| YouTube Channel

संस्था (saMsthA)

 
Spoken Sanskrit
English
संस्था - saMsthA -
f.
- company
सम्पर्क - samparka -
m.
- company
साहचर्य - sAhacarya -
n.
- company
सत्सङ्ग - satsaGga -
m.
- companyofthewise
तेन सह गच्छतु इति दशवारं उक्तवती - tenasahanagacchatuitidazavAraMuktavatI -
sent.
- Ihaveaskedyoutentimesnottogoinhiscompany.
उद्योगसंस्था - udyogasMsthA -
f.
- company
संगति - saMgati -
f.
- company
पङ्क्ति - paGkti -
f.
- company
पर्षद् - parSad -
f.
- company
समागम - samAgama -
m.
- company
संसर्ग - saMsarga -
m.
- company
सङ्ग - saGga -
m.
- company
मेल - mela -
m.
- company
सङ्घ - saGgha -
m.
- company
संसाद - saMsAda -
m.
- company
वर्ग - varga -
m.
- company
गण - gaNa -
m.
- company
लोक - loka -
m.
- company
समभिव्याहार - samabhivyAhAra -
m.
- company
समाज - samAja -
m.
- company
संस्था - saMsthA -
f.
- organization
संस्था - saMsthA -
f.
- company
संस्था - saMsthA -
f.
- institution
संस्था - saMsthA -
f.
- assemblage
संस्था - saMsthA -
f.
- assembly
जीवन रक्षा संस्था - jIvanarakSAsaMsthA -
f.
- lifeinsurancecorporation
संस्था - saMsthA -
f.
- death
संस्था - saMsthA -
f.
- royal ordinance
संस्था - saMsthA -
f.
- form
संस्था - saMsthA -
f.
- completion
संस्था - saMsthA -
f.
- staying or abiding with
संस्था - saMsthA -
f.
- occupation
संस्था - saMsthA -
f.
- destruction of the world
संस्था - saMsthA -
f.
- appearance
संस्था - saMsthA -
f.
- rule
संस्था - saMsthA -
f.
- killing
संस्था - saMsthA -
f.
- conclusion
संस्था - saMsthA -
f.
- termination
संस्था - saMsthA -
f.
- profession
संस्था - saMsthA -
f.
- direction
संस्था - saMsthA -
f.
- assemblage
समाहार - samAhAra -
m.
- assemblage
जनता - janatA -
f.
- assemblageofpeople
सभा - sabhA -
f.
- assemblage
घटा - ghaTA -
f.
- assemblage
छटा - chaTA -
f.
- assemblage
समवाय - samavAya -
m.
- assemblage
समूह - samUha -
m.
- assemblage
समागम - samAgama -
m.
- assemblage
निकाय { नि- चि } - nikAya { ni- ci } -
m.
- assemblage
काय - kAya -
m.
- assemblage
समुदय - samudaya -
m.
- assemblage
सङ्घ - saGgha -
m.
- assemblage
चक्रवाल - cakravAla -
m.
- assemblage
विस्तर - vistara -
m.
- assemblage
संस्त्याय - saMstyAya -
m.
- assemblage
समुच्चय - samuccaya -
m.
- assemblage
व्रात - vrAta -
m.
- assemblage
चय - caya -
m.
- assemblage
निचय - nicaya -
m.
- assemblage
संस्था - saMsthA -
f.
- company
सम्पर्क - samparka -
m.
- company
साहचर्य - sAhacarya -
n.
- company
सत्सङ्ग - satsaGga -
m.
- companyofthewise
तेन सह गच्छतु इति दशवारं उक्तवती - tenasahanagacchatuitidazavAraMuktavatI -
sent.
- Ihaveaskedyoutentimesnottogoinhiscompany.
उद्योगसंस्था - udyogasMsthA -
f.
- company
संगति - saMgati -
f.
- company
पङ्क्ति - paGkti -
f.
- company
पर्षद् - parSad -
f.
- company
समागम - samAgama -
m.
- company
संसर्ग - saMsarga -
m.
