सङ्ख्या (saGkhyA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 संख्या॑ f.
  reckoning up,  numbering
 number (also g.
 ), 
numeral
 appellation,  name.

Spoken Sanskrit

English

सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	 number
सङ्ख्याति  { सङ्ख्या } 	-	 saGkhyAti{saGkhyA} 	-	 verb 2 	-	 calculate
छात्राणाम् सङ्ख्या 	-	 chAtrANAmsaGkhyA 	-	 f.
  	-	 numberofstudents
तस्य दूरवाणी सङ्ख्या का? 	-	 tasyadUravANIsaGkhyAkA? 	-	 sent.
  	-	 Whatishisphonenumber?
मल्लेश्वरयानस्य का सङ्ख्या? 	-	 mallezvarayAnasyakAsaGkhyA? 	-	 sent.
  	-	 Whichbus(RouteNo.)goestoMalleswaram?
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 adj.
  	-	  queer
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  sum
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  name
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  prosperity
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  reason
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  calculation
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  total
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  number on
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  reasoning
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  deliberation
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  number
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  numeral
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  reckoning or summing up
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  intellect
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  gnomon  [ stationary arm that projects the shadow on a sundial ]
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  numeration
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  reflection
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  manner
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  particular high number
सङ्ख्या 	-	 saGkhyA 	-	 f.
  	-	  appellation

सङ्ख्या 	-	  saGkhyA 	-	 f.
  	-	 gnomon  [ stationary arm that projects the shadow on a sundial ]
कील 	-	  kIla 	-	 m.
  	-	 gnomon  [ stationary arm that projects the shadow on a sundial ]
शङ्कुजीवा 	-	  zaGkujIvA 	-	 f.
  	-	  sine of a gnomon
स्थाणु 	-	  sthANu 	-	 m.
  	-	 gnomon of a dial
शङ्कुतल 	-	  zaGkutala 	-	 n.
  	-	  base of a gnomon
नरयन्त्र 	-	  narayantra 	-	 n.
  	-	 gnomon-instrument
शङ्कुच्छाया 	-	  zaGkucchAyA 	-	 f.
  	-	  shadow of a gnomon
भा 	-	  bhA 	-	 f.
  	-	  shadow of a gnomon
छाय 	-	  chAya 	-	 n.
  	-	  shadow of a gnomon
शङ्कु 	-	  zaGku 	-	 m.
  	-	  pin or gnomon of a dial
नर 	-	  nara 	-	 m.
  	-	  pin or gnomon of a sun-dial
मयूख 	-	  mayUkha 	-	 m.
  	-	  pin or gnomon of a sun-dial
नृ 	-	  nR 	-	 m.
  	-	  pin or gnomon of a sun-dial
प्रभा 	-	  prabhA 	-	 f.
  	-	  shadow of the gnomon on a sun-dial
बाहु 	-	  bAhu 	-	 m.
 f.
  	-	  shadow of the gnomon on a sun-dial
छायाग्रह 	-	  chAyAgraha 	-	 m.
  	-	  receiving the image or the gnomon's shadow
विषमच्छाया 	-	  viSamacchAyA 	-	 f.
  	-	  shadow of the gnomon at noon when the sun is on the equinoctial line
समशङ्कु 	-	  samazaGku 	-	 m.
  	-	  sun's gnomon i.e. altitude when it reaches the prime vertical circle
अक्षकर्ण 	-	  akSakarNa 	-	 m.
  	-	  hypotenuse of the triangle formed with the gnomon of a dial and its shadow
विषुवच्छाया 	-	  viSuvacchAyA 	-	 f.
  	-	  shadow of the gnomon or index of a dial at noon when the sun is on the equinoctial points

Apte 1890

English

 संख्या {c2c} P. 1 To count,  enumerate,  calculate,  sum up
 तावंत्येव च तत्त्वानि सांख्यैः संख्यायंते Ś. B. 
2 Ved. To appear along with,  be connected with. 

