| YouTube Channel

षाड्गुण्यं (SADguNyaM)

 
Apte 1890
English
षाड्गुण्यं [षड् गुणा एव ष्यञ्] 1 The collection of six qualities.
2 Six expedients to be used by a king, six measures of royal policy
षाड्गुण्यमुपयुंजीत शक्त्यपेक्षी रसायनं Śi. 2. 93
see under गुण also.
3 Multiplication of anything by six.
4 Six properties.
Comp.
प्रयोगः employment of the six expedients or measures of royal policy.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
षाड्गुण्यं,
क्ली,
(षड्गुणा एव “चातुर्वर्ण्या-दीनां स्वार्थे ।” १२४ इत्यस्य वार्त्ति-कोक्त्या ष्यञ् ।) राज्ञां राज्यरक्षणे उपायाःषट् यथा सन्धानासनं सन्धिं कृत्वा अवस्थानम् यात्रासन्धानं युद्धार्थयानम् ।विगृह्यासनं वैरं कृत्वावस्थानम् यात्रांसंपरिगृह्यासनं शत्रोर्भयप्रदर्शनार्थं यानं प्रदर्श्यस्वस्थाने अवस्थानम् द्वैधीभावः उभयत्रसन्धीकरणम् अन्येषां संश्रयः दुर्गादेर्म्महा-राजस्य वा आश्रयः इति महाभारतेराजधर्म्मः
(यथा, माघे ९३ ।“षाड्गुण्यमुपयुञ्जीत शक्त्यपेक्षं रसायनम् ।भवन्त्यस्यैवमङ्गानि स्थास्नूनि बलवन्ति
”)षाण्मातुरः,
पुं,
(षण्णां मातॄणामपत्यमिति ।“मातुरुत्संख्यासंभद्रपूर्व्वायाः ।” ११५ ।इति अण् उकारश्चान्तादेशः ।) कार्त्तिकेयः ।इत्यमरः