| YouTube Channel

संशप्तक (saMzaptaka)

 
शब्दसागरः
English
संशप्तक
m.
 (-कः)
1. A picked man or soldier, one of a select band sworn
never to recede, and stationed to prevent the flight of the rest, a
brother in arms.
2. A conspirator bound by oath to kill another.
E.
 सम् with, together, शप्त sworn, कन्
aff.
Capeller Eng
English
संशप्तक
m.
pl.
 conspirators.
Yates
English
सं-शप्तक (कः) 1.
m.
 A picked man
or soldier.
Wilson
English
संशप्तक
m.
 (-कः) A picked man or soldier, one of a select band
sworn never to recede, and stationed to prevent the flight of the rest, a
brother in arms.
E.
 सम् with, together, शप्त sworn, कन्
aff.
Apte
English
संशप्तकः [saṃśaptakḥ], [सम्यक् शप्तमङ्गीकारो यस्य कप् Tv.]
A warrior sworn never to recede from a contest and kept to prevent the fight of others
संशप्तकान्निहतानर्जनेन तदा नाशंसे विजयाय संजय
Mb.
 * 1.1.189.
A picked warrior.
A brother in arms.
A conspirator who has taken an oath to kill another.
Apte 1890
English
संशप्तकः [सम्पक् शप्तसंगीकारो यस्य कप् Tv.] 1 A warrior sworn never to recede from a contest and kept to prevent the flight of others.
2 A picked warrior.
3 A brother in arms.
4 A conspirator who has taken an oath to kid another.
Monier Williams Cologne
English
सं-°शप्तक
m.
 a soldier or warrior sworn with others not to fly or give up fighting (till some object is gained), one bound by an oath to kill others (pl. a band of conspirators or confederates such as Tri-garta and his brothers who had sworn to kill Arjuna but were killed themselves),
MBh.
Monier Williams 1872
English
संशप्तक सं-शप्तक, अस्, m. (fr. rt. 3. शप्
with सम्), a soldier sworn never to recede from a
fight and stationed to prevent the flight of others
a picked warrior, a brother in arms
a conspirator
bound by an oath to kill another
N. of a kind of
soldier or guard belonging to Nārāyaṇī (mentioned
in the Mahā-bhārata).
Macdonell
English
संशप्तक saṃ-śapta-ka,
m.
pl.
 confederates 🞄(Trigarta and his brother) who had sworn 🞄to slay Arjuna but perished in the attempt 🞄(E.)
-śabhana,
n.
 mention (sts.
pl.
 )
-śamana,
a.
 (ī) calming, allaying
n.
 pacification
🞄sedative.
Benfey
English
संशप्तक संशप्तक, i. e. सम्-शप्त
+ क (vb. शप्),
m.
1. A soldier sworn
never to recede, and stationed to pre-
vent the flight of the rest.
2. A brother
in arms.