 संख्या 1 Enumeration,  reckoning,  calculation
 संख्यामिवैषां भ्रमरश्चकार R. 16. 47. 
2 A number. 
3 A numeral. 
4 Sum. 
5 Reason,  understanding,  intellect. 
6 Deliberation,  reflection. 
7 Manner. 
Comp. 
धतिग,  अतीत a. beyond number,  innumerable,  countless. 
मात्रं mere numeration. 
वाचक a. expressive of number. (
कः) a numeral. 
समापनः an epithet of Śiva. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Monier Williams Cologne

English

 सं-√ ख्या a P.
  -ख्याति,  to reckon or count up,  sum up,  enumerate,  calculate,  ŚBr.
  
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  
to estimate by (instr.),  MBh.
  
 Ā. (only aor.
  सं-अख्यत) to appear along with,  be connected with,  belong to (instr.),  RV.
  
 VS.
  :
Caus.
  -ख्यापयति,  to cause to be looked at or observed by (instr.),  TS.
 
 ŚBr.
  

 सं-ख्या b (आ),  f.
 ,  see below

 सं-ख्या c f.
  reckoning or summing up,  numeration,  calculation (ifc.  =
  ‘numbered or reckoned among’),  R.
 
 Ragh.
 
 Rājat.
 

 a number,  sum,  total (ifc.  ‘amounting to’),  ŚBr.
   &c.
   &c.
  

 a numeral,  Prāt.
 
 Pāṇ.
  &c.
  

 (in gram.
  ) number (as expressed by case terminations or personal t°),  Kāś.
  on Pāṇ.
  ii,  3,  1

 deliberation,  reasoning,  reflection,  reason,  intellect,  MBh.
  
 Kāv.

 name,  appellation (=  आख्या),  R.
 

 a partic.  high number,  Buddh.
 

 manner,  MW.
  

 (in geom.
  ) a gnomon (for ascertaining the points of the compass),  RāmRās.

Monier Williams 1872

English

 सङ्ख्या सङ्-ख्या (सम्-ख्या),  cl. 2. P. (in
some tenses also A.,  see rt. ख्या,  p. 277),  -ख्याति, 
-ख्यातुम्,  to appear along with,  be connected with
(Ved.)
 to reckon or count up,  sum up,  enumerate, 
calculate
 Caus. -ख्यापयति,  -यितुम्,  to cause to
be looked at or observed (Ved.)
 to cause to reckon
up,  &c.

Macdonell

English

 संख्या saṃ-khyā́,  f.
  number (V.,  C.)
 numeral 🞄(S.,  C.)
 C.
 reckoning,  calculation
 🞄grammatical number (rare)
 deliberation 🞄(rare)
 name (= ākhyā,  rare): —° a.
  a,  🞄reckoned among
 (with a num. ) amounting 🞄to: a-ka,  ā-ka,  a.
  amounting to (—°).

Hindi

(स्त्री) संख्या गिनती, 

Apte Hindi

Hindi

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम् + ख्या + अङ् + टाप्
"गणना,  गिनती,  हिसाब लगाना"

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम् + ख्या + अङ् + टाप्
अंक

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम् + ख्या + अङ् + टाप्
अंकबोधक

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम् + ख्या + अङ् + टाप्
जोड़

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम् + ख्या + अङ् + टाप्
"हेतु,  समझ,  प्रज्ञा"

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम् + ख्या + अङ् + टाप्
"विचार,  विमर्श"

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम् + ख्या + अङ् + टाप्
रीति

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम्+ख्या+अङ्+टाप्
"युद्ध, लड़ाई"

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम्+ख्या+अङ्+टाप्
नाम

सङ्ख्या
स्त्री*
  - सम्+ख्या+अङ्+टाप्
ज्यामितिपरक शंकु

L R Vaidya

English

 saMKyA {% f. %} 1. A number in general
a numeral
deliberation,  reflection
reason,  intellect,  understanding (as in संख्यावत्)
manner
enumeration,  प्रत्येकनिक्षिप्तपदः सशब्दं संख्यामिवैषां भ्रमरश्चकार R.xvi.47.