- company
सङ्ग - saGga -
m.
- company
मेल - mela -
m.
- company
सङ्घ - saGgha -
m.
- company
संसाद - saMsAda -
m.
- company
वर्ग - varga -
m.
- company
गण - gaNa -
m.
- company
लोक - loka -
m.
- company
समभिव्याहार - samabhivyAhAra -
m.
- company
समाज - samAja -
m.
- company
संस्था - saMsthA -
f.
- assembly
समिति - samiti -
f.
- assembly
सङ्घ - saGgha -
m.
- assembly
समाज - samAja -
m.
- assembly
समाहितभाषा - samAhitabhASA -
f.
- assemblylanguage [ computer ]
अपि इदं प्रसिद्धं सभागृहम्? - apiidaMprasiddhaMsabhAgRham? -
sent.
- Isthisafamousassemblyhall?
सभा - sabhA -
f.
- assembly
गोष्ठी - goSThI -
f.
- assembly
परिषद् - pariSad -
f.
- assembly
आस्थानी - AsthAnI -
f.
- assembly
घटा - ghaTA -
f.
- assembly
पङ्क्ति - paGkti -
f.
- assembly
पर्षद् - parSad -
f.
- assembly
भूमन् - bhUman -
f.
- assembly
समजज्या - samajajyA -
f.
- assembly
सदस् - sadas -
f.
- assembly
आस्था - AsthA -
f.
- assembly
परिश्रय - parizraya -
m.
- assembly
प्रतिश्रय - pratizraya -
m.
- assembly
संनिवेश - saMniveza -
m.
- assembly
संस्था - saMsthA -
f.
- institution
स्थिति - sthiti -
f.
- institution
वर्णव्यवस्था - varNavyavasthA -
f.
- institution of caste
वर्णव्यवस्थिति - varNavyavasthiti -
f.
- institution of caste
स्वीकारि-संस्था - svIkAri-saMsthA -
f.
- accepting institution
विद्या-संस्था - vidyA-saMsthA -
f.
- academical institution
सेतु - setu -
m.
- established institution
संस्था - saMsthA -
f.
- organization
सङ्घटनचित्र - saGghaTanacitra -
n.
- organizationchart [ computer ]
संस्था saMsthA
f.
cremation
दहनवत् dahanavat
ind.
as cremation
दाह dAha
m.
place of cremation
जनदाहस्थान janadAhasthAna
n.
place of cremation
अन्वारोहणीय anvArohaNIya
adj.
or rite of cremation
शवदह्या zavadahyA
f.
cremation of a corpse
शव्य zavya
n.
cremation of a corpse
सत्करण satkaraNa
n.
cremation of a corpse
अनुगम anugama
m.
post-cremation of a widow
अनुगमन anugamana
n.
post-cremation of a widow
वह्निसंस्कार vahnisaMskAra
m.
religious rite of cremation
चित्ययूप cityayUpa
m.
post on the place of cremation
क्रियासमूह kriyAsamUha
m.
whole of the ceremonies from impregnation to cremation
चित्य citya
adj.
coming from the funeral pile or from the place of cremation
Apte
English
संस्था [saṃsthā], 1 Ā.
To dwell or live in, stand close together
तीक्ष्णादुद्विजते मृदौ परिभवत्रासान्न संतिष्ठते
Mu.*
3.5.
To stand on.
To be, exist, live.
To abide by, obey, act up to
दारिद्र्यात् पुरुषस्य बान्धवजनो वाक्ये संतिष्ठते
Mk.*
1.36.
To be completed
सद्यः संतिष्ठते यज्ञस्तथाशौचमिति स्थितिः
Ms.*
5.98 (= यज्ञपुष्येन युज्यते Kull.).
To come to an end, be interrupted
तत् संस्थास्यते कार्यं दक्षेणोरीकृतं त्वया
Bk.*
8.11.
To stand still, come to a stand (Paras.)
क्षणं संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्तमानः Hariv.
To die, perish.
To agree, conform to.
To stand firmly.
To prosper, succeed.