Apte Hindi
Hindi
संशप्तकः
पुं*
 - सम्यक् शप्तमङीकारो यस्य कप्
वह योद्धा जिसने युद्ध से न भागने की शपथ खायी हो और जो दूसरे योद्धाओं को भागने से रोकने के लिए रक्खा गया हो
संशप्तकः
पुं*
 - -
छटा हुआ योद्धा
संशप्तकः
पुं*
 - -
सहयोगि योद्धा
संशप्तकः
पुं*
 - -
वह षड्यन्त्रकारी जिसने किसी को मार डालने का बीड़ा उठाया हो
L R Vaidya
English
saMSaptaka {% m. %} 1. A soldier sworn never to recede from a contest and stationed to prevent the flight of others
2. a picked warrior
3. a conspirator bound by oath to kill another.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मागघो मगधः संशप्तका युद्धानिवर्तिनः ।
-wordlist-
मागध (पुं), मगध (पुं), संशप्तक (पुं), युद्धानिवर्तिन् (पुं)
Mahabharata
English
Saṃśaptaka, pl. (ºāḥ) (“sworn together”), a host of Kuru warriors. § 4 (Anukram.): I, 1, †187 (C. ºsaº).--§ 11 (Parvasaṅgr.): I, 2, 530 (do.), 535 (do.).--§ 513 (Ghoshayātrāp.): III, 252, 15178 (do.), 15187 (do.), 15190 (do., some Rākshasas will be incarnate as the S. with the wish to slay Arjuna).--§ 561 (Yānasandhip.): V, 55, 2201 (ºānāṃ vṛndāni, have taken oaths, cf. § 591)
57, 2249 (Trigartānāñ ca mukhyau…Sºau).--§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 20, †754.--[§ 591 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 17, 689 foll. (enumeration of the Trigarta princes and others who took oaths either to slay Arjuna or to be slain themselves)].-§ 592 (do.), VII, 18, 722, 730 (ºvarūthinī), 752 (ºgaṇāḥ, fought with Arjuna)
19, 753 (ºgaṇān), 754 (do.), 775 (ºvrātān, defeated and slain by Arjuna)
20, 793 (ºgaṇaiḥ …ºvadhaṃ)
26, 1130
27, 1204, 1208 (ºvadhe), 1212 (ºmahārathāḥ), 1224 (do.), 1225 (slain by Arjuna)
28, 1229, 1230 (i.e. Suśarman and his brothers)
31, 1372 (ºāvaśeshasya)
32, 1414, 1415, 1417 (slain by Arjuna).--§ 593 (Abhimanyuvadhap.): VII, 33, 1468 (ºgaṇāḥ, fought with Arjuna).--§ 596 (Pratijñāp.): VII, 72, 2478 (halvā Sºvrātān, sc. Arjuna)
73, 2566.--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 121, 4817
123, 4947.--§ 603 (Nārāyaṇāstramokshap.): VII, 193, 8910 (ºgaṇān…hataśeshān, followed Suśarman). --§ 604 (Karṇap.): VIII, 2, 42 (ºānāñ ca balaṃ, slain by Arjuna)
5, 129 (ºgaṇāḥ, do.)
9, 300 (only B.).--§ 605 (do.): VIII, 13, 494 (ºgaṇān, slain by Arjuna)
16, 610, 613, 633, 649, 656, 660 (slain by Arjuna)
17, †667 (ºsainyaṃ), 686 (slain by Arjuna)
18, 689, †710 (ºsaṅghahā, i.e. Arjuna)
19, 711, 733, 734 (fought with Arjuna)
27, 1077 (attack Arjuna), 1099 (ºgaṇān), 1102, 1118 (ºgaṇān, slain by Arjuna). --§ 608 (do.): VIII, 46, 2136, 2195, 2196 (attack Arjuna), 47, 2210, 2216, 2217, 2223 (do.)
