षड्जः (SaDjaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiषड्जः
षष्-जः -
भारतीय स्वरग्राम के सात प्राथमिक स्वरों में से चौथा स्वर (कुछ के अनुसार पहला) क्योंकि यह स्वर छः अंगों से व्युत्पन्न है
Wordnet
Sanskrit षड्जः
सङ्गीते सप्तस्वरान्तर्गतः प्रथमः स्वरः यस्य सङ्केतः स इति भवति।
"षड्जः सङ्गीतस्य प्रथमः स्वरः अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritषड्जः, (षड्भ्यः स्थानेभ्यः जायते इति ।जन + डः ।) तन्त्रीकण्ठोत्थितस्वरविशेषः ।इत्यमरः ॥
अस्य व्युत्पत्तिर्यथा, --“नासां कण्ठमुरस्तालु जिह्वां दन्तांश्च संश्रितः ।षड्भ्यः संजायते यस्मात् तस्मात् षड्ज इतिस्मृतः ॥
”स च मयूरस्वरतुल्यस्वरः । यथा, --“षड्जं रौति मयूरो हि गावो नर्द्दन्तिचर्षभम् ।अजा विरौतिगान्धारं क्लौञ्चो नदति मध्यमम् ॥
”इति भरतः ॥
(अस्मिन् चतस्रः श्रुतयो वसन्ति । यथा, सङ्गीत-दपणे । ५३ ।‘तीव्रा कुमुद्वती मन्दा छन्दोवत्यस्तु षड्जगाः ॥
’)तानसेनमते सप्तस्वराणां मध्ये प्रथमस्वरोऽयम् ।स्वरज् इति लोके ख्यातः । अस्योच्चारणस्थानंकण्ठः । अयं विप्रवर्णः । अस्यार्च्चिकं नाम ।अर्थात् एकस्वरमिलितः । सर्व्वस्वरापेक्षयाक्षुद्रस्वरोऽयम् । अस्य ताल एकः । अस्याष्टौभेदा भवन्ति । इति सङ्गीतशास्त्रम् ॥
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.