धातुः: श्वि
मूलधातुः: टुओश्वि
धात्वर्थः: गति-वृद्ध्योः
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: श्वयति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“<a href="#foot_krm02">2</a> श्वि गतिवृद्ध्योः”@} <a href="#foot_krm03">3</a> यजादिः। </li> <li>श्वायकः-यिका, श्वायकः-यिका, शिश्वयिषकः-षिका, <a href="#foot_krm04">4</a> शेश्वीयकः-शोशूयकः-यिका;</li> <li> श्वयिता-त्री, श्वाययिता-त्री, शिश्वयिषिता-त्री, शेश्वीयिता-शोशूयिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककिधातुवत् <a href="#foot_krm05">5</a> बोध्यानि। </li> <li><a href="#foot_krm06">6</a> शूनः- <a href="#foot_krm07">7</a> उच्छूनः-शूनवान्, <a href="#foot_krm08">8</a> उदश्वित्, <a href="#foot_krm09">9</a> श्वयथुः, <a href="#foot_krm10">10</a> इति निपातनात् साधुः। </li> <li>मातरि = सर्वस्य परिच्छेत्तरि आकाशे श्वयति = वर्धते इति मातरिश्वा वायुः। </li> <li>‘तत्पुरुषे कृति--’ <a href="#foot_krm11">11</a> इति सप्तम्या अलुक्।]] श्वा-मातरिश्वा, <a href="#foot_krm12">12</a> शवः, <a href="#foot_krm13">13</a> श्वयीचिः, इत्यादीनि विशेषरूपाणि। </li> <li><a href="#foot_krm14">14</a> शेश्वीयमानः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१८०३)</li> <li id="foot_krm02">02 => [टु अओ]</li> <li id="foot_krm03">03 => (१-भ्वादिः-१०१०। सक। अक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[५। यङन्ते ‘विभाषा श्वेः’ (६-१-३०) इति सम्प्रसारणविकल्पः। सम्प्रसारणपक्षे पूर्वरूपहलादिशेषादिषु शोशूयकः इत्यादीनि रूपाणि। सम्प्रसारणाभावपक्षे शेश्वीयकः इत्यादीनि रूपाणीति ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => (१८९)</li> <li id="foot_krm06">06 => [[६। निष्ठायाम् यजादित्वात् (६-१-१५) सम्प्रसारणम्, ‘श्वीदितः--’ (७-२-१४) इतीण्निषेधः। ‘ओदितश्च’ (८-२-४५) इति निष्ठातकारस्य नकारः। अत्र न्यासः “ओदितश्च’ (८-२-४५) इति ओदितोऽनन्तरस्य निष्ठातकारस्य नत्वविधानादेवेडभा- वस्य सिद्धेः श्वयतिग्रहणं (७-२-१४ सूत्रे इति शेषः) शक्यमकर्तुम्” इति। ‘वैचि- त्र्यार्थम् ग्रहणम्’ इति समाहितं च। परं तु ‘ओ लडि’ इत्यादिषु व्यवहितेऽपि निष्ठानत्वस्य कैश्चिदङ्गीकृतत्वात् तद्वदत्र मा भूदित्येवमर्थं ग्रहणमिति युक्तं समाधानम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [पृष्ठम्१३३२+ ३०]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[१। उदकेन श्वयतीति उदश्वित् तक्रम्। क्विपि, तुकि च रूपमेवम्। ‘उदकस्योदः संज्ञायाम्’ (६-३-५७) इति उदकशब्दस्य उदादेशः। ‘उदश्वितोऽन्यतरस्याम्’ (४-२-१९) इति निर्देशसामर्थात् यजादित्वेऽपि न सम्प्रसारणं क्विब्विषये इत्यव- धेयम्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[२। ‘ट्वितोऽथुच्’ (३-३-८९) इत्यथुच्प्रत्ययो भावे। श्वयथुः = कुष्ठरोगविशेषः। ‘रोगाख्यायाम्--’ (३-३-१०८) इति ण्वुलोऽपवादोऽप्ययमिति केचित्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[३। श्वयति = गच्छति निरन्तरमिति श्वा = शुनकः। ‘श्वनुक्षन्--’ [द। उ। ६-५५]</li> <li id="foot_krm11">11 => (६-३-१४)</li> <li id="foot_krm12">12 => [[४। श्वयति सन्त्यक्तः प्राणिभिरिति शवः इति दशपाद्युणाद्याम् (९-५३) उक्तम्। ‘शवतिर्गतिकर्मा कम्बोजेषु, विकार एवैनमार्याः प्रभाषन्ते’ (पस्पशाह्निके) इति भाष्यविरोधादेतदुपेक्ष्यम्।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[५। श्वयति वर्धते इति श्वयीचिः चन्द्रमाः। औणादिके (द। उ। १-४०) ईचिप्रत्यये साधुः।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[आ। ‘आबद्धभीमभ्रुकुटिविभङ्गः शोश्वीयमानारुणरौद्रनेत्रः।’ भ। का। ३-३०।]]</li></ul>

श्वि (टुओँश्वि꣡ गतिवृद्ध्योः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = श्वयनम्
अनीयर् = श्वयनीयः - श्वयनीया
ण्वुल् = श्वायकः - श्वायिका
तुमुँन् = श्वयितुम्
तव्य = श्वयितव्यः - श्वयितव्या
तृच् = श्वयिता - श्वयित्री
क्त्वा = श्वयित्वा
ल्यप् = प्रशूय
क्तवतुँ = शूनवान् - शूनवती
क्त = शूनः - शूना
शतृँ = श्वयन् - श्वयन्ती

श्वयः
पुं* - श्वि + अच्
"सूजन, शोथ, वृद्धि"

श्वयः [śvayḥ] श्वयनम् [śvayanam], श्वयनम् Swelling, increase.

BEGINNER, Sanskrit to English, 1890 Apte edition

श्वयः, श्वयनं Swelling, increase. 

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

श्वय, अस्, m. swelling, increase.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

श्वय a, श्वयथ &c. See √ श्वि next p.


श्वय b m. swelling, increase, MW.


श्वय (zvaya)

Apte

Apte 1890

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872

Apte Hindi

L R Vaidya