Bopp

Latin

 सङ्ख्या f. (r. ख्या praef. सम्)
1) cogitatio,  deliberatio, 
consideratio. AM.
2) numerus. HIT. 115. 4. in fine
comp. BAH.

Lanman

English

 saṃkhyā́,  f. the tale or number. [√khyā
+ sam.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  सङ्ख्या
noun
 
कस्यापि वस्तुनः परिमाणम् अथवा मात्रा।
 "उपस्थितानां जनानां सङ्ख्या शताधिकम् अस्ति।"

Synonyms:
  गणना,  सङ्ख्या
noun
 
क्षेत्रवासिनां प्राणिनां संपूर्णा सङ्ख्या।
 "भारते व्याघ्राणां गणना अनुदिवसं परिक्षियते।"

Synonyms:
  गण्,  सङ्ख्या
verb
 
गणनानुकूलः व्यापारः।
 "सः सभायाम् उपस्थितान् जनान् अगणयत्।"

Synonyms:
  सङ्ख्या
noun
 
सङ्ख्यायते अनेन इति।
 "पद्मम् इति बृहती सङ्ख्या।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गण्यं गणेयं संख्येयं संख्या त्वेकादिका भवेत् ॥ ८७२ ॥
-wordlist-
 
गण्य (क्ली),  गणेय (क्ली),  सङ्ख्येय (क्ली),  सङ्ख्या (स्त्री)

--source--
 
उपज्ञा ज्ञानमाद्यं स्याच्चर्चा संख्या विचारणा ।
-wordlist-
 
उपज्ञा (स्त्री),  चर्चा (स्त्री),  सङ्ख्या (स्त्री),  विचारणा (स्त्री)

Tamil

ஸங்க்2யா : எண்,  எண்ணிக்கை,  கணக்கிடுதல்,  காரணம்,  வழி,  முறை,  சிந்தித்தல்.