Caus.
To establish, settle.
To place.
To compose, collect (oneself).
To subject, keep under control
विषयेषु सज्जन्त्यः संस्थाप्या आत्मनो वशे (स्त्रियः)
Ms.*
9.2.
To stop, restrain.
To kill.
To build (a town).
To restore.
To heap, store up.
To cremate.
संस्था [saṃsthā], 1 An assemblage, assembly.
Situation, state or condition of being
सुखं पृष्ट्वा प्रतिवेद्यात्मसंस्थाम्
Mb.
* 5.38.2
विशुद्धविज्ञानधनं स्वसंस्थया
Bhāg.*
1.37.22.
Form, nature
तेषां संस्थां प्रमाणं भूलोकस्य वर्णय
Bhāg.*
3.7.27
पीडितो दुहितृशुल्कसंस्थया
R.*
11.38.
Occupation, business, settled mode of life
लोकस्य संस्था भवेत् सर्वं व्याकुली- भवेत्
Mb.
* 12.56.6
Bhāg.*
1.44.48
प्रथक्संस्थाश्च निर्ममे
Ms.*
1.21.
Correct or proper conduct.
End, completion
संस्था हि क्रियां प्रति औदासीन्यं, व्यापारान्तरकरणं वा पूर्वस्मात् कर्मणः ŚB. on MS.* 1.6.3.
Stop, stay.
Loss, destruction.
Destruction of the world.
Resemblance.
A royal decree or ordinance.
A form of Soma sacrifice
सोमस्तु रेतः सवनान्यवस्थितिः संस्था- विभेदास्तव देव धातवः
Bhāg.*
3.13.38.
Death, dying
फलसंस्था भविष्यामि कृत्वा कर्म सुदुष्करम्
Mb.
* 3.159.13
संस्थां पाण्डुपुत्राणां वक्ष्ये कृष्णकथोदयम्
Bhāg.*
1.7.12.
Manifestation, appearance.
Obligation or agreement (समय)
कृतां संस्थामतिक्रान्ता भयात् प्रायमुपासिताः
Rām.*
4.57.18.
Cremation.
A spy.
Resembling.
Comp.
-वृक्षः a pot-herb
Kau.
A.
1.2.
Apte 1890
English
संस्था {c1c} A. 1 To dwell or live in, stand close together
तीक्ष्य दुद्विजते मृदौ परिभवत्रासान्न संतिष्ठते Mu. 3. 5.
2 To stand on.
3 To be, exist, live.
4 To abide by, obey, act up to
दारिद्यात्पुरुषस्य बांधवजनो वाक्ये संत्तिष्ठते Mk. 1. 36.
5 To be completed
सद्यः संतिष्ठते यतस्तयाशौवमिति स्थितिः Ms. 5. 98 (= यज्ञपुण्येन युज्यते Kull.).
6 To come to an end, be interrupted
Bk. 8. 11.
7 To stand still, come to a stand, (Paras.)
क्षणं संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्तमानः Hariv.
8 To die, perish.
9 To agree, conform to.
10 To stand firmly.
Caus. 1 To establish, settle.
2 To place.
3 To compose, collect (oneself).
4 To subject, keep under control, Ms. 9. 2.
5 To stop, restrain.
6 To kill.
संस्था 1 An assemblage, assembly.
2 Situation, state or condition of being.
3 Form, nature
R. 11. 38.
4 Occupation, business, settled mode of life
पृथक्संस्थाश्च निर्ममे Ms. 1. 21.
5 Correct or proper conduct.
6 End, completion.
7 Stop, stay.
8 Loss, destruction.
9 Destruction of the world.
10 Resemblance.
11 A royal decree or ordinance.
12 A form of Soma sacrifice.
13 Death, dying.
14 Manifestation, appearance.
Monier Williams Cologne
English
सं-√ स्था a Ā. -तिष्ठते (Pāṇ. i, 3, 22
ep.
and mc. also
P.
-तिष्ठति
Ved.
inf.
-स्थातोस्,
ĀpŚr.
