| YouTube Channel

सङ्गव (saGgava)

 
शब्दसागरः
English
सङ्गव
m.
 (-वः) A name of the three MUHŪRTAS after early dawn, (form-
ing the second watch of the day.)
Capeller Eng
English
संगव॑
m.
 the time when cows come together to be milked
morning or forenoon.
Spoken Sanskrit
English
सङ्गव saGgava
m.
 time when grazing cows are collected for milking or when they are together with their calves
Apte 1890
English
संगवः N. of a particular part of the day, said to be three Muhūrtas after Prātastana or early dawn and to form the second of the five divisions of the day.
Monier Williams Cologne
English
सं-गव
m.
 (fr. सम् and गो) the time when grazing cows are collected for milking or when they are together with their calves (the second of the five divisions of the day, three Muhūrtas after Prātastana q.v.),
RV.
AV.
Br.
ŚrS.
Monier Williams 1872
English
सङ्गव सङ्-गव, Ved. the time when cows
are collected for milking, i. e. early morning or at the
end of night, (Sāy. सङ्गवे = रात्र्य्-अपरकाले, see
Ṛg-veda V. 76, 3, where सङ्गव is enumerated
among the five divisions of the day
according to
some, it is the second of these divisions coming
three Muhūrtas after Prātastana or the first dawn,
cf. प्रातस्तन
the other three are मध्याह्न,
पराह्ण, and सायाह्न।)
—सङ्गव-काल, अस्, m.
the time when cows are brought together for milking.
Apte Hindi
Hindi
सङ्गवः
पुं*
 - संगता गावो दोहनाय अत्र- नि*
"प्रातःस्नान के तीन मुहूर्त बाद का समय जो दिन के पाँच भागों में से दूसरा है, और जब गायें दूहने के बाद चरने के लिए ले जाई जाती हैं।"
L R Vaidya
English
saMgava {% m. %} A name for the three muhūrtas after early dawn, (forming the second watch of the day).
पुराणम्
English
संगव / SAṀGAVA (saṅgava). The supervisor of the cattle-shed of duryodhana. It is stated in mahābhārata, Vana Parva, Chapter 228 that this saṅgava helped duryodhana in the fight which ensued at the time of the great procession conducted by the kauravas, to the pāṇḍavas in the forest.
Vedic Reference
English
Saṃ-gava denotes the time when the grazing cows are driven
together for milking. In the division of the day the word
denotes the period before midday, ‘forenoon.’ It is found in
the Rigveda^1 and often later.^2 Cf. Go and Ahan.
1) v. 76, 3.
2) Av. ix. 6, 46
Maitrāyaṇī Saṃhitā,
iv. 2, 11
Taittirīya Brāhmaṇa, i. 4,
9, 2
5, 3, 1
ii. 1, 1, 3
Śatapatha
Brāhmaṇa, ii. 2, 3, 9
Chāndogya
Upaniṣad, ii. 9, 4
Jaiminīya Upaniṣad
Brāhmaṇa, i. 12, 4.
Cf. St. Petersburg Dictionary, s.v.
Geldner, Vedische Studien, 3, 112 et seq.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सङ्गवः,
पुं,
 (सङ्गताः गावो दोहनार्थं यत्र ।निपातनात् साधुः ।) प्रातःकालात् परं मुहूर्त्त-त्रयम् । यथा, --“प्रातःकालो मुहूर्त्तांस्त्रीन् सङ्गवस्तावदेव तु ।मध्याह्नस्त्रिमुहूर्त्तः स्यादपराह्लस्ततः परम् ।सायाह्नस्त्रिमुहूर्त्तः स्याच्छ्राद्धं तत्र न कारयेत् ॥
”इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
(यथा, ऋग्वेदे । ६ । ७६ । ३ ।“उतायातं सङ्गवे प्रातरह्नोमध्यन्दिन उदिता सूर्य्यस्य ॥
”“अह्नोद्वेधा त्रेधा पञ्चदशधेति समाना विभागाःसन्ति इह पञ्चधा विभाग आत्तः उतापिचायातंआगच्छतं कदा सङ्गवे सङ्गवकाले । सङ्गच्छन्तेगावो दोहनभूमिं यस्मिन् काले स सङ्गवः ।रात्र्यपरकाले हि गावो वने हिमतृणानिभक्षयित्वा पुनर्दोहाय सङ्गवे प्रतिनिवर्त्तन्ते ॥
”इति तद्भाष्ये सायणः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सङ्गव
पु०
 सङ्गता गावो दाहनायात्र काले नि० । “प्रातः-कालो मुहूर्त्तांस्त्रीन् सङ्गवस्तावदेव तु” इति दक्षीक्तेप्रातःकालानन्तरं मुहूर्त्तत्रयात्मके कालभेदे ।
Capeller
German
संगव॑
m.
 Melkzeit d. i. Morgen, Vormittag,
eig. die Zeit der Zusammentreibung
der Kühe
संगविनी
f.
 der Ort ders.
Grassman
German
saṃ-gavá, m. [von sám und gava von go], die Melkzeit wo die Kühe zum Melken zusammengetrieben werden, Morgen, Vormittag (BR.).
-é {430, 3} 〰 prātár áhnas madhyáṃdine úditā sū́riasya, dívā náktam.