पुराणम्

English

संख्या / SAṀKHYĀ. In ancient india digits up to 19 were in vogue. bhāskarācārya the great mathematician,  has in his work,  “Līlāvatī”,  given the following names to the nineteen digits.  1 Ekam 10 Daśam 100 Śatam 1000 Sahasram 10000 Ayutam 100000 Lakṣam 1000000 Prayutam 10000000 Koṭi 100000000 Arbudam 1000000000 Abjam 10000000000 Kharvam 10000000000000 Trikharvam 1000000000000 Mahāpadmam 1000000000000 śaṅku 1000000000 jaladhi 100000000000000 Antyam 1000000000000000 Madhyam 100000000000000000 Parārdham 1000000000000000000 Daśaparārdham.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सङ्ख्या,  स्त्री,
   (संख्यायतेऽनयेति । सं + ख्या +अङ् । टाप् ।) बुद्धिः । इति राजनिर्घण्टः ॥
विचारणा । इत्यमरः ॥
 (यथा,  महाभारते ।२ । ५७ । ७ ।“यो वेत्ति संख्यां निकृतौ विधिज्ञ-श्चेष्टास्वखिन्नः कितवोऽक्षजासु ।महामतिर्यश्च जानाति द्यूतंस वै सर्व्वं सहते प्रक्रियासु ॥
”)एकत्वादिः । इति मेदिनी ॥
 सङ्ख्येये,  त्रि ।यथा,  --“विपणो विक्रयः सङ्ख्याः सङ्ख्येये ह्यादश त्रिषुविंशत्याद्याः सदैकत्वे सर्व्वाः सङ्ख्येयसङ्ख्ययोः ॥
सङ्ख्यार्थे द्विबहुत्वे स्तस्तासु चानवतेः स्त्रियः ।पङ्क्तेः शतसहस्रादि क्रमाद्दशगुणोत्तरम् ॥
”इति चामरः ॥
“आदश दशश्रुतिपर्य्यन्तं अष्टादश यावत् एका-दिकाः संख्याशब्दाः संख्येये द्रव्ये वर्त्तन्ते । त्रिषुलिङ्गेषु तेन संख्यासंख्येययोः सामानाधिकरण्येनवृत्तिः । यथा एका शाटी एकः पटः एकंकुण्डम् । हि शब्दो अवधारणे संख्येय एव न तुसंख्यायामित्यर्थः । तेन घटा दश इति साधुर्नघटानां दशेति । किन्तु द्व्येकयोर्द्विवचनैक-वचने इति सूत्रे द्व्येकयोरिति निर्द्देशात् संख्या-मात्रेऽपि सम्भव इति भाव्यम् । घटानांपञ्च इत्यपि स्यादिति सुभूतिः । वार्त्ताकुरेषागुणसप्तयुक्ता इति वैद्यकम् । आङ्शब्देनदशशब्दस्याव्ययीभावः । दशशब्दस्य त्रिलि-ङ्गत्वात् नपुंसकत्वपक्षे क्लीवाद्वेति पक्षे अः तेनआदशं आदशेति पाठः । विंशः । अष्टादश-परा विंशत्याद्याः सर्व्वा एव सख्याः संख्यायांसंख्येये च नित्यमेकवचनान्ता भवन्ति यथाविंशतिर्भावः गवां विंशतिः । संख्या । इहसंख्या संख्यान्तरं अन्यथा पूर्व्वेण विरोधःस्यात् संख्या अर्थः अभिधेयो यस्य स संख्यार्थःतत्र संख्यार्थे विंशत्यादौ संख्यायां संख्य्येये चसामानाधिकरण्यात् द्विवचनबहुवचने मवतःयथा द्बे विंशती गावः गवां वा तिस्रो विंश-तयो गावः गवां वा एवं द्वे शते दश शतानी-त्यादि । अयमभिप्रायः सदा विंशत्यादीनाम-नावृत्तिरेकैव विंशतिरेकमेव शतमित्येवं स्यात्तदा पूर्व्वेण एकवचनान्ततैव यथोक्तं विंशति-र्गावः गवां विंशतिरिति । यदा विंश्यत्यादे-राबृत्तिर्विंशतिद्वयं शतद्वयमित्येवं स्यात् तदाअनेन द्विवचनबहुवचनान्तता स्यात् यथोक्तंद्वे विंशती तिस्रो विंशतयः । अतएव परेपरिभाषन्ते । विंशत्यादेरनावृत्तौ बहुत्वे-ऽप्येकवचनं इति एकशेषात् द्वे विंशती तिस्रोविंशतयः इत्यन्येऽपि । स्वमतेऽपि त्र्यादयःसंख्याशब्दाव्वान्ता इत्युक्तेः टेर्लोप इति सूत्रेविंशतेस्तेस्त्वाङाविति ङिवर्ज्जनेनैव एकवचनान्तताज्ञापकात् क्वद्वव्वानि इत्यनेन चावृत्तौद्वित्वबहुत्वसम्भवाच्चायमर्थोऽवगम्यः । तासुसंख्यासु विंशताद्या नवत्यग्त्याः स्त्रीलिङ्गाःभिन्नलिङ्गेनापि सामानाधिकरण्ये स्तिय एवयथा विंशत्या पुरुषैः विंशतिः कुलानीतिविंशतिः श्रुतिरष्टाविंशतियावत् एवं त्रिंशत्श्रुतिरष्टात्रिंशद्यावत् एवं चत्वारिंशदादौ ।