),
to stand together, hold together (pf.
p.
du.
-तस्थाने॑, said of heaven and earth),
RV.
to come or stay near (loc. ), ib.
VS.
ŚBr.
to meet (as enemies), come into conflict,
RV.
to stand still, remain, stay, abide (lit. and fig.
with वाक्ये, ‘to obey’),
MBh.
R.
&c.
to be accomplished or completed (esp. applied to rites),
Br.
ŚrS.
Mn.
MBh.
BhP.
to prosper, succeed, get on well,
MBh.
to come to an end, perish, be lost, die,
MBh.
Kāv.
BhP.
to become, be turned into or assume the form of (acc. ),
Lalit.
:
Caus.
-स्थापयति (Subj.
aor.
तिष्टिपः,
ŚBr.
),
to cause to stand up or firm, raise on their legs again (fallen horses),
MBh.
to raise up, restore (dethroned kings), ib.
to confirm, encourage, comfort (आत्मानम्, or हृदयम्, ‘one's self’ i.e. ‘take heart again’),
Kāv.
Pañcat.
to fix or place upon or in (loc. ),
Kauś.
MBh.
&c.
to put or add to (उपरी),
Yājñ.
to build (a town),
Hariv.
to heap, store up (goods),
VarBṛS.
to found, establish, fix, settle, introduce, set a foot,
MBh.
R.
Rājat.
to cause to stand still, stop, restrain, suppress (breath, semen
&c.
),
AitBr.
to accomplish, conclude, complete (esp. a rite),
Br.
Kauś.
MBh.
to put to death, kill,
ŚBr.
MBh.
to perform the last office for i.e. to burn, cremate (a dead body),
ŚāṅkhBr.
to put to subjection, subject,
MW.
:
Desid.
of
Caus.
-स्थापयिषति, to wish to finish or conclude,
ŚāṅkhBr.
सं-स्था b (आ॑),
f.
, see next.
सं-स्था॑ c
f.
(ifc. f(आ). ) staying or abiding with (comp. ),
MBh.
shape, form, manifestation, appearance (ifc. ‘appearing as’),
Up.
MBh.
&c.
established order, standard, rule, direction (acc. with कृ or
Caus.
of स्था, ‘to establish or fix a rule or obligation for one's self’
with व्यति-√ क्रम् or परि√ भिद्, ‘to transgress or break an established rule or obligation’),
MBh.
R.
&c.
quality, property, nature,
Kāv.
Pur.
conclusion, termination, completion,
TS.
ŚBr.
&c.
end, death,
Pur.
destruction of the world (= प्रलय, said to be of four kinds, viz. नैमित्तिक, प्राकृतिक, नित्य, आत्यन्तिक), ib.
a complete liturgical course, the basis or essential form of a sacrifice (the Jyotiḥ-ṣṭoma, Havir-yajña, and Pāka-yajña consist of seven such forms),
ŚrS.
killing (पशु-स्°, ‘killing of the sacrificial animal’),
BhP.
cremation (of a body
also प्रेत-स्°), ib.
(prob.)
=
श्राद्ध,
MārkP.
a spy or secret emissary in a king's own country (= चर
m.
prob. a group of five spies consisting of a वणिज् ‘, merchant’, भिक्षु, ‘mendicant’, छात्त्र, ‘pupil’, लिन्गिन्, ‘one who falsely wears the mark of a twice-born’, and कृषीवल, ‘husbandman’,
cf.
पञ्च-वर्ग, and
Mn.
vii, 154
Kull.
),
Kām.
continuation in the right way,
L.
occupation, business, profession,
W.
an assembly, ib.
a royal ordinance, ib.
Monier Williams 1872
English
संस्था सं-स्था, cl. 1. A. -तिष्ठते (ep.
also P. -तिष्ठति), -स्थातुम्, to stand or stay close
together, abide or remain or live together
to agree,
conform
to stand firmly
to stand or remain on
to exist, live, be
to stand still, stop
to be com-
pleted
to die, perish: Caus. -स्थापयति, -यितुम्,
to cause to stand firmly, to settle, establish or fix
firmly
to place
to collect or compose (the mind)
to cause to stand still, stop, restrain
to cause to
cease or die, kill
to place in subjection, subject.
