धातुः: श्रा
मूलधातुः: श्रा
धात्वर्थः: पाके
गणः: अदादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: श्राति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

श्रा (अर्थः)  पाके
(अर्थविवरणम्) इह पाको विक्लित्तिरिति
कैयटादौ (श्राति) इत्यादि स्नातिवत् पाके घटादिपाठात् श्रपयति अन्यत्र श्रापयति स्वेदयतीत्यर्थः (शृतं) क्षीरं हविर्वा ण्यन्तस्य चाण्यन्तस्य च क्ते "शृतं पाके'' इति शृभावो निपातितः क्षीरहविषोरन्यत्र ( श्राणा ) यवागूः,  ( श्रपिता ) यवागूहिति "संयोगादेरात'' इति निष्ठानत्वम् "अण्यन्तत्वे पाके' इति वचनाद् यदा स्वेदनवचनो वा ण्यन्ताण्णिचि पाचनवचनो वा तदापि न शृभावः सर्वमेतत् "श्रै पाके' इत्यत्र प्रपञ्चितम् 43

श्रा (अर्थः)  पाके
श्रै पाकइत्यग्रे कृत्वात्वत्य तस्य श्रा इत्यादादिकस्य च सामान्येनेदमनुकरणम्, लुग्विकरणालुग्विकरणयोरिति श्रायतेः, लक्षणप्रतिपदोक्तयोरिति श्रातेः अत्र सर्वत्र पाको विक्लित्तिरिति कैयटकारादयः (श्रापयति अश्रपि अश्रापीत्यादि ) विक्लेदयतीत्यर्थः पाकदान्यत्र (श्रापयति), स्वेदयतीत्यर्थः धातूनामेकार्थत्वात् स्वेदे वृत्तिः 798

श्रा पाके 
- श्राति । शश्रौ । शृतं क्षीरम् । श्राणा यवागूः ।। 44 ।।

श्रा  पाके 
- श्रातिश्रायत्योः समान्यानुकरणमिदम् । श्रपयति । शृतं क्षीरम् । पाकादन्यत्र श्रापयति ।। 815 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“श्रा पाके”@} <a href="#foot_krm02">2</a> घटादिः। </li> <li>‘… श्राति श्रायति लुक्शपोः।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>‘श्रै पाके’ <a href="#foot_krm04">4</a> इति भौवादिकस्य कृतात्वस्य, ‘श्रा पाके’ <a href="#foot_krm05">5</a> इत्यादा- दिकस्य च मित्त्वार्थं घटादिषु अनुवादोऽयम्;</li> <li> न तु स्वतन्त्रो धातुः। </li> <li>अत्र सर्वत्र ‘पाकः = विक्लित्तिः’ इति कैयटादयः। </li> <li>‘स्वेदः’ इति बोपदेवः। </li> <li>‘क्लेशने’ इति जैनेन्द्रे। </li> <li>रूपाणि सर्वाणि घाटादिकघटतिवत् <a href="#foot_krm06">6</a> बोध्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१७७५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-८१०। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ९)</li> <li id="foot_krm04">04 => (९१९)</li> <li id="foot_krm05">05 => (१०५३)</li> <li id="foot_krm06">06 => (४५४)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“श्रा पाके”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘… श्राति श्रायति लुक्शपोः।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> शृतम् क्षीरं हविर्वा, श्राणा यवागूः, श्रपिता यवागूः। </li> <li>इतराणि समस्तान्यपि रूपाणि आदादिकभातिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> बोध्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१७७४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (२-अदादिः-१०५३। सक। अनिट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ९)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[३। ण्यन्तस्य अण्यन्तस्य च क्तप्रत्यये, ‘शृतं पाके’ (६-१-२७) इति निपातनादेवं रूपम्। धातोः शृभावः। अन्यत्र श्राणा यवागूः श्रपिता वा। ‘संयोगादेः--’ (८-२-४३) इति शुद्धे निष्ठानत्वम्। णत्वं च। ण्यन्ते तु आदन्त- लक्षणे पुकि, घटादित्वेन मित्त्वात् ह्रस्वे श्रपिता इति।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => (११५३)</li></ul>

श्रा (श्रा॒ पाके - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = श्राणम्
अनीयर् = श्राणीयः - श्राणीया
ण्वुल् = श्रायकः - श्रायिका
तुमुँन् = श्रातुम्
तव्य = श्रातव्यः - श्रातव्या
तृच् = श्राता - श्रात्री
क्त्वा = श्रात्वा
ल्यप् = प्रश्राय
क्तवतुँ = श्राणवान् - श्राणवती
क्त = शृतः / श्राणः - शृता / श्राणा
शतृँ = श्रान् - श्रान्ती / श्राती

श्रा (श्रा꣡ पाके - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = श्राणम्
अनीयर् = श्राणीयः - श्राणीया
ण्वुल् = श्रायकः - श्रायिका
तुमुँन् = श्रातुम्
तव्य = श्रातव्यः - श्रातव्या
तृच् = श्राता - श्रात्री
क्त्वा = श्रात्वा
ल्यप् = प्रश्राय
क्तवतुँ = श्राणवान् - श्राणवती
क्त = शृतः / श्राणः - शृता / श्राणा
शतृँ = श्रान् - श्रान्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

श्रा पाके
- श्राति, पच्यते स्वयमेवेति कर्मकर्तर्याहुः  णौ मित् (द्र0 धातुसूत्र 1547) श्रपयति  श्राणा यावगूः  शृतं पाके, क्षीरहविषोः (6127 सू0 भाष्यं च) ण्यन्ताण्यन्तयोर्निपातन् 41

श्रा पाके
- अदादेः (246) श्रै पाके (1653) इत्यस्य वेह मित्त्वार्थः पाठः  श्राति श्रायति वा कश्चित् तं प्रयुङ्क्ते श्रपयति चरुं चैत्रेण;  अन्यत्र श्रापयति घर्मः, खेदयतीत्यर्थः  789

श्रामः
पुं* - श्राम् + अच्
मास

श्रामः
पुं* - श्राम् + अच्
समय

श्रामः
पुं* - श्राम् + अच्
अस्थायी छाजन

श्रामः [śrāmḥ], 1 A month.

BEGINNER, Sanskrit to English, 1890 Apte edition

श्रामः 1 A month. 
2 Time. 
3 A temporary shed. 

श्रामः, पुं, (श्रामयतीति । श्राम + अच् ।) मासः ।मण्डपः । कालः । इति मेदिनी ॥


श्रामः (zrAmaH)

Apte

Apte 1890

Apte Hindi

शब्दकल्पद्रुमः