङ्ग्रह (saGgraha)

 
शब्दसागरः
English
सङ्ग्रह
m.
(-हः)
1. A compilation and abridgment.
2. A catalogue. a
list or summary.
3. Quantity, collection.
4. Restraining, confin-
ing.
5. Taking, seizing.
6. Propitiating, pleasing, attaching.
7.
Protecting, guarding.
8. A place where anything is kept.
9. As-
sent, promise.
10. Elevation, loftiness.
11. Velocity.
12. Clenching
the fist.
13. Effort, exertion.
14. Reception, admission.
15. Con-
junction, conglomeration.
16. Agglomeration.
17. Sum, amount.
18. Mention.
19. Accumulation, hoarding up.
20. An epithet of
ŚIVA.
E.
सम् before ग्रह् to take,
aff.
अप्
Capeller Eng
English
संग्रह
m.
seizing, grasping, laying hold on, keeping,
winning, acquiring, taking (also to wife), enjoying, fetching back (of a
shot arrow by magic), gathering, assembling, collection
enumeration,
sum, totality
restraining, directing, government, concr. ruler,
governor, arranger
short exposition, compendium of (—°)
attracting,
winning over, kindness.
Yates
English
स-ङ्ग्रह (हः) 1.
m.
Seizure, confin-
ing
energetic effort, velocity
clenching the fist
collection,
place of storing
loftiness
pro-
tecting
pleasing
compilation
catalogue, abridgment.
Spoken Sanskrit
English
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- gathering
मेलन - melana -
n.
- gathering
चिनोति { चि } - cinoti { ci } - verb - gather
उच्चिनोते { उच्चि } - uccinote { ucci } - verb - gather
उच्चिनोति { उच्चि } - uccinoti { ucci } - verb - gather
उध्रस्नाति { उध्रस् } - udhrasnAti { udhras } - verb - gather
उपादत्ते { उपादा } - upAdatte { upAdA } - verb - gather
उपहरति { उपहृ } - upaharati { upahR } - verb - gather
खलति { खल् } - khalati { khal } - verb - gather
पिण्डते { पिण्ड् } - piNDate { piND } - verb - gather
पिण्डयति { पिण्ड् } - piNDayati { piND } - verb - gather
प्रचिनोति { प्रचि } - pracinoti { praci } - verb - gather
प्रचिनुते { प्रचि } - pracinute { praci } - verb - gather
प्रतर्कयति { प्रतर्क् } - pratarkayati { pratark } - verb - gather
मुस्तयति { मुस्त् } - mustayati { must } - verb - gather
लुनाति { लू } - lunAti { lU } - verb - gather
लुनीते { लू } - lunIte { lU } - verb - gather
विचिनोति { विचि } - vicinoti { vici } - verb - gather
विचिनुते { विचि } - vicinute { vici } - verb - gather
समाददाति { समादा } - samAdadAti { samAdA } - verb - gather
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- collecting
निकर - nikara -
m.
- collection
राशि - rAzi -
m.
- collection
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- collection
समवाय - samavAya -
m.
- collection
समाहार - samAhAra -
m.
- collection
समुच्यय - samucyaya -
m.
- collection
चयन - cayana -
n.
- collecting
समाहरण - samAharaNa -
n.
- collecting
धूलीछयक - dhUlIchayaka -
m.
- dustcollector
त्रयी - trayI -
f.
- threeVedastakencollectively
स्वस्य सर्वाणि वस्त्राणि यानपेटिकायां सा सङ्गृहीतवती - svasyasarvANivastrANiyAnapeTikAyAMsAsaGgRhItavatI -
sent.
- Shecollectedallherclothsinasuitcase
वर्ग - varga -
m.
- set [ collection of things ]
समानी - samAnI -
f.
- collect
गोष्ठ - goSTha -
n.
- collect
परिगृह्णाति { परि- ग्रह् } - parigRhNAti { pari- grah } - verb - collect
सङ्गृह्णाति - saGgRhNAti - verb - collect [ alternate spelling of saMgRhNaati ]
ईषति / -ते - ISati / -te - verb - collect
अभिसमस्यति { अभिसमस् } - abhisamasyati { abhisamas } - verb - collect
अम्बर्यति { अम्बर्य } - ambaryati { ambarya } - verb - collect
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- gathering
मेलन - melana -
n.
- gathering
अवचायिन् - avacAyin -
adj.
