| YouTube Channel

षण्डः (SaNDaH)

 
Apte
English
षण्डः [ṣaṇḍḥ], 1 A bull.
A bull set at liberty
a breeding bull
नीलषण्डप्रमोक्षेण अमावास्यां तिलोदकैः
Mb.
 * 13.125.73.
A eunuch
(14 or 2 classes of eunuchs are mentioned by different writers)
कुब्जवामनषण्डकाः Kau.
A.
 1.12.
A group, multitude
collection, heap, quantity (n. also in this sense)
तस्मिन् स्व आश्रमे व्यासो बदरीषण्डमण्डिते
Bhāg.*
 1.7.3
कलरवमुपगीते षट्पदौघेन धत्तः कुमुदकमलषण्डे तुल्यरूपामवस्थाम्
Śi.*
 11.15
cf.
 खण्ड also.-ण्डः, -ण्डम् A flock (of goats
&c.
 ).
Apte Hindi
Hindi
षण्डः
पुं*
 - "सन् + ड, पृषो* षत्वम्"
साँड़
षण्डः
पुं*
 - "सन् + ड, पृषो* षत्वम्"
नपुंसक
षण्डः
पुं*
 - "सन् + ड, पृषो* षत्वम्"
"समूह, समुच्चय, संग्रह, ढेर, राशि"
षण्डः
नपुं*
 - "सन् + ड, पृषो* षत्वम्"
"समूह, समुच्चय, संग्रह, ढेर, राशि"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 षण्डः
noun
शुक्राचार्यस्य पुत्रविशेषः।
"षण्डः मर्कस्य भ्राता आसीत्।"
Synonyms:
 षण्डः
noun
धृतराष्ट्रस्य पुत्रविशेषः।
"षण्डस्य वर्णनं भागवते अस्ति।"
Synonyms:
 समूहः, परिषद्, सङ्घः, निकायः, गणः, अनीकः, वर्गः, षण्डः, सार्थः, मण्डलम्, वृन्दम्
noun
कस्यापि विशेषस्य कार्यादेः पूर्त्यर्थे सम्मिलिताः जनाः।
"अस्माकं नगरे चित्रकूटस्थ रामलीलायाः समूहः आगतः।"
Synonyms:
 षण्डः, षण्डतायोग्यः
noun
परिवर्धनाय मुक्तः नवयौवनप्राप्तः वृषभः।
"ह्यः एकस्मात् कृष्णात् षण्डात् भीतः मोहनः त्वरया अधावत्।"
Synonyms:
 खण्डः, षण्डः
noun
एका जातिः ।
"खण्डस्य उल्लेखः बृहत्संहितायां वर्तते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: षण्डः
Root: षण्ड
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Breeding bull
Shloka(s):
3|4|53|2 ► षण्डस्तु गोपतिः श्रीमान् डङ्कु इट्वर ईश्वरः॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|54|1 ► ककुदी गोवृषो घोणः ककुद्मान् मदकोहलः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|53|2 ⇢ षण्डः (षण्ड) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|53|2 ⇢ गोपतिः (गोपति) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|53|2 ⇢ श्रीमन्तः (श्रीमत्) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|53|2 ⇢ डङ्कः (डङ्क) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|53|2 ⇢ इट्वरः (इट्वर) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|53|2 ⇢ ईश्वरः (ईश्वर) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|54|1 ⇢ ककुदी (ककुदिन्) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|54|1 ⇢ गोवृषः (गोवृष) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|54|1 ⇢ घोणः (घोण) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|54|1 ⇢ ककुद्मान् (ककुद्मत्) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
➠ 3|4|54|1 ⇢ मदकोहलः (मदकोहल) (पुं) ⇒ Breeding bull ⇒
Related word(s):
Tamil
Tamil
ஷண்ட3: : எருது, பேடி, ஆண்மையற்றவன், கூட்டம், குவியல்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
षण्डः,
पुं,
 (षणु दाने + “ञमन्तात् डः ।” उणा०१ । ११३ । इति डः । बहुलवचनात् सत्वाभावः ।)वृषभः । षाँड इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।गोपतिः २ इट्चरः ३ । इत्यमरः ॥
षण्टः ४शण्डः ५ शण्टः ६ । इति शब्दरत्नावली ॥
क्लीवम् । इति जटाधरामरटीके ॥
समूहः ।इति वृद्धाः ॥
(यथा, हरिवंशे । ३३ । ३२ ।“नता निश्चलमूर्द्धानो बभूवुस्ते महोरगाः ।सायाह्ने कदलीषण्डे कम्पितास्तस्य वायुना ॥
”)
षण्डः,
पुं,
क्ली,
 (षणु दाने + डः ।) अब्जादिकदम्बम् ।पद्मकुसुदादिसमूहः । इत्यमरः । (यथा, माघे ।११ । १५“कलरवमुपगीते षट् पदौघेन धत्तःकुमुदकमलषण्डे तुल्यरूपामवस्थाम् ॥
”चिह्नम् । यथा, भागवते । ४ । १९ । २३ ।“यानि रूपाणि जगृहे इन्द्रो हयजिहीर्षया ।नगते पापस्य षण्डानि लिङ्गं षण्डमिहोच्यते ॥
”)