| YouTube Channel

सङ्कुल (saGkula)

 
शब्दसागरः
English
सङ्कुल
mfn.
(-लः-ला-लं)
1. Crowded, confused, filled with so as to be im-
pervious.
n.
(-लं)
1. Inconsistent and contradictory speech.
2. War.
3. A crowd, a mob.
4. A flock, a flight.
E.
सम् together, कुल् to
accumulate,
aff.
Capeller Eng
English
संकुल
a.
full of, swarming with, accompanied by, rich in
(instr. or —°)
thick, dense, intensive
confused, distressed.
n.
throng, pressure, pain, distress.
Yates
English
सङ्कुल (लः-ला-लं)
a. Blocked up,
crowded, confused.
n.
Contra-
dictory speech
war
a crowd.
Spoken Sanskrit
English
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- confused
सङ्कुल - saGkula -
n.
- campus
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- abounding in
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- impeded
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- violent
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- disordered
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- possessed of
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- filled
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- hindered by
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- dense [ smoke ]
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- full of
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- perplexed
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- thronged
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- filled or thronged or mixed or mingled or affected with
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- crowded with
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- thick
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- disturbed
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- crowded together
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- confused
सङ्कुल - saGkula -
adj.
- intense
सङ्कुल - saGkula -
n.
- throng
सङ्कुल - saGkula -
n.
- battle
सङ्कुल - saGkula -
n.
- crowd
सङ्कुल - saGkula -
n.
- war
सङ्कुल - saGkula -
n.
- confused fight
सङ्कुल - saGkula -
n.
- mob
सङ्कुल - saGkula -
n.
- trouble
सङ्कुल - saGkula -
n.
- inconsistent or contradictory speech
सङ्कुल - saGkula -
n.
- distress
सङ्कुल - saGkula -
n.
- campus
सङ्कुल saGkula
adj.
thronged
सङ्कुलीकृत saGkulIkRta
adj.
thronged
सङ्कुल saGkula
adj.
filled or thronged or mixed or mingled or affected with
Wilson
English
सङ्कुल
mfn.
(-लः-ला-लं)
1 Crowded, confused, filled with so as to be impervious.
n.
(-लं)
1 Inconsistent and contradictory speech.
2 War.
3 A crowd, a mob.
4 A flock, a flight.
E.
सम् together, कुल to accumulate,
aff.
क.
Apte 1890
English
संकुल a. 1 Confused.
2 Thronged with, crowded or filled with, full of
नक्षत्रताराग्रहसंकुलापि ज्योतिष्मती चंद्रमसैव रात्रिः R. 6. 22
Māl. 1. 2.
3 Disordered, perplexed
U. 2. 30.
4 Inconsistent.
लं 1 A crowd, mob, throng, collection, swarm, flock
महतः पारैजनस्य संकुलेन विघटितायां तस्यामागतोऽस्मि Māl. 1
Pt. 1. 7.
2 A confused fight, melee.
3 An inconsistent or contradictory speech
e. g. यावज्जीवमहं मौनी ब्रह्मचारी मे पिता माता तु मम वंध्यैव पुत्रहीनः पितामहः.
Monier Williams Cologne
English
सं-कुल mf(आ)n. (cf. आ-कुल) crowded together, filled or thronged or mixed or mingled or affected with, abounding in, possessed of (instr. or comp. ),
MBh.
Kāv.
&c.
thick, dense (as smoke),
R.
violent, intense (-कलुष
mfn.
‘intensely turbid’),
VarBṛS.
disordered, disturbed, confused, perplexed,
MBh.
impeded, hindered by (instr.),
VarBṛS.
Hit.
सं-कुल
m.
N.
of a poet,
Cat.
सं-कुल (अम्),
n.
a crowd, throng, mob,
Mālatīm.
a confused fight, battle, war,
MBh.
Hariv.
&c.
trouble, distress,
BhP.
MārkP.
inconsistent or contradictory speech,
MW.
Monier Williams 1872
English
सङ्कुल सङ्कुल, अस्, आ, अम् (fr. rt. कुल् with
सम्
probably connected with सङ्-कर fr. सङ्-
कॄ), crowded together, thronged, mixed together,
commingled, confused, perplexed, disordered, incon-
sistent
filled with, full of
(अस्), m., N. of a poet
(अम्), n. a crowd, throng, mob
a flock, collection
a confused fight, battle, war, mêlée
inconsistent or
contradictory speech.
Benfey
English
संकुल संकुल (cf. कुल),
adj.
,
f.
