| YouTube Channel

षड्वर्ग (SaDvarga)

 
शब्दसागरः
English
षड्वर्ग
m.
 (-र्गः) A class or aggregate of six, as of six defects or enemies
of humanity taken together. viz:--“काम” desire, “क्रोध” wrath,
“लोभ” covetousness, “मोह” bewilderment, “मद” pride, and
“मात्मर्य्य” envy.
E.
 षष् six, and वर्ग a class.
Capeller Eng
English
षड्वर्ग
m.
 six-group, aggregate of six things.
Yates
English
ष-ड्वर्ग (र्गः) 1.
m.
 Six qualities or
defects.
Spoken Sanskrit
English
षड्वर्ग SaDvarga
m.
 with calves
वत्सादन vatsAdana
m.
 eating calves
वत्सीय vatsIya
adj.
 tending calves
वात्सक vAtsaka
n.
 herd of calves
वत्सप vatsapa
m.
 keeper of calves
वत्सपाल vatsapAla
m.
 keeper of calves
वत्सपालक vatsapAlaka
m.
 keeper of calves
पुंवत्स puMvatsa
adj.
 having bull-calves
पिण्डिल piNDila
adj.
 having large calves
रुशद्वत्स ruzadvatsa
adj.
 having white calves
बहुसूतिगो bahusUtigo
f.
 cow that calves often
यमवत्सा yamavatsA
f.
 cow bearing twin calves
अनुपूर्ववत्सा anupUrvavatsA
f.
 cow which calves regularly
वत्सपालन vatsapAlana
n.
 keeping of tending of calves
स्यन्दिनी syandinI
f.
 cow bearing two calves at once
निर्वत्सशिशुपुङ्गव nirvatsazizupuGgava
adj.
 deprived of calves and young bulls
वत्सतन्ती vatsatantI
f.
 long rope to which calves are tied
वत्सतन्त्रि vatsatantri
f.
 long rope to which calves are tied
वत्सीयबालक vatsIyabAlaka
m.
 boy who understands tending calves
वत्साजीव vatsAjIva
m.
 gaining a livelihood by keeping calves
दामनी dAmanI
f.
 long rope to which calves are tied by means of shorter ropes
सङ्गव saGgava
m.
 time when grazing cows are collected for milking or when they are together with their calves
षड्वर्ग SaDvarga
m.
 six inner foes or faults of men
षड्वर्ग SaDvarga
m.
 six cows
षड्वर्ग SaDvarga
m.
 five senses and manas
षड्वर्ग SaDvarga
m.
 class or aggregate of six
षड्वर्ग SaDvarga
m.
 with calves
Wilson
English
षड्वर्ग
m.
 (-र्गः) A class or aggregate of six, as of six defects,
desire, wrath, covetousness, bewilderment, pride, and envy.
E.
 षष् six, and वर्ग a class.
Monier Williams Cologne
English
षड्—वर्ग
m.
 a class or aggregate of six,
Cat.
six cows, with calves,
KātyŚr.
 , Sch.
the five senses and Manas,
BhP.
the six inner foes or faults of men (viz. काम, क्रोध, लोभ, हर्ष, मान, and मद
also with अरि or रिपु or शत्रु prefixed, e.g. अरि-षड्-व्°),
MBh.
Bhaṭṭ.
Kām.
&c.
Apte Hindi
Hindi
षड्वर्गः
पुं*
 षष्-वर्गः -
छः वस्तुओं की समष्टि
षड्वर्गः
पुं*
 षष्-वर्गः -
विशेष रूप से मनुष्य के छः शत्रु
L R Vaidya
English
zaqvarga {% m. %} 1. an aggregate of six things
2. the six enemies of humanity taken together
[for their enumeration, See अरि (3)], व्यजेष्ट षड्वर्गमरंस्त नीतौ Bt.i.2, Kir.i.9.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
षड्वर्ग
पु०
 ६ त० । १ कामक्रोधलोभमोहमदमात्सर्येषु “व्या-जेष्ट षड्वर्गमिति” भट्टिः । “क्षेत्रं होराथ द्रेक्काणोनवांशो द्वादशांशकः । त्रिंशांशकश्च षड्वर्गस्त्र्यादिप्राप्त्याफलप्रदः” ज्योतिषाक्तेषु क्षेत्रादिषु षट्सु । स चज्यो० त० उक्तो यथा“कुजशुक्रबुधेन्दर्कसौम्यशुक्रावनीभुवाम् । जीवार्किभानु-जेज्यानां क्षेत्राणि १ स्युरजादयः । विषमर्क्षेषु प्रथमाहोराः २ स्युश्चण्डरोचिष । द्वितीयाः शशिनोयुक्षु व्यत्य-याद्गणयेत् सदा । स्वपञ्चनवमानां ये राशीनामधिपा-ग्रहाः । ते द्रेक्काणाधिपाराशौ द्रेक्काणा ३ स्त्रय एव हि ।मेषकेसरिधनुषां मेषाद्याश्च नवांशकाः ४ । मृगकन्यावृषा-णाञ्च मृगाद्यास्तु नवांशकाः । तुलामिथुनकुम्भानां तु-लाद्याः समुदाहृताः । कर्किवृश्चिकमीनानां कर्कटाद्यानवांशकाः । चराणां प्रथमे चांशे स्थिराणां पञ्चमे तथा ।नवमे द्यात्मकानाञ्च वर्गोत्तम इति स्मृतः । स्वनवांशस्तुराशीनां वर्गोत्तम इति स्मृतः । सर्वेषां मेषपूर्वाणां स्व-र्क्षाद्या द्वादशांशकाः ५ । कुजार्किगुरुसौम्यानां भागाःशुक्रस्य च क्रमात् । पञ्चपञ्चाष्टसप्तेषु ज्ञेयमोजःसु रा-शिषु । त्रिशांशा ६ व्यत्ययादेते युग्मराशिषु कीर्त्तिताः” ।त्र्यधिकशुभाशुभप्राप्त्या शुभाशुभद इति बोध्यम् ।
Capeller
German
षड्वर्ग
m.
 Sechsgruppe (ph.).