- gathering
ग्राहिन् - grAhin -
adj.
- gathering
प्रचिन्वत् - pracinvat -
adj.
- gathering
सङ्ग्राहिन् - saGgrAhin -
adj.
- gathering
समूहन - samUhana -
adj.
- gathering
लाव - lAva -
adj.
- gathering
चिति - citi -
f.
- gathering
प्रचायिका - pracAyikA -
f.
- gathering
संवर्गम् - saMvargam -
ind.
- gathering
अवचय - avacaya -
m.
- gathering
अवयय - avayaya -
m.
- gathering
उपचय - upacaya -
m.
- gathering
बहुजनसमूह - bahujanasamUha -
m.
- gathering [ people ]
लव - lava -
m.
- gathering
संनिचय - saMnicaya -
m.
- gathering
उच्चय - uccaya -
m.
- gathering
प्रचय - pracaya -
m.
- gathering
सञ्चय - saJcaya -
m.
- gathering
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- collecting
चयन - cayana -
n.
- collecting
समाहरण - samAharaNa -
n.
- collecting
आहारिन् - AhArin -
adj.
- collecting
प्रचिन्वत् - pracinvat -
adj.
- collecting
प्रत्युपस्थित - pratyupasthita -
adj.
- collecting
सङ्ग्राहिन् - saGgrAhin -
adj.
- collecting
सम्भृत्वन् - sambhRtvan -
adj.
- collecting
समूहन - samUhana -
adj.
- collecting
चिति - citi -
f.
- collecting
प्रचायिका - pracAyikA -
f.
- collecting
सञ्चिति - saJciti -
f.
- collecting
समाहृति - samAhRti -
f.
- collecting
संसृष्टि - saMsRSTi -
f.
- collecting
अवचय - avacaya -
m.
- collecting
सम्भार - sambhAra -
m.
- collecting
उपसङ्ग्रह - upasaGgraha -
m.
- collecting
सन्दर्भ - sandarbha -
m.
- collecting
संनिचय - saMnicaya -
m.
- collecting
प्रचय - pracaya -
m.
- collecting
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- collection
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- collection
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- gathering
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- storage [ computer ]
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- grasp
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- collecting
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- library [ computer ]
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- favouring
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- sum
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- list
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- reaping
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- catalogue
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- notion
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- restraint
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- drawing together
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- guarding
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- tightening
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- amount
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- manager
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- place where anything is kept
सङ्ग्रह - saGgraha -
m.
- conglomeration
सम्प्लव - samplava -
m.
- conglomeration
सन्देह - sandeha -
m.
- conglomeration or conglutination
सन्देघ - sandegha -
m.
- conglomeration of material elements
सङ्ग्रह saGgraha
m.
storage [ computer ]
सम्भार sambhAra
m.
storage [ computer ]
सङ्ग्रहमाध्यम saGgrahamAdhyama
n.
storage medium [ computer ]
सङ्ग्राहक saGgrAhaka
n.
storage medium [ computer ]
साभिग्राह sAbhigrAha
n.
direct access storage device (DASD) [ computer ]
साभिग्रहण sAbhigrahaNa
n.
direct access storage device (DASD) [ computer ]
साभिसङ्ग्रह sAbhisaGgraha
n.
direct access storage device (DASD) [ computer ]
साक्षादभिगम्यसङ्ग्राहक sAkSAdabhigamyasaGgrAhaka
n.
direct access storage device (DASD) [ computer ]
साक्षादभिगम्यसङ्ग्रहोपकरण sAkSAdabhigamyasaGgrahopakaraNa
n.
direct access storage device (DASD) [ computer ]
निक्षेप nikSepa
m.
storage
स्थापन sthApana
n.
storage
स्थान sthAna
n.
storing-place or storage
सङ्ग्रह saGgraha
m.
grasp
ग्रहण grahaNa
n.
grasping
भवान् कन्दुकं ददाति चेत् सः तं ग्रहीष्यति bhavAn kandukaM dadAti cet saH taM grahISyati
sent.
