| YouTube Channel

संहारः (saMhAraH)

 
Apte
English
संहारः [saṃhārḥ], 1 Drawing or bringing together, collecting
अनुभवतु वेणीसंहारमहोत्सवम्
Ve.*
 6
कृत्स्नं च धनसंहारं कुर्वन्ति विधिकारणात्
Mb.
 * 12.2.8.
Contraction, compression, abridgment.
Withholding, drawing back, withdrawal (opp. प्रयोग or विक्षेप)
समर्थो धारणे मोक्षे संहारे चासि पाण्डव
Mb.
 * 3.4.15
Bhāg.*
 1.7.27
प्रयोगसंहारविभक्तमन्त्रम्
R.*
 5.57, 45.
Restraining, holding back.
Destruction, especially of the universe, universal destruction
संहारे समनुप्राप्ते व्यादितास्य इवान्तकः
Rām.*
 7.62.5.
Close, end, conclusion.
An assemblage, a group.
A fault in pronunciation.
A charm or spell for withdrawing magical weapons.
Practice, skill.
A division of hell.
Comp.
 -भैरवः one of the forms of Bhairava. -मुद्रा
N.
 of a particular posture in the Tantra worship
it is thus defined: अधोमुखे वामहस्ते ऊर्ध्वास्यं दक्षहस्तकम् । क्षिप्ताङ्गुलीरङ्गुलीभिः संगृह्य परिवर्तयेत् ॥
Apte 1890
English
संहारः 1 Drawing or bringing together, collecting
अनुभवनु वेणीसंहारमहोत्सवं Ve. 6.
2 Contraction, compression, abridgment.
3 Withholding, drawing back, withdrawal (opp. प्रयोग or विक्षेप)
प्रयोगसंह रविभक्तमंत्रं R. 5. 57, 45.
4 Restraining, holding back.
5 Destruction, especially of the universe, universal destruction.
6 Close, end, conclusion.
7 An assemblage, a group.
8 A fault in pronunciation.
9 A charm or spell for withdrawing magical weapons.
10 Practice, skill.
11 A division of hell.
Comp.
भैरवः one of the forms of Bhairava.
मुद्रा N. of a particular posture in the Tantra worship
it is thus defined:
अवोमुखे वामहस्ते ऊर्ध्वास्यं दक्षहस्तकं । क्षिप्तांगुलीरंगुलीभिः संगृह्य परिवर्तयेत्.
Hindi
Hindi
वध (पु), विनाश
Apte Hindi
Hindi
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
"मिलाकर खींचना, या साथ-साथ लाना, संचय करना"
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
"संकोचन, भींचना, संक्षेपण"
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
"रोक देना, पीछे खींच लेना, वापिस लेना "
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
"प्रतिबंध लगाना, रोक लेना"
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
"विनाश, विशेषकर सृष्टि का, प्रलय, विश्वनाश"
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
"समाप्ति, अन्त, उपसंहार"
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
"संघात, समूह"
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
उच्चारण दोष
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
जादू के शस्त्रास्त्रों को वापिस हटाने के लिए मंत्र या जादू
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
"व्यवसाय, कुशलता"
संहारः
पुं*
 - सम् + हृ + घञ्
नरक का एक प्रभाग
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 संहारः, नरसंहारः
noun
नैकानां जनानां एकस्मिन् समये कृता हत्या।
"गुजरातराज्यस्य गोधरानगरे जातः संहारः अस्माकं सङ्कुचितायाः मानसिकतायाः द्योतकः।"
Synonyms:
 विनाशः, नाशः, ध्वंसः, प्रध्वंसः, विध्वंसः, क्षयः, लोपः, विलोपः, विलोपनम्, प्रणाशः, सादनम्, सूदनम्, प्रलयः, संहारः, अपायः, अत्ययः, लोपः, समुच्छेदः
noun
कस्यापि वस्तुनः अस्तित्वस्य समाप्तिः।
"विनाशे काले बुद्धिः विपरीता भवति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
संहारः,
पुं,
 (संह्रियतेऽनेनेति । सं + हृ +“अध्यायन्यायेति ।” ३ । ३ । १२२ । इति घञन्तःसाधुः ।) नरकविशेषः । इत्यमरः ॥
प्रलयः ।इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा, मनुः । १ । ८० ।“मन्वन्तराण्यसंख्यानि सर्गः संहार एव च ।काडविवैतत् कुरुते परमेष्ठी पुनः पुनः ॥
”)मक्षेपः । इति जटाधरः ॥
संहरणञ्च ॥
(यथा, रघुः । ५ । ५७ ।“संमोहनं नाम सखे ! ममास्त्रंप्रयागम हारविभक्तमन्त्रम् ॥
”)