ला,
1. Crowded, Pañc. 43, 4.
2. Filled
with, Bhāg. P. 4, 25, 14
full, 1, 9, 41.
3. Mixed, Nal. 13, 13.
4. Perplexed,
Hit. iii. d. 107.
5.
n.
Throng, Mālat.
19, 5.
Apte Hindi
Hindi
सङ्कुल
वि* - सम् + कुल् +
अव्यवस्थित
सङ्कुल
वि* - सम् + कुल् +
"आकीर्ण, खचाखचा भरा हुआ, पूर्ण"
सङ्कुल
वि* - सम् + कुल् +
विकृत
सङ्कुल
वि* - सम् + कुल् +
असंगत
सङ्कुलम्
नपुं*
- -
"भीड़, जमघट, भीड़भाड़, संग्रह, छत्ता, झुंड"
सङ्कुलम्
नपुं*
- -
"अव्यवस्थित लड़ाई, रणसंकुल"
सङ्कुलम्
नपुं*
- -
असंगत या परस्पर विरोधी भाषण
L R Vaidya
English
saMkula {% (I) a. (f. ला) %} 1. Crowded, thronged
2. confused
3. inconsistent
4. full of, filled with, e.g. ब्रह्मर्षिशतसंकुलः कुशिकवंशः.
saMkula {% (II) n. %} 1. A crowd, a throng, e.g. महतः पौरजनस्य संकुले
2. a confused fight, a melee
3. a contradictory speech, (e.g. यावज्जीवमहं मौनी ब्रह्मचारी मे पिता मातातु मम वंध्येव पुत्रहीनः पितामहः).
Bopp
Latin
सङ्कुल (r. कुल् implere, accumulare praef. सम् s. अ)
1) impletus, plenus. N. 12. 111.
2) admixtus. N. 13. 13.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
संकुल poet. Śp. p. 94.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
संकुल (n.) °Überhäufung (des Marktes mit Waren), Kauṭ. 98, 8.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अव्यवस्थित, अनवस्थित, अस्तव्यस्त, असंस्थित, भग्नक्रम, क्रमहीन, विक्षिप्त, सङ्करीकृत, सङ्कुल, सङ्कीर्ण, व्यपन्न, विगलित
adjective
यः व्यवस्थितः नास्ति।
"श्यामः अव्यवस्थितां कक्षां विन्यस्यति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अथ क्लिष्टं संकुलं परस्परपराहतम् २६५
-wordlist-
क्लिष्ट (क्ली), सङ्कुल (क्ली), परस्परपराहत (क्ली)
--source--
कलिलं गहने संकीर्णे तु संकुलमाकुलम् १४७२
p{0056}
कीर्णमाकीर्णं पूर्णे त्वाचितं छन्नपूरिते
भरितं निचितं व्याप्तं प्रत्याख्याते निराकृतम् १४७३
प्रत्यादिष्टं प्रतिक्षिप्तमपविद्धं निरस्तवत्
-wordlist-
कलिल (क्ली), गहन (क्ली), सङ्कीर्ण (क्ली), सङ्कुल (क्ली), आकुल (क्ली), कीर्ण (क्ली), आकीर्ण (क्ली), पूर्ण (क्ली), आचित (क्ली), छन्न (क्ली), पूरित (क्ली), भरित (क्ली), निचित (क्ली), व्याप्त (क्ली), प्रत्याख्यात (क्ली), निराकृत (क्ली), प्रत्यादिष्ट (क्ली), प्रतिक्षिप्त (क्ली), अपविद्ध (क्ली), निरस्त (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आचित
आचित, निचित, व्याप्त, छन्न, कीर्ण, सङ्कुल, आकुल, भरित, पूर्ण
आचितं निचितं व्याप्तं छन्नं कीर्णं सङ्कुलम्
आकुलं भरितं पूर्णं नातिनानार्थवाचकाः ७०२
verse 4.1.1.702
page 0081
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: सङ्कुलः
Root: सङ्कुल
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Inconsistent
contradictory
Shloka(s):
2|4|17|1 अनिर्बद्धं तूच्चावचमक्लिष्टार्थं तु सङ्कुलम्। (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
2|4|17|1 अक्लिष्टार्थः (अक्लिष्टार्थ) (पुं) Inconsistent
contradictory