If you give him a ball then he will grasp/hold it
ग्राभ grAbha
m.
grasp
ग्रह graha
m.
grasp
हरस् haras
n.
grasp
परिगृह्णाति { परि- ग्रह् } parigRhNAti { pari- grah } verb grasp
आवयति Avayati verb grasp
पर्येति { परी } paryeti { parI } verb grasp
अनुमृशति / -ते { अनुमृश् } anumRzati / -te { anumRz } verb grasp
अभिप्रमृशति { अभिप्रमृश् } abhipramRzati { abhipramRz } verb grasp
अभिप्रय्ङ्क्ते { अभिप्रयुज् } abhiprayGkte { abhiprayuj } verb grasp
आयच्छते { आयम् } Ayacchate { Ayam } verb grasp
घिण्णते { घिण्ण् } ghiNNate { ghiNN } verb grasp
गृध्यति { गृभाय } gRdhyati { gRbhAya } verb grasp
गृहयते { गृहय } gRhayate { gRhaya } verb grasp
परिगृह्णीते { परिग्रह् } parigRhNIte { parigrah } verb grasp
परिमृशति { परिमृश् } parimRzati { parimRz } verb grasp
परिमृशते { परिमृश् } parimRzate { parimRz } verb grasp
परिषुणोति { परिषू } pariSuNoti { pariSU } verb grasp
सङ्ग्रह saGgraha
m.
grasp
ग्रहण grahaNa
n.
grasping
भवान् कन्दुकं ददाति चेत् सः तं ग्रहीष्यति bhavAn kandukaM dadAti cet saH taM grahISyati
sent.
If you give him a ball then he will grasp/hold it
ग्राभ grAbha
m.
grasp
ग्रह graha
m.
grasp
हरस् haras
n.
grasp
परिगृह्णाति { परि- ग्रह् } parigRhNAti { pari- grah } verb grasp
आवयति Avayati verb grasp
पर्येति { परी } paryeti { parI } verb grasp
अनुमृशति / -ते { अनुमृश् } anumRzati / -te { anumRz } verb grasp
अभिप्रमृशति { अभिप्रमृश् } abhipramRzati { abhipramRz } verb grasp
अभिप्रय्ङ्क्ते { अभिप्रयुज् } abhiprayGkte { abhiprayuj } verb grasp
आयच्छते { आयम् } Ayacchate { Ayam } verb grasp
घिण्णते { घिण्ण् } ghiNNate { ghiNN } verb grasp
गृध्यति { गृभाय } gRdhyati { gRbhAya } verb grasp
गृहयते { गृहय } gRhayate { gRhaya } verb grasp
परिगृह्णीते { परिग्रह् } parigRhNIte { parigrah } verb grasp
परिमृशति { परिमृश् } parimRzati { parimRz } verb grasp
परिमृशते { परिमृश् } parimRzate { parimRz } verb grasp
परिषुणोति { परिषू } pariSuNoti { pariSU } verb grasp
सङ्ग्रह saGgraha
m.
collecting
निकर nikara
m.
collection
राशि rAzi
m.
collection
सङ्ग्रह saGgraha
m.
collection
समवाय samavAya
m.
collection
समाहार samAhAra
m.
collection
समुच्यय samucyaya
m.
collection
चयन cayana
n.
collecting
समाहरण samAharaNa
n.
collecting
धूलीछयक dhUlIchayaka
m.
dust collector
त्रयी trayI
f.
three Vedas taken collectively
स्वस्य सर्वाणि वस्त्राणि यानपेटिकायां सा सङ्गृहीतवती svasya sarvANi vastrANi yAnapeTikAyAM sA saGgRhItavatI
sent.
She collected all her cloths in a suitcase
वर्ग varga
m.
set [ collection of things ]
समानी samAnI
f.
collect
गोष्ठ goSTha
n.
collect
परिगृह्णाति { परि- ग्रह् } parigRhNAti { pari- grah } verb collect
सङ्गृह्णाति saGgRhNAti verb collect [ alternate spelling of saMgRhNaati ]
ईषति / -ते ISati / -te verb collect
अभिसमस्यति { अभिसमस् } abhisamasyati { abhisamas } verb collect
अम्बर्यति { अम्बर्य } ambaryati { ambarya } verb collect
सङ्ग्रह saGgraha
m.
tightening
संयमन saMyamana
n.
tightening
Wilson
English
सङ्ग्रह
m.
(-हः)
1 A compilation and abridgment.
2 A catalogue, a list or summary.
3 Quantity, collection.
4 Restraining, confining.
5 Taking, seizing.
6 Propitiating, pleasing, attaching.
7 Protecting, guarding.
8 A place where any thing is kept.
9 Assent, promise.
10 Elevation, loftiness.
11 Velocity.
12 Clenching the fist.
13 Effort, exertion.
E.
