| YouTube Channel

संश्रयः (saMzrayaH)

 
Apte
English
संश्रयः [saṃśrayḥ], 1 A resting or dwelling place, residence, habitation
त्वं सदा संश्रयः शैल स्वर्गमार्गाभिकाञ्क्षिणाम्
Mb.
 * 3.42.22
परस्परविरोधिन्योरेकसंश्रयदुर्लभम्
V.*
 5.24
R.*
 6.41
oft
 . at the end of
comp.
 in this sense and translated by 'residing with', 'relating or pertaining to', 'with reference to', ज्ञातिकुलैकसंश्रयाम्
Ś.*
 5.17
नौसंश्रयः
R.*
 16.57
U.*
 3.17
मनोरथो$स्याः शशिमौलिसंश्रयः
Ku.*
 5.6
द्विसंश्रयां प्रीतिमवाप लक्ष्मीः 1.43
एकार्थसंश्रयमुभयोः प्रयोगम्
M.*
 1.
Seeking protection or shelter with, fleeing for refuge, forming or seeking alliance, leaguing together for mutual protection
one of the 6 guṇas or expedients in politics
see under गुण also
संश्रयवृत्तिः Kau.
A.
 7
Ms.*
 7.16.
Resort, refuge, asylum, protection, shelter
अनपायिनि संश्रयद्रुमे गजभग्ने पतनाय वल्लरी
Ku.*
 4.31
Me.*
 17
Pt.*
 1.22.
Attachment (for home, relatives
&c.
 ). तथा प्रयत्नं कुर्वीत यथा मुच्येत संश्रयात्
Mb.
 * 12.293.2.
A piece or portion belonging to anything.
Comp.
 -कृत, -कारितp. p. caused by alliance
यदि तत्रापि संपश्येद्दोषं संश्रयकारितम्
Ms.*
 7.176.
Apte 1890
English
संश्रयः 1 A resting or dwelling place, residence, habitation
परस्परविरोधिन्योरेकसंश्रयदुर्लभं V. 5. 24
R. 6. 41
oft. at the end of comp. in this sense and translated by ‘residing with’, ‘relating or pertaining to’, ‘with reference to’
ज्ञातिकुलैकसंश्रयां Ś. 5. 17
नौसंश्रयः R. 16 57
U. 3. 17
मनोरथोऽस्याः शोशमौलिसंश्रयः Ku. 6. 60
द्विसंश्रयां प्रीतिमवाप लक्ष्मीः 1. 43
एकार्थसंश्रयमुभयोः प्रयोगं M. 1.
2 Seeking protection or shelter with, fleeing for refuge, forming or seeking alliance, leaguing together for mutual protection
one of the 6 guṇas or expedients in polities
see under गुण also
Ms. 7. 160.
3 Resort, refuge, asylum, protection, shelter
अनपायिनि सश्रयद्रुमे गजभग्ने पत्ननाय वल्लरी Ku. 4. 31
Me. 17
Pt. 1. 22.
Apte Hindi
Hindi
संश्रयः
पुं*
 - सम् + श्रि + अच्
"विश्रामस्थल, आवास-स्थान, निवास-स्थान, वास-स्थान"
संश्रयः
पुं*
 - -
"प्ररक्षण या शरण की खोज, शरण के लिए दौड़ना, मित्रता करना, पारस्परिक प्ररक्षण के लिए संघटित होना, राजनीति में वर्णित छः उपायों में से एक"
संश्रयः
पुं*
 - -
"आश्रय, शरण, आश्रम, प्ररक्षण, पनाह"
संश्रयः
पुं*
 - सम्+श्रि+अच्
आसक्ति
संश्रयः
पुं*
 - सम्+श्रि+अच्
किसी पदार्थ का कोई अंश
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
संश्रयः,
पुं,
 (सं + श्रि + अच् ।) आश्रयः । यथा, स्तुता सुरैः पूर्व्व मभोष्टसंश्रया-त्तथा सुरेन्द्रेण दिनेषु सेविता ।करोतु सा नः शुभहेतुरोश्वरीशुभानि भद्राण्यभिहन्तु चापदः ॥
”इति मार्कण्डेयपुराणे देवीमाहात्म्ये ५ अध्यायः ॥
(आश्रयस्थानम् । यथा, रामायणे । २ । ४१ । ६ ।“अहो निश्चतनो राजा जीवलोकस्य संश्रयम् ।धर्म्मो सत्यव्रत्रं रामं वनवासे प्रवत्स्यति ॥
”)