53, 2564, 2565, 2568, 2582 (ºgaṇān), 2585 (ºvarūthinī), 2603 (ºgaṇānāṃ), 2607 (fought with Arjuna)
56, 2696, 2773 (ºgaṇān), 2775 (mahārathāḥ), 2788 (ºgaṇān), 2793, 2798, 2836 (defeated by Arjuna)
59, 2911, 2974
60, 3064 (ºgaṇān, fled)
65, †3293, †3294, †3295 (ºānīkaṃ)
67, †3358
70, †3525
75, 3815 (followed Duḥśāsana). 81, 4124, 4126 (ºrathāḥ, ninety in number, attacked Arjuna)
95, 4972 (ºāvaśishṭena balena, followed Aśvatthāman).--§ 609 (Śalyap.): IX, 1, 27 (hatāḥ)
2, 94 (slain).--§ 611 (do.): IX, 8, 398 (ºgaṇān, attacked by Arjuna)
10, 521 (slain by Arjuna)
14, 749 (ºvṛtaḥ, sc. Aśvatthāman).--§ 615 (Gadāyuddhap.): IX, 62, 3489 (ºgaṇā jitāḥ).--§ 785 (Anugītāp.): XIV, 61, 1827 (all. to the battle).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
संशप्तकः,
पुं,
 समयात् संग्रामादनिवर्त्ती । इत्य-मरः ॥
समयात् कुलाचारात् शपथाद्वासंग्रामादनिवर्त्तिनोऽपराङ्मुखा अपलाय-मानाश्चाक्रोशन्ति ते संशप्तकाः । शपेर्भावे क्तेशप्तं सम्यक् सत्यं शप्तं येषां ते संशप्तकाः ।इति भरतः ॥
नारायणीसेनाविशेषः । इतिमहाभारतम् ॥
(यथा, महाभारते । १ ।१ । १८७ ।“तदाश्रौषं चास्मदीयान् महारथान्व्यवस्थितानर्ज्जुनस्यान्तकाय ।संशप्तकान् निहतानर्ज्जुनेनतदा नाशंसे विजयाय सञ्जय ॥
”एतद्वधवृत्तान्तादिकं महाभारते द्रोणपर्व्वणि१७ अध्यायमारभ्य द्रष्टव्यम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
संशप्तक
पु०
 सम्यक् शप्तमङ्गीकारो यस्य कप् । प्रतिज्ञायसंग्रामादनिवर्त्तिनि सैन्ये नारायणीये सैन्यभेदेच तेषां प्रतिज्ञा यथा “ब्राह्मणांस्तर्पयित्वा च निष्क-न्दत्त्वा पृथक् पृथक् । गाश्च वासांसि च पुनः समा-भाव्य परस्परम् । प्रज्वाल्य कृष्णवर्त्मानमुपगम्य रणे व्र-तम् । तस्मिन्नग्नौ तदा चक्रुः प्रतिज्ञां दृडनिलयाः ।शृण्वतां सर्वभूतानामुच्चैर्वाचोवभाषिरे । ते च चनञ्जय-वधे प्रतिज्ञाञ्चापि चक्रिरे । ये वै लोकाश्चानृतिनां येच वै ब्रह्मवातिनाम् । मद्यपस्व च लोका ये गुरु-दाररतस्य च । ब्रह्मस्वहारिञ्चश्चैव राजपिण्डापहा-रिणः । शरणागतं वा त्यजता याचमानं तथा घ्नतः । अ-गारदाहिनाञ्चैव ये च गां निघ्नतामपि । अपकारिणाञ्चये लोका ये च ब्रह्मद्विवामपि । स्वभार्य्यामृतुकालेषु योमोहान्नाभिगच्छति । श्राद्धर्मथुनिकानाञ्च ये चाप्यात्मापकारिणाम् । न्यासापहारिणां ये च श्रुतं नाशयताञ्चये । क्लीवेन युध्यमानानां ये च दीनानुसारिणाम् । ना-स्तिकानाञ्च लोका येऽग्निमातृपरित्यजाम् । ताना-प्नुयामहे लोकान् ये च पापकृतामपि । यद्यहत्वा वयंसर्वे निवर्त्तेम धनञ्जयम् । तेन चाभ्यर्दितास्त्रामुङ्खिबेमहि पराङ्मुखाः । यदि त्वमुकरं लोके कर्म कुर्य्यामसंयुगे । इष्टान् लोकान् प्राप्त याम वयमद्य न संशयः ।एवमुक्त्रा ततो राजंस्तेऽम्यवर्त्तन्त संयुगे । आह्वयन्तो-ऽर्जुनं वीराः पितृजुष्टां दिशं प्रति” भा० द्रो० १७ अ० ।
Capeller
German
संशप्तक
m.
 Pl. Verschworene, Eidgenossen.
Burnouf
French
संशप्तक संशप्तक
m.
 (शप्त) soldat d'élite, frère
d'armes.
Stchoupak
French
सं-शप्तक-
m.
pl.
 qui ont fait un serment commun.
°वध-पर्वन्- nt. titre d'une section du MhBh.