| YouTube Channel

श्राणकः-णिका (zrANakaH-NikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“श्रण दाने च”@} 2 3 श्रणधातोश्चौरादिकस्य हेतुमण्णिचोऽभावात्, स्वार्थे तु णौ ‘नान्ये मितोऽहेतौ’ 4 इति मित्त्वनिषेधात् न तस्यानुवादोऽयं धातुरिति माधवोऽभिप्रैति।]] घटादिः।
चकारात् पूर्वधात्वर्थे गतौ च इति ऊह्यम्।
‘मितः श्रणति दानार्थे…’ 5 इति देवः।
श्राणकः-णिका, 6 श्रणकः-7-णिका, शिश्रणिषकः-षिका, शंश्रणकः-णिका
श्रणिता-त्री, श्रणयिता-श्राणयिता-त्री, शिश्रणिषिता-त्री, शंश्रणिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककणतिवत् 8 ज्ञेयानि।
शतरि 9थितोऽस्तु सद्यः।।’ धा।
का।
२-९।]] श्रणन् इति।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१७६३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-७९८। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (ग। सू। भ्वादिः)
05
=>
 (श्लो। ९२)
06
=>
 [[१। घटादित्वं सर्वसम्मतम्। तेषां मते णिजन्ते मित्त्वादुपधाह्रस्वो ज्ञेयः।]]
07
=>
 (श्राणकः)
08
=>
 (१५७)
09
=>
 [[B। ‘चणन् विषादं विशणन् विचिन्तां श्रणन् विमोहं श्न[श्र]
1 {@“श्रण दाने”@} 2 ‘मितः श्रणति दानार्थे श्राणयत्यत्र णौ पदम्।।’ 3 इति देवः।
प्रायेणायं विपूर्वः।
‘--गतौ इत्येके’ इति मैत्रेयरक्षितः।
‘मित्फलं तु पुनः श्रणयतीति हेतुमण्णिचि ह्रस्वः।’ इति पुरुषकारः 4।
अत्राह क्षीरस्वामी-- ‘युचि प्राप्ते ‘चिन्तिपूजि--’ 5 इति चकारात् अङ् इष्यते 6 कुत्सावत्, श्राणा’ इति।
श्राणकः-णिका, शिश्राणयिषकः-षिका, श्राणयिता-त्री, शिश्राणयिषिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककाणयतिवत् 7 ऊह्यानि।
ल्यपि- 8 विश्राण्य, 9 विश्राणितम्, विश्राणनम् 10 -युच्।
11
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१७६४)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१५७८। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो। ९२)
04
=>
 (श्लो। १९२)
05
=>
 (३-३-१०५)
06
=>
 [[२। कुत्सावदिति। यथा सूत्रेऽनुपादानेऽपि कुत्सयतेर्णिचि युचं पक्षे प्रतिषिघ्य कुत्सा इति अङ्-तद्वदित्यर्थः।]]
07
=>
 (१५९)
08
=>
 [[C। ‘वेश्मानि रामः परिबर्हवन्ति विश्राण्य सौहार्दनिधिः सुहृद्भ्यः।’ रघुवंशे १४-१५।]]
09
=>
 [[ड्। ‘विमथ्य विश्राणितमेतदीयं दैत्यद्विषा देवि मरुत्वदाद्याः।’ या। अ। १८-१०१।]]
10
=>
 [[E। ‘कथं न शक्योऽनुनयो महर्षेः विश्राणनाच्चान्यपयस्विनीनाम्।’ रघु। २-५४।]]
11
=>
 [पृष्ठम्१३२२+ २८]