सम् before ग्रह to take,
aff.
अप्.
Apte 1890
English
संग्रहः 1 Seizing, grasping.
2 Clenching the fist, grasp, grip.
3 Reception, admission.
4 Guarding, protection
तथा ग्रामशतानां कुर्याद्राष्ट्स्य संग्रहं Ms. 7. 114.
5 Favouring, propitiating, entertaining, supporting
Ms. 3. 138
8. 311.
6 Storing, accumulation, gathering, collecting
स्वधासंग्रहतत्पराः R. 1. 66
तैः कृतप्रकृतिसंग्रहैः 19. 55
17. 60.
7 Governing, restraining, controlling.
8 Conglomeration.
9 Conjunction.
10 Agglomeration (a kind of संयोग).
11 Inclusion, comprehension.
12 Compilation.
13 Epitome, summary, abridgment, compendium
संग्रहेण प्रवक्ष्यते Bg. 8. 11
so तर्कसंग्रहः.
14 Sum, amount, totality
करणं कर्म कर्तेति त्रिवधः कर्मसंग्रहः Bg. 18. 18.
15 A catalogue, list.
16 A store-room.
17 An effort, exertion.
18 Mention, reference.
19 Greatness, elevation.
20 Velocity.
21 N. of Śiva.
Comp.
श्लोकः a verse summarizing what has been mentioned before.
Monier Williams Cologne
English
सं-ग्रह
m.
holding together, seizing, grasping, taking, reception, obtainment,
MBh.
Kāv.
&c.
taking (in the sense of eating or drinking food, medicine
&c.
),
Ragh.
Bhartṛ.
the fetching back of discharged weapons by magical means,
MBh.
Hariv.
bringing together, assembling (of men),
R.
Ragh.
Siṃhās.
collecting, gathering, conglomeration, accumulation (as of stores),
Mn.
MBh.
&c.
(in
phil.
) agglomeration (= संयोग, q.v.),
MW.
a place where anything is kept, a store-room, receptacle,
BhP.
complete enumeration or collection, sum, amount, totality (एण, ‘completely’, ‘entirely’),
Yājñ.
MBh.
&c.
drawing together, making narrower, narrowing, tightening, making thin or slender, the thin part of anything,
Car.
Vāgbh.
KātyŚr.
, Sch.
a compendium, summary, catalogue, list, epitome, abridgment, short statement (एण or आत्, ‘shortly’, ‘summarily’, ‘in few words’),
KaṭhUp.
MBh.
&c.
inclusion, comprehension,
Kusum.
Kull.
check, restraint, control, ib.
Vet.
keeping, guarding, protection,
Mn.
MBh.
&c.
a guardian, ruler, manager, arranger,
R.
BhP.
obstruction, constipation (See -ग्रहनी)
attracting, winning, favouring, kind treatment, propitiation, entertaining, entertainment,
Mn.
MBh.
&c.
taking to wife, marriage (See दार-स्°)
perception, notion,
Kap.
BhP.
mention, mentioning,
L.
elevation, loftiness,
L.
velocity,
L.
N.
of Śiva,
MBh.
N.
of various works (esp. of a
gram.
wk. in 100, 000 Ślokas by Vyāḍi
also often in comp. )
Monier Williams 1872
English
सङ्-ग्रह, अस्, m. seizing, grasping, clench-
ing (the fist), grasp, grip, taking hold of, taking
reception, admission, assent
guarding, protecting,
protection, favouring, supporting, encouraging, pro-
pitiating, receiving kindly, entertaining, entertain-
ment
bringing together, conjunction, collection,
conglomeration, compilation
agglomeration (a par-
ticular kind of संयोग or conjunction in phil.)
comprehension
sum, amount, totality
abridge-
ment, epitome, summary
a catalogue, list
restrain-
ing, confining, controlling, governing
effort, exertion
a store-room, place where anything is kept
mention,
mentioning
greatness, elevation, loftiness
velocity
epithet of Śiva
N. of several works
[cf. धनञ्-
जय-स्°, स्मृति-स्°।]
—सङ्ग्रह-कार, अस्, m. the
composer or author of the Saṅgraha.
—सङ्ग्रह-
श्लोक, अस्, m. a verse recapitulating what has been
explained before (in prose intermixed with Sūtras).
सङ्ग्रह, N. of a grammatical work by Vyāḍi.