2|4|17|1 अक्लिष्टार्था (अक्लिष्टार्थ) (स्त्री) Inconsistent
contradictory
2|4|17|1 अक्लिष्टार्थम् (अक्लिष्टार्थ) (नपुं) Inconsistent
contradictory
2|4|17|1 सङ्कुलः (सङ्कुल) (पुं) Inconsistent
contradictory
2|4|17|1 सङ्कुला (सङ्कुल) (स्त्री) Inconsistent
contradictory
2|4|17|1 सङ्कुलम् (सङ्कुल) (नपुं) Inconsistent
contradictory
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सङ्कुलं,
क्ली,
(सङ्कुलतीति सं + कुलं संस्त्याने +इगुपधेति कः ।) युद्धम् इत्यजयः
(यथा, हरिवंशे ९१ ९५ ।“ततो बलेन महता गजानीकेन चाप्यथ ।उभयोरन्तरं ताभ्यां सङ्कुलं समपद्यत
”)परस्परपराहतवाक्यम् तत्पर्य्यायः क्लिष्टम् ।इत्यमरः
“द्वे पूर्व्वापरविरुद्धे वाक्ये यथा --‘यावज्जीवमहं मौनी ब्रह्मचारी पिता मम ।माता मम बन्ध्या स्यात् स्मरामोऽनुपमोभवान्
’कुलजबन्धुसंहत्योः संपूर्व्वः इजुङत्वात् कः ।क्लिश्यतेः क्तः क्लिष्टम् परस्परं पराहतंविरुद्धं परस्परपराहतम् तत्र सरस्वती-कण्ठाभरणे तु क्लिष्टलक्षणं यथा, --‘दूरे यस्यार्थसंवित्तिः क्लिष्टं नेष्टं हि तत्सताम् ।’यथा, --‘विजितात्मभवद्वेषिगुरुपादहतो जनः ।हिमापहामित्रधरैर्व्याप्तं व्योमाभिनन्दति
’अस्यार्थः विना गरुडेन जित इन्द्रस्तस्यात्म-भवोऽर्ज्जुनस्तस्य द्वेषी कर्णः तस्य गुरुः पितासूर्य्यः तस्य पादै रश्मिभिर्हतो जनो लोकःव्योम आकाशमभिनन्दति कीदृशं हिमापहो-ऽग्निस्तस्यामित्रं जलं तद्धारयन्ति ये तैर्मेघैर्व्या-प्तम् ।” इति तट्टीकायां भरतः
(सङ्कीर्णता ।यथा, महाभारते १४२ ३८ ।“एतस्मिन् सङ्कुले तात वर्त्तमाने भयङ्करे ।अतिभारात् वसुमती योजनानां शतं गता
”)
सङ्कुलं, त्रि, (सं + कुल संस्त्याने + कः ।) जना-दिभिर्निरवकाशम् तत्पर्य्यायः सङ्कीर्णम् ।आकीर्णम् इत्यमरः
कलिलम् गह-नम् इति केचित्
सङ्कीर्य्यते स्म जना-दिभिर्निरन्तरं व्याप्यते स्म सङ्कीर्णं कृश विक्षेपेक्तः संकुलति सङ्कुलं कुल बन्धुसंहत्योःसंपूर्व्वेजुङ्त्वात् कः संकुलं दन्त्यादि शकि-धातोरुले शङ्कुलं तालव्यादीति स्वामी ।आकीर्णं सङ्कीर्णवत् इति भरतः
(यथा, महाभारते ११३ २६ ।“ततः सेनामुपादाय पाण्डुर्नानाविधध्वजाम् ।प्रभूतहस्त्यश्वयुतां पदातिरथसङ्कुलाम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सङ्कुल
न०
सम् + कुल--क परस्परवराहते “यावज्जीवमहंमौनी ब्रह्मचारी मे पिता माता तु मम बन्ध्यैवपुत्त्रहीवः पितामहः” इत्येवं वाक्ये अमरः पर-स्पपरहननरूपे युद्धे बहुजनादिभिः संबाधेन निरव-काशे स्थाने सङ्कीर्णे
त्रि०
अमरः
Capeller
German
संकुल erfüllt, voll von, besetzt mit (Instr.
o. —°)
bedrängt, verworren.
Burnouf
French
सङ्कुल सङ्कुल a. (कुल्) mêlé, mélangé, confondu,
confus, -- S.
n.
la mêlée, le combat
discours confus, parole
indistincte, bredouillement
foule, cohue.
Stchoupak
French
सं-कुल-
a. rempli, bondé, plein ou pourvu de, abondant en, infesté
par (instr. ifc.)
épais
intense
troublé, confus
qui se heurte à un
obstacle, empêché
nt. cohue, foule, mêlée
bruit confus
trouble,
détresse
-इत- a. v. dén. bondé, plein
confus
-ई-कृत- a. v. se
pressant en foule.