Hindi
Hindi
(स्त्री) संस्था
Apte Hindi
Hindi
संस्था
स्त्री*
- -
"निवासी, वास्तव्य"
संस्था
स्त्री*
- -
"पड़ौसी, स्वदेशवासी"
संस्था
स्त्री*
- -
गुप्तचर
संस्था
स्त्री*
- सम् + स्था + अङ् + टाप्
"संघात, सभा"
संस्था
स्त्री*
- -
"स्थिति, प्राणी की अवस्था या दशा "
संस्था
स्त्री*
- -
"रुप, प्रकृति"
संस्था
स्त्री*
- -
"धंधा, व्यवसाय, रहन-सहन का बंधा हुआ तरीका"
संस्था
स्त्री*
- -
शुद्ध और उचित आचरण
संस्था
स्त्री*
- -
"अन्त, पूर्ति"
संस्था
स्त्री*
- -
"विराम, यति"
संस्था
स्त्री*
- -
"हानि, विनाश"
संस्था
स्त्री*
- -
प्रलय
संस्था
स्त्री*
- -
अनुरुपता
संस्था
स्त्री*
- -
राजकीय आज्ञा
संस्था
स्त्री*
- -
सोम यज्ञ का एक रुप
संस्था
भ्वा* आ* सम्-स्था -
"बसना, रहना, परस्पर निकटवर्ती होना"
संस्था
भ्वा* आ* सम्-स्था -
खड़े होना
संस्था
भ्वा* आ* सम्-स्था -
"होना, विद्यमान होना, जीवित होना"
संस्था
भ्वा* आ* सम्-स्था -
"डटे रहना, आज्ञा मानना, सिद्धान्त का निर्वाह करना"
संस्था
भ्वा* आ* सम्-स्था -
पूरा होना
संस्था
भ्वा* आ* सम्-स्था -
"सामाप्त होना, विघ्न पड़ जाना"
संस्था
भ्वा* आ* सम्-स्था -
"निश्चेष्ट खड़े रहना, स्थिर हो जाना"
संस्था
भ्वा* आ* सम्-स्था -
"मारना, नष्ट होना"
संस्था
"भ्वा* उभ*, प्रेर* " सम्-स्था -
"स्थापित करना, बसाना"
संस्था
"भ्वा* उभ*, प्रेर* " सम्-स्था -
रखना
संस्था
"भ्वा* उभ*, प्रेर* " सम्-स्था -
"स्वस्थचित्त होना, सचेत होना"
संस्था
"भ्वा* उभ*, प्रेर* " सम्-स्था -
"अधीन करना, नियंत्रण में रखना"
संस्था
"भ्वा* उभ*, प्रेर* " सम्-स्था -
"रोकना, प्रतिबद्ध करना"
संस्था
"भ्वा* उभ*, प्रेर* " सम्-स्था -
मार डालना
संस्था
भ्वा*आ*-प्रेर* - -
निर्माण करना
संस्था
भ्वा*आ*-प्रेर* - -
पुनः स्थापित करना
संस्था
भ्वा*आ*-प्रेर* - -
"दाह संस्कार करना, अस्थि प्रवाहित करना, या जल समाधि देना"
संस्था
स्त्री*
- सम्+स्था+अङ्+टाप्
सहमति
संस्था
स्त्री*
- सम्+स्था+अङ्+टाप्
दाह संस्कार
संस्था
स्त्री*
- सम्+स्था+अङ्+टाप्
"सिपाही, गुप्तचर"
L R Vaidya
English
saMsTa {% (I) a. (f. स्था) %} 1. Associated, domesticated
2. staying, abiding, lasting
3. stationary, fixed
4. ended, perished, dead
5. situated, केवलं दरीसंस्थं अपास्तं मे परं तमः K.S.vi.60.
saMsTA {% f. %} 1. An assembly
2. a state or condition of being, situation
3. occupation, business, सर्वेषां तु नामानि पृथक् संस्थाय निर्ममे M.i.21
4. correct conduct
5. stop, stay
6. a royal ordinance
7. end
8. loss, destruction, death
9. universal destruction
10. resemblance.