Macdonell
English
संग्रह saṃ-graha,
m.
seizing, grasping
🞄keeping, retaining
obtainment (pattra-, of 🞄leaves)
taking (of food)
magical withdrawal 🞄of discharged missiles
collecting, 🞄gathering
accumulation, store
bringing 🞄together, assembling (of men)
complete 🞄enumeration
collection, totality, complete 🞄compendium, summary, epitome (ord. mg.)
🞄inclusion (rare)
restraining, controlling 🞄(rare)
guarding, protection, of (g.)
ruler 🞄(E.)
propitiation, kind treatment, entertainment: 🞄in. completely, entirely
in. , ab. 🞄summarily, briefly
-grahaṇa,
n.
acquisition
🞄collecting, accumulation
encasing, 🞄setting in (—°, of a jewel)
restraining
propitiation 🞄(also V., -gráh-)
adultery, with (—°)
🞄-grahaṇīya, fp. to be directed towards 🞄(lc.)
-grahin,
m.
collector
-grahītṛ, 🞄m. 🞄charioteer.
Benfey
English
संग्रह संग्रह, i. e. सम्-ग्रह् + अ,
m.
1. Collection, Pañc. ii. d. 176
con-
junction, Bhāṣāp. 133
totality, Bhag.
18, 18.
2. A place where anything is
kept.
3. Quantity.
4. A compilation,
an abridgment, Bhag. 8, 11.
5. A
catalogue.
6. Clenching the fist, clench-
ing, grasp, Hit. iv. d. 13.
7. Effort.
8. Restraining, Lass. 2, 1.
9. Govern-
ing, Man. 7, 113.
10. Protecting, pro-
tection, Man. 8, 311.
11. Propitiating,
attaching, Pañc. i. d. 330 (कुर्वन्ति
संग्रहम्, Attach to themselves)
Rājat. 5, 295
encouraging, Man. 3, 138.
12. Assent, promise.
13. Taking, seiz-
ing, Rājat. 5, 274
mentioning, Hit. ii.
d. 57.
14. Elevation, loftiness.
--
Comp.
दार-,
m.
marrying, Chr. 51, 8.
धर्म-,
m.
a collection of merit, of
good actions, Pañc. iii. d. 96 (हर्त-
व्यः, one must do many good actions)
Chr. 28, 23.
मध्यम-,
m.
intriguing
with another man's wife.
सार-,
adj.
containing the essence, Cāṇ. 2 in
Berl. Monatsb. 1864, p. 407.
Apte Hindi
Hindi
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"पकड़ना, ग्रहण करना, "
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"मुट्ठी बाँधना, चंगुल पकड़"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"स्वागत, प्रवेश"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"संरक्षण, प्ररक्षण"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"भरना, संग्रह करना, एकत्र करना, संचय करना, "
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"शासन करना, प्रतिबन्ध लगाना, नियन्त्रण करना"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
राशीकरण
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
संयोजन
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
संघट्टीकरण
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"सम्मेलन करना, अवधारणा"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
संकलन
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"सारांश, सार, संक्षेपण, सारसंग्रह"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"जोड़, राशि, समष्टि"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"तालिका, सूची"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
भंडारगृह
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"प्रयत्न, चेष्टा"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"उल्लेख, हवाला"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
"बड़प्पन, ऊँचापन"
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
वेग
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम् + ग्रह् + अप्
शिव का नाम
सङ्ग्रहः
पुं*
- सम्+ग्रह्+अप्
छोड़े हुए शस्त्रास्त्रों को वापिस ग्रहण करना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
सम् + ग्रह = सङ्गृह्णाति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸಂಗ್ರಹಿಸು /ಶೇಖರಿಸು /ಕೂಡಿಡು
प्रयोगाः - > "सङ्ग्रहः खलु कर्तव्यः सङ्ग्रही नावसीदति"
L R Vaidya
English
saMgraha {% m. %} 1. Seizing, grasping
2. reception, admission
3. protection, राष्ट्रस्य संग्रहे नित्यं विधानमिदमाचरेत् M.vii.118
4. propitiation, entertainment, M.iii.138
5. conjunction, conglomeration
6. agglomeration
7. sum, amount, totality, करणं कर्मं कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः Bg.xviii.18
8. compilation
9. epitome, summary, तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये Bg.viii.11
10. a catalogue, a list
11. effort, exertion
12. a store-room
13. mention
14. greatness, elevation
15. velocity
16. an epithet of Śiva
17. accumulation, storing, hoarding up, कोशेनाश्रयणीयत्वमिति तस्यार्थसंग्रहः R.xvii.60
18. clenching the fist.
