| YouTube Channel

श्रेता-त्री (zretA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“श्रिञ् सेवायाम्”@} 2 ‘श्रीणाति पाके श्रीणीते सेवायां श्रयते श्रयेत्।’ 3 इति देवः।
श्रायकः-यिका, श्रायकः-यिका, 4 शिश्रयिषकः-शिश्रीषकः-षिका, शेश्रीयकः-यिका
5 श्रेता-त्री, श्राययिता-त्री, शिश्रयिषिता-शिश्रीषिता-त्री, शेश्रीयिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककायतिवत् 6 बोध्यानि।
7 उच्छ्रायः, 8 श्रायः 9 शिश्रिवान्, 10 विश्रयी, 11 श्रित्वा, श्रितः- 12 कष्टश्रितः, 13 श्रीः, 14 श्रेणिः-श्रेणी, 15 श्मश्रु।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१७७६)
02
=>
(१-भ्वादिः-८९७। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। १६)
04
=>
[[४। ‘सनीवन्तर्धभ्रस्जदम्भुश्रि--’ (७-२-४९) इत्यादिना सनि इड्विकल्पः सर्वत्र। इट्पक्षे शिश्रयिषकः इति रूपम्। इडभावपक्षे सनः कित्त्वे ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घे शिश्रीषकः इत्यादीनि रूपाणि।]]
05
=>
[पृष्ठम्१३२५+ २८]
06
=>
(२६३)
07
=>
[[१। एरचोऽपवादभूतः ‘उदि श्रयति--’ (३-३-४९) इति घञ्। कथं ‘पतनान्ताः समुच्छ्रयाः’ इति अजन्तत्वम्? ‘कृत्यल्युटो बहुलम्’ (३-३-११३) इति बहुलग्रहणात् ‘क्वचिदपवादविषयेऽपि उत्सर्गोऽभिनिविशते’ (परि। ६०) इति बोध्यम्। वक्ष्यमाणविभाषाग्रहणानुवृत्तेः समुच्छ्रयः इत्यपि साधुरिति प्रक्रि- याकौमुदीव्याख्या (३-३-४९)।]]
08
=>
[[२। ‘श्रिणीभुवोऽनुपसर्गे’ (३-३-२४) इति घञ्।]]
09
=>
[[३। लिटः क्वसौ द्विर्वचनादिकेषु कृतेषु रूपमेवम्। काशिकायाम् (७-२-६७) उदाहृतम्।]]
10
=>
[[४। विपूर्बकादस्मात् ‘जिदृक्षिविश्रीण्--’ (३-२-१५७) इत्यादिना इनिप्रत्ययस्ता- च्छीलिकः।]]
11
=>
[[५। ‘श्र्युकः क्किति’ (७-२-११) इतीण्निषेधः। एवं निष्ठाक्तिन्नादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
12
=>
[[६। कष्टं श्रितः कष्टश्रितः। ‘द्वितीया श्रित--’ (२-१-२४) इत्यादिना समासः।]]
13
=>
[[७। ‘क्विब् वचिप्रच्छ्यायतस्तुकटप्रुजुश्रीणां दीर्घोऽसंप्रसारणं च’ (वा। ३-२-१७८) इति ताच्छीलिकः क्विप्प्रत्ययः, तत्सन्नियोगेन धातोदीर्घः, सम्प्रसारणाभावश्च। श्रयते भगवन्तं नित्यमिति श्रीः लक्ष्मीः।]]
14
=>
[[८। ‘वहिश्रि--’ (द। उ। १-२१) इत्यादिना निप्रत्ययः। श्रेणः = आलिः। श्रेणी
\n\n अत्र ‘कृदिकारात् अक्तिनः’ (ग। सू। ४-१-४) इति ङीष्।]]
15
=>
[[९। ‘श्मनि श्रयते ड्रुन्’ (द। उ। १-१६१) इति ड्रुन्प्रत्यये टिलोपे रूपमेवम्।]]