Bopp
Latin
संस्था f. (r. स्था stare, esse, praef. सम्)
1) status.
2) for-
ma, similitudo.
Indian Epigraphical Glossary
English
saṃsthā (HRS), king's dues derived from the market-
place, as suggested by the Arthaśāstra.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
संस्था f. nach J. J. Meyer °Sammelstelle, Zentrale, Kauṭ. 19, 18.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
संस्था
noun
एकः उद्योगः यः अन्येषाम् उद्योगार्थं कार्यरतः अस्ति।
"वार्तायाः संस्था दूरदर्शनस्य तथा वार्तापत्राणां कृते वार्तां प्रेषयति।"
Synonyms:
निगमः, समूहः, संस्था
noun
शासकीयं व्यवस्थापनमण्डलं यद् जनानां सेवार्थं कार्यं करोति
"रमेशः जलनिगमे कार्यं करोति।"
Synonyms:
संस्था
noun
कार्यसाधकस्य कार्यालयः।
"कार्यसाधकः अधुनापि संस्थां प्राप्तः।"
Synonyms:
संस्था, सङ्घटना
noun
मिलित्वा कार्यरतः जनसमूहः।
"रामः एकस्याः अवैधायाः संस्थायाः सदस्यः अस्ति।"
Synonyms:
वस्, अभिष्ठा, अवस्था, संस्था, उपवस्, परिवस, रम्, गाध्
verb
प्रस्थाने गत्यवरोधात् स्थितिरूपो व्यापारः।
"मार्गे व्यवायात् वयं तत्र एव बहुकालपर्यन्तम् अवसत्।"
Synonyms:
संस्था
noun
राजनैतिक-सामाजिक-जीवनसम्बन्धी कः अपि नियमः विधानम् वा।
"हिन्दूसंस्कृतौ विवाहः इति एका धार्मिका संस्था।"
Synonyms:
संस्थानम्, संस्था, अधिष्ठानम्
noun
कलासाहित्यविज्ञानादीनां उन्नत्यार्थे स्थापितं समाजम्।
"भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थानम् शिक्षार्थे विश्वविख्यातः अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मृतिः संस्था मृत्युकालौ परलोकगमोऽत्ययः ३२३
पञ्चत्वं निधनं नाशो दीर्घनिद्रा निमीलनम्
दिष्टान्तोऽस्तं कालधर्मोऽवसानं सा तु सर्वगा ३२४
-wordlist-
मृति (स्त्री), संस्था (स्त्री), मृत्यु (पुंस्त्री), काल (पुं), परलोकगम (पुं), अत्यय (पुं), पञ्चत्व (क्ली), निधन (पुंक्ली), नाश (पुं), दीर्घनिद्रा (स्त्री), निमीलन (क्ली), दिष्टान्त (पुं), अस्त (क्ली), कालधर्म (पुं), अवसान (पुं)
--source--
प्रक्रिया त्वधिकारोऽथ मर्यादा धारणा स्थितिः
संस्थाऽपराधस्तु मन्तुर्व्यलीकं विप्रियागसी ७४४
-wordlist-
प्रक्रिया (स्त्री), अधिकार (पुं), मर्यादा (स्त्री), धारणा (स्त्री), स्थिति (स्त्री), संस्था (स्त्री), अपराध (पुं), मन्तु (पुं), व्यलीक (क्ली), विप्रिय (क्ली), आगस् (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
निधन
निधन, नाश, मृत्यु, मरण, पञ्चत्व, अत्यय, काल, संस्था, दिष्टान्त, निमीलन, दीर्घनिद्रा
निधनं नाशो मृत्युर्मरणं पञ्चत्वमत्ययः कालः
संस्था स्याद्दिष्टान्तो निमीलनं दीर्घनिद्रा ६२८
verse 3.1.1.628
page 0071
संस्था
संस्था, व्यवस्था
व्यवस्थायां संस्था स्यात्संवित्तावपि वेदना
verse 5.1.1.819
page 0094