Bopp
Latin
सङ्ग्रह m. (r. ग्रह् praef. सम् s. अ) comprehensio, com-
plexio. BH. 8. 11. 18. 18. Collectio, accumulatio. HIT.
91. 2. 3.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
संग्रह gr. Quoted in the Preface of the Mahābhāṣya:
Saṃgraha etat prādhānyena parīkṣitam. According
to Nāgojī this Saṃgraha had Vyāḍi as its author.
It seems more natural to attribute the work to Pa-
tañjali himself.
संग्रह a grammar, by Lakṣmīdatta. Oudh X, 8.
संग्रह an abbreviation of Smṛtisaṃgraha q. v.
संग्रह vedānta, by Vīramaheśvarācārya. Rice 184.
संग्रह med. L. 616. See Aṣṭāṅgasaṃgraha and Aṣṭā-
ṅgahṛdayasaṃgraha.
संग्रह jy. by Gaṇapati. Oudh XX, 110. See Jyotiḥsaṃ-
graha.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
saṃgraha, m., as in Skt., BR s.v. 14, das Heranziehen, für sich Gewinnen
freundliche, liebevolle Behandlung
so interpret LV 〔205.8—9〕 a-saṃgraha-gṛhītasya, afflicted with lack of friendly behavior or disposition
LV 〔426.5〕 sattvasaṃgrahaprayukta, given to attractive treatment of creatures
Mv 〔i.107.10〕 kevarūpeṇa saṃgraheṇa satvā saṃgṛhṇanti, by what sort of attraction do (Bodhisattvas) attract creatures?
cf. Mv 〔i.133.13〕 saṃgṛhītagrāhiṇaś ca (bodhisattvāḥ), they are characterized by holding those who have been attracted, sc. by the saṃgraha-vastu, as Senart rightly saw, but [Page548-b] he was wrong in taking saṃgṛhīta as a subst. = saṃgraha
other cases Mv 〔i.133.17〕
〔163.7〕. Note especially Gv 〔495.20〕 samantapāśa-jāla-bhūtaṃ (bodhicittaṃ), sarvavineyasattva-saṃgraha-karṣaṇatayā, it is a net because it draws in by attraction (by kindly behavior) creatures
cf. LV 〔429.13〕 s.v. saṃgraha-vastu. Sometimes = saṃgrahavastu, q.v.: SP 〔142.11〕 (vs) catvāraḥ saṃgrahā(ḥ).
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
संग्रह m., °ein Ort, zu dem zehn Dörfer gehören, S I, 88, 6. °Kürzung? Kalāv. V, 13.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kun tu sdud pa
सङ्ग्रह
kun sdud
सङ्ग्रह
kun bsdud
सङ्ग्रह
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
निबन्धवृत्ती अन्वर्थे संग्रहस्तु समाहृतिः
-wordlist-
निबन्ध (पुं), वृत्ति (स्त्री), सङ्ग्रह (पुं), समाहृति (स्त्री)
--source--
समासस्तु समाहारः संक्षेपः संग्रहोऽपि १४३२
-wordlist-
समास (पुं), समाहार (पुं), सङ्क्षेप (पुं), सङ्ग्रह (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
समास
समास, समाहार, संक्षेप, सङ्ग्रह
समासः स्यात्समाहारः संक्षेपः सङ्ग्रहस्तथा
verse 4.1.1.766
page 0088
Mahabharata
English
Saṃgraha, etc., see below under Saṅgº.
Saṅgraha^1, a companion of Skanda. § 615u (Skanda): IX, 45, 2552 (given to Skanda by the Ocean).--Do.^2 = Śiva (1000 names^2).--Do.^3 = Vishṇu (1000 names).
