संसृष्टः (saMsRSTaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Wordnet
Sanskrit संसृष्टः
पर्वतविशेषः।
"संसृष्टस्य उल्लेखः पुराणे प्राप्यते।"
संसृष्टः
एकः पर्वतः ।
"संसृष्टस्य उल्लेखः कारण्ड-व्यूहे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritसंसृष्टः, त्रि, (सं + सृज + क्तः ।) संसर्गः ।वमनादिना संशुद्धः । इति मेदिनीकरहेम-चन्द्रौ ॥
विभागानन्तरं मैत्र्यात् पितृभ्रातृ-पितृव्यभ्रातृपुत्त्राणां यथायथं एकत्रावस्थान-संसर्गस्तद्युक्तः । अथ संसृष्टधनविभागः ।एकपितृजातयोरपि सोदरविमातृजयोर्मृतदेय-षट्पुरुषपिण्डदातृत्वेन सोदरस्यैव धनाधिकारोन तु पित्रादित्रयमात्रपिण्डदातुर्विमातृजस्य ।क्वचित्तु संसृष्टत्वेन विमातृजस्याप्यसंसृष्टसोद-रेण सह तुल्याधिकारिता सोदरम्य संसृष्टत्वेस एव गृह्णीयान्न संसृष्ट्यपि विमातृज इति ।तथा च याज्ञवल्क्यः ।“संसृष्टिनन्तु संसृष्टी सोदरस्य तु सोदरः ।दद्याच्चापहरेदंशं जातस्य च मृतस्य च ॥
अन्योदर्य्यस्तु संसृष्टी नान्योदर्य्यो धनं हरेत् ।असंसृष्ट्यपि चादद्यात् संसृष्टो नान्यमातृजः ॥
”संसृष्टिनमाह बृहस्पतिः ।“विभक्तो यः पुनः पित्रा भ्रात्रा चैकत्रसंस्थितः ।पितृव्येणाथवा प्रीत्या स तु संसृष्ट उच्यते ॥
”तेन विभागानन्तरं मैत्र्यात् पितृभ्रातृपितृव्य-भ्रातृपुत्त्राणां यथायथं एकवावस्थानं संसर्गःतद्युक्तः संसर्गी । एवम्भूतस्य संसर्गिणो मृतस्यधनं तज्जातस्यापत्यस्य तदपत्याभावे संसर्गोस्वयं गृह्णीयात् । एवं सोदरस्य तु सोदरः ! ॥
* ॥
ततश्च स सृष्टिनस्तु संसृष्टीत्येतद्वचनं तुल्यरूप-सम्बन्धिसंसर्गकृतविशेषप्रतिपत्त्यर्थं तेन सोद-राणां सापत्नानां भ्रातृपुत्त्राणां पितृव्याणांतुल्यानां सद्भावे संसर्गी गृह्णीयात् वाक्याद-विशेषश्रुतेः । पूर्व्ववचने सर्व्वेषामेव प्रकृतत्वात्सर्व्वेषु चाक्षेपासम्भवात् । अतो न भ्रातृमात्र-विषयमिदं वचनमिति जीमूतवाहनः ॥
सोदरेत्वसंसृष्टिनि संसृष्टिन्यसोदरे च सति कतर-स्तावत् गृह्णीयात् । एवंसोदरासोदरयोः संसृ-ष्टयोः सद्भावे कतर इत्यत्र प्रथमत आहअन्योदर्य्यस्त्विति । अन्योदर्य्यः पुनः संसृष्टीसन् गृह्णीयात् नान्योदर्य्यमात्रः किन्तु असं-सृष्ट्यपि पूर्व्ववचनस्थसोदरपदानुषङ्गात् प्राप्तःसोदरश्च गृह्णीयात् । तेन एकत्र विषयेपूर्ववचनोक्तसंसृष्टत्वसोदरत्वयोरेकशस्तुल्यत्वा-दुभयोर्विभज्य ग्रहणम् । तदुभयसत्त्वे च असो-दर्य्यस्यासंसृष्टिनोऽतुल्यरूपत्वात्नेति । द्वितीयेआह संसृष्टो नान्यमातृज इति । सोदरेसंसृष्टिनि सति अन्यमातृजः संसृष्ट्यपि नगृह्णीयात् । अर्थात्तत्र संसृष्टी सोदर एवगृह्णीयात् । संसृष्टत्वाविशेषेऽपि सोदरत्वेन तस्यबलवत्त्वात् । दायभागकारास्तु अन्योदर्य्यस्तुसंसृष्टी सन् सत्यपि सोदरेऽसंसृष्टिनि धनंहरेत् नान्योदर्य्यः संसृष्ट्यपि गृह्णीयादितिपूर्व्वार्द्धस्यार्थः । तत्र किं सोदरस्तदानीं नगृह्णीयादेवेत्यपेक्षायामुत्तरार्द्धेनोक्तंअसंसृष्ट्यपिचादद्यात् सोदर इत्यनुषज्यते न संसृष्टोऽन्य-मातृजः केवलः । किन्तु उभाभ्यामेव विभज्यग्रहीतव्यमित्याहुः । मिताक्षरादयोऽप्येवम् ।याज्ञवल्क्यदीपकलिकायां शूलपाणिमहामही-पाध्यायस्तु । अन्योदर्य्यस्तु संसृष्टी नान्योदर्थ्यीधनं हरेत् । असंसृष्ट्यपि सोदर एव गृह्णीयात्न तु संसृष्टः सापत्न्यो भ्राता । संसृष्ट इतिगभसंसृष्टः सोदर इति केचित् । नान्योदर्य्योधनं हरेत् इति पाठे अन्योदर्य्यः सन् धनं नगृह्णीयात् इति व्याख्या असंसृष्टसोदरस्याधि-कारार्थमिदं वचनमतो न पुनरुक्तिरित्याहुः ।रत्राकरप्रभृतयस्तु कल्पतरौ नान्योदर्य्यधनं हरेदिति पाठो दृश्यते स मूलभूतयाज्ञवल्क्यमिताक्षरापारिजातहलायुधग्रन्थेषु नान्योदर्य्यो धनंहरेदिति पाठदर्शनात् तदनुसारव्याख्यादर्श-नाच्च लिपिकरप्रमाद इत्याहुः । इति दाय-तत्त्वम् ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.