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
संस्था,
स्त्री,
(संतिष्ठतेऽनयेति सं + स्था +अङ् ।) न्याय्यपथस्थितिः इत्यमरः
सन्ति-ष्ठतेऽनया सम्यगवस्थानं वा संस्था इतिभरतः
अस्याः पर्य्यायो मर्य्यादाशब्दे द्रष्टव्यः
(यथा, उपदेशशतके ९० ।“अपि शक्तः परिहर्त्तुं ययातिशापं हरिर्हतेकंसे ।राजासनं भेजे पुरातनीं पालयेत् संस्थाम्
”प्रतिज्ञा यथा, रघुः ११ ३८ ।“तस्य वीक्ष्य ललितं वपुः शिशोःपार्थिवः प्रथितवंशजन्मनः ।स्वं विचिन्त्य धनुर्दुरानमंपीडितो दुहितृशुल्कसंस्थया
”)स्थितिः सादृश्यम् नाशः इति मेदिनी
व्यवस्था (यथा, मनुः २१ ।“सर्व्वेषान्तु नामानि कर्म्माणि पृथक्पृथक् ।वेदशब्देभ्य एवादौ पृथक् संस्थाश्च निर्म्ममे
”)व्यक्तिः क्रुतुभेदः (यथा, भागवते १० ।२३ ।“दीक्षायाः पशुसंस्थायाः सोत्रामण्याश्चसत्तमाः ।अन्यत्र दीक्षितस्यापि नान्नमश्नन् हि दुष्यति
”समाप्तिः इति हेमचन्द्रः
प्रलयचतुष्टयम् ।यथा, --“नैमित्तिकः प्राकृतिको नित्य आत्यन्तिकोलयः ।संस्थेति कविभिः प्रोक्तश्चतुर्धास्य स्वभावतः
”इति पुराणम्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
संस्था स्त्री सम् + स्था--अङ् न्याय्यपथावस्थितौ अमरः ।२ स्थितौ नाशे मेदि० यज्ञभेदे व्यवस्यायां व्यक्तौ७ सादृश्ये प्रान्ते
Stchoupak
French
सं-स्था-
ord. moy. se tenir à, près (loc.), rester, s'arrêter
(वाक्ये स्। obéir)
s'achever, être accompli ou terminé, réussir,
prospérer
arriver au terme, être ruiné,
mourir
caus. remettre
debout, affermir, encourager (आत्मानं ou हृदयं स्। se ressaisir,
reprendre courage)
placer, fixer sur, ériger, établir, fonder (ville)
achever, accomplir (rite)
mettre à mort
°स्थित- qui se tient debout,
qui tient bon, qui se tient ou se trouve à, etc. (loc. ifc.)
qui dure, qui
persiste, qui est dans (tel) état, dans (telle) condition (तथैव स्।
resté dans le même état)
présent, imminent
se livrant à, reposant sur,
orienté vers, versé dans, expert en (loc. ifc.)
parti vers (अभिमुखम्)
terminé, achevé, accompli
réduit à néant, mort
formé, ayant la forme de
(ifc.)
nt. forme, aspect
-वन्त्- a. v. qui se tient ou demeure ensemble.
सं-स्था-
(et cf. °स्थ-)
f.
fait de se tenir, de demeurer à,
chez (ifc.)
assemblée
forme, aspect (ifc. qui assume la forme de)
ordre
établi, règle, obligation (-आं कृ- ou स्थापय्- assumer une
obligation
-आं परि-भिद्- ou व्य्-अति-क्रम्- enfreindre une règle,
manquer à une obligation)
nature, condition, propriété
fin, achèvement,
destruction finale, mort
rite final
-त्व- nt. fait d'être forme.
°कृत- a. v. établi, déterminé.
संस्थावयववन्त्- a. pourvu de forme et de membres.