पुराणम्
English
संग्रह / SAṀGRAHA. One of the two attendants given to subrahmaṇya by the sea, the other being Vikrama. (śalya Parva, Chapter 45
Verse 37).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सङ्ग्रहः,
पुं,
(सं + ग्रह + अप् ।) समाहृतिः ।इत्यमरः
(यथा, रघुः १७ ६० ।“कोशेनाश्रयणीयत्वमिति तस्यार्थसंग्रहः ।अम्बुगर्भो हि जीमूतश्चातकैरभिनन्द्यते
”)“संक्षेपेण गृह्यन्ते नानास्थाने विप्रकीर्णा अर्थाबुध्यन्तेऽनेन संग्रहः संपूर्व्वात् ग्रह आदाने-ऽल् ।‘विस्तरेणोपदिष्टानामर्थानां सूत्रभाष्ययोः ।निबन्धा यः समासेन संग्रहं तं विदुर्बुधाः
’इति
इतस्तत आकृष्य एकत्र निबन्धनं संग्रहः इतिकल्पतरुप्रभृतयः ।” इत्यमरटीकायां भरतः
नानाग्रन्थस्था अर्थाः संगृह्यन्ते एकस्थानस्थाःक्रियन्ते इति संग्रहो ग्रन्थविशेषः इतिश्राद्धविवेकटीकायां श्रीकृष्णतर्कालङ्कारः
*
(यथा, हरिवंशे ८९ ।“चतुष्पादं धनुर्व्वेदं शास्त्रग्रामं ससङ्ग्रहम् ।अचिरेणैव कालेन गुरुस्तावभ्यशिक्षयत्
”)बृहत् उत्तुङ्गः ग्रहणम् (यथा, रघुः ६६ ।“नूनं मत्तः परं वंश्याः पिण्डविच्छेददर्शिनः ।न प्रकामभुजः श्राद्धे स्वधासंग्रहतत्पराः
”)संक्षेपः इति मेदिनी
मुष्टिः इति विश्वः
स्वीकारः महोद्योगः इति नानार्थरत्न-माला
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सङ्ग्रह
पु०
सम + ग्रह--अप् सञ्चये वह्वर्यकवाक्यानामेकत्रसङ्कलने “विस्तरेणोपदिष्टानामर्थानां सूत्रभाष्ययोः ।निबन्धीयः समासेन संग्रहं तं विदुर्बुधाः” वृहति४ उत्तुङ्गे ग्रहणे संक्षेपे मेदि० मुष्टौ विश्वः स्वीकारे९ महोद्योगे नानार्थरत्नमा० १० व्याडिप्रणीते व्याकरण-ग्रन्थभेदे “सङ्ग्रहेऽस्तमुमागते” वाक्यपदीयम्
Capeller
German
संग्रह
m.
das Ergreiffen, Erhalten, Genießen,
Einnehmen (von Arznei)
Sammeln,
Vorrat, Sammlung (concr.)
Zusammen-
fassung, Compendium oft— —° in Büchertiteln
das Zusammenhalten, Hüten,
Bewahren, concr. Ordner, Lenker
das
für sich Einnehmen, Gewinnen, freundliches
Wesen.
Burnouf
French
सङ्ग्रह सङ्ग्रह
m.
(ग्रह्) prise
effort pour
saisir
action de fermer le poing.
Action de réunir, de mettre
ensemble, d'amasser
au fig. de contracter un engagement
promesse.
Mouvement rapide pour emporter
vélocité, en gén.
La
compréhension, l'ensemble des éléments compris dans qqc.
Ordre,
enchaînement: लोकसङ्ग्रह l'ordre du monde.
À l'i.
सङ्ग्रहेण, sommairement.
सङ्ग्रहण
n.
(sfx. अन) action de saisir, de contenir, de
maintenir, d'ordonner, de gouverner. -- F. [ई] diarrhée.
Stchoupak
French
सं-ग्रह-
m.
fait de saisir, de s'emparer, de s'approprier
accumulation, collection, rassemblement, dépôt
énumération complète,
total
fait de contenir, d'impliquer
concentration, discipline (de l'esprit)
moyen (magique) de faire revenir la flèche lancée, science relative à ce
procédé
fait de garder, protection, maintien, de l'ordre, gouvernement
gardien, protecteur, gouvernant
fait de gagner (qq'un à sa cause), de
disposer en sa faveur, traitement amical
conception, compréhension
exposé
sommaire, résumé, compendium, catalogue, souv. ifc. dans les titres d'ouvrages
abrégés
-आत् en résumé, brièvement
-एण id.
complètement
-ण- nt. fait de saisir, d'obtenir, de s'emparer, etc.
accumulation
sertissage
concentration (de l'esprit, etc.), coagulation
fait de gagner à
sa cause, etc.
commerce charnel, adultère
-इन्- -(ण्) ई- ag. qui
accumule
qui procure.