पङ्क्तिर्दशसङ्ख्या तामारभ्य परार्द्धन्तं दश-गुणोत्तरं दशगुणाधिकं क्रमात् शतसहस्रादिभवति । क्रमादितिपदोपादानादयमर्थः एकंदशगुणितं पङ्क्तिरुच्यते । दशपङ्क्तयः शतम् ।दशशतानि सहस्रम् । एवं दशगुणितं सहस्र-मयुतम् । एवं लक्षनियुतादि ज्ञेयम् । तथा च ।ब्रह्माण्डपुराणम् ।‘एकं दश शतञ्चैव सहस्रमयुतं तथा ।लक्षञ्च नियुतञ्चैव कोटिरर्वुदमेव च ॥
वृन्दः खर्व्वो निखर्व्वश्च शङ्खपद्मौ च सागरः ।अन्त्यं मध्यं परार्द्धञ्च दशवृद्ध्या यथाक्रमम् ॥
’शतं तालव्यशकारम् । सहस्रं द्विदन्त्यसका-रम् ।” इति भरतः ॥
 * ॥
 न्यायमते अस्यागणनव्यवहारे कारणत्वम् । एकत्वं नित्य-वस्तुनि नित्यम् । अन्यत्र अनित्यम् । द्बित्वादि-परार्द्धपर्य्यन्तं अपेक्षाबुद्धेर्ज्जायते । एवं अपेक्षा-बुद्धिनाशे तेषां नाशः । पर्य्याप्तिसम्बन्धेन अने-काश्रये तिष्ठन्ति । यथा,  --“गणनव्यवहारे तु हेतुः संख्या विधीयते ।नित्येषु नित्यमेकत्वमनित्येऽनित्यमिष्यते ॥
द्वित्वादयः परार्द्धन्ता अपेक्षा बुद्धिजा मताः ।अनेकाश्रयपर्य्याप्ता एते तु परिकीर्त्तिताः ॥
अपेक्षाबुद्धिनाशाच्च तेषां नाशो निरूपितः ।अनेकैकत्वबुद्धिर्या सापेक्षा बुद्धिरुच्यते ॥
”इति भाषापरिच्छेदः ॥
 * ॥
अपि च ।श्रीमैत्रेय उवाच ।“परार्द्धसंख्यां भगवन् ! ममाचक्ष यया तु सः ।द्विगुणीकृतया ज्ञेयः प्राकृतः प्रतिसञ्चरः ॥
श्रीपराशर उवाच ।स्थानात् स्थानं दशगुणमेकस्माद्गुण्यते द्विज ।ततोऽष्टादशमे भागे परार्द्धमभिधीयते ॥
परार्द्धद्वितयं यत्तु प्राकृतः प्रलयो द्विजः ।तदाव्यक्तेऽखिलं व्यक्तं सहेतौ लयमेति वै ॥
”इति विष्णुपुराणे ६ अंशे ३ अध्यायः ॥

Capeller

German

 संख्या॑ f.
  Zahl
 Zahlwort (g.)
 adj. —°
zu—gerechnet,  —an Zahl betragend
(auch संख्यक u. संख्याक).

Stchoupak

French

 १ सं-ख्या-
 compter,  calculer 
 °ख्यात- compté,  calculé,  estimé
à (instr.) 
 nt. nombre.

 २ सं-ख्या-
 f.
  compte,  calcul,  arithmétique 
 nombre,  quantité, 
total 
 (gramm. ) nombre 
 nom de nombre 
 -क- a. ifc. = {%saṃkhyaka- 
 %}
-वन्त्- a. compté,  mesure 
 m.
  érudit 
 -शस् adv. en (grand) nombre.
°परित्यक्त- a. v. innombrable.
°मङ्गल-ग्रन्थि- m.
  fait de marquer par un nœud sur la cordelette
porte-bonheur les jours anniversaires de la naissance.
°समापन- m.
  n.
  de Śiva.
संख्यातिग- a. संख्यातीत- a. v. innombrable,  incalculable.
संख्यावृत्ति-कर- a. qu'il faut compter à plusieurs reprises, 
très nombreux.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.