श्रा (zrA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 श्रा r. 2nd cl. (श्राति)
	 1. To boil,  to cook,  to mature,  to ripen,  &c.
	 2. To
sweat. Causal from,  (श्रपयति ते) To render mature or ripe by cook-
ing,  &c. (श्रापयति) To heat,  to cause to sweat.

Capeller Eng

English

 श्रा pp.
   श्रात॑ & शृत॑ (q.v. ),  C.
  श्रप॑यति (°ते) roast, 
boil,  cook i.g.
   — Cf.  आशृत,  प्रश्त (add.  ).

Yates

English

 श्रा (ल) श्राति 2.
a. To boil
 to sweat
Causal,  to heat,  to ripen. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 श्रा r. 2nd cl. (श्राति)
1 To boil,  to cook,  to mature,  to ripen,  &c.
2 To sweat. Causal form (श्रपयति) To render mature or ripe by
cooking,  &c. (श्रापयति) To heat,  to cause to sweat.

Apte

English

श्रा [śrā],  2 P.
  (श्राति,  श्राण or श्रात
 Caus.
   श्रपयति-ते)

To cook,  boil,  dress,  mature,  ripen. 

To sweat or cause to sweat,  heat.

Apte 1890

English

 श्रा {c2c} P. (श्राति,  श्राण or शृत
 caus. श्रपयति-ते) 1 To cook,  boil,  dress,  mature,  ripen. 
2 To sweat or cause to sweat,  heat. 

Monier Williams Cologne

English

 श्रा or श्रै (cf.   √ श्री) cl.
  1. or cl.
  4. P.
  (Dhātup.   xxii,  21) श्रायति (accord.  to xxiv,  45 also cl.
  2. P.
  श्राति
 pf.  शश्रौ
 aor.
  अश्रासीत्
 Prec.  श्रायात् or श्रेयात् inf.
   श्रातुम् Gr.
 ), 
to cook,  boil,  seethe,  mature,  ripen (only in Dhātup.
  
 accord.
  to Vop.
   also ‘to sweat’) :
Pass.
  श्रायते (aor.  अश्रायि) Gr.
 :
Caus.
  श्रप॑यति,  °ते (aor.  अशिश्रपत्
 Pass.
  श्रप्य॑ते), 
to cause to cook or boil,  roast,  bake,  AV.
   &c.
   &c.
   
to make hot,  heat,  bake (earthenware),  VS.
 
 Gaut.
 
 Vait.
 
to cause to sweat,  Vop.
   [for श्रापय See p.
  1098,  col. 1] :
Desid.
  शिश्रासति Gr.
 :
Intens.
  शाश्रायति,  शाश्राति,  शाश्रेति,  ib.

Monier Williams 1872

English

 श्रा श्रा or श्रै (also written स्रै,  cf. शै
connected with rt. 2. श्री),  cl. 2. 4. P. श्राति, 
श्रायति (or cl. 1. if fr. the form श्रै),  शश्रौ, 
श्रास्यति,  अश्रासीत्,  श्रातुम्,  to boil,  seethe,  cook, 
dress,  mature,  ripen
 to sweat: Pass. श्रायते,  Aor.
अश्रायि: Caus. श्रपयति,  -ते,  -यितुम्,  Aor. अशि-
श्रपत्,  to cause to boil or cook,  to boil
 to render
mature or ripe
 श्रापयति,  -यितुम्,  to make hot, 
heat
 to cause to sweat,  (according to Vopa-deva
XXI. 16. श्रापयति = प्रशस्यम् आचष्टे): Pass.
of Caus. श्रप्यते or श्राप्यते,  Aor. अश्रापि or
अश्रपि: Desid. शिश्रासति: Intens. शाश्रायते,  शा-
श्राति,  शाश्रेति
 [cf. Gr. κρίβανος,  κρίβανον, 
κλίβανος,  κριβάνη,  κράμβος,  καρπός,  κάρψω, 
 κάρδοπος ,  (probably) κραῦρος,  (perhaps also) κέραμος, 
κέρνον,  (according to some also perhaps) ἄρτος for
κάρτος or κράτος,  κάγχρυς for κάρχρυς
 περκάζω:
Lat. cremare,  carbo,  (probably) calere,  cinis
 cu-
līna: Goth. hauri,  hlaif-s: Old Germ. rifi (=
Mod. Germ. reif),  herpist: Angl. Sax. heordh, 
hlaf,  hœrefœst,  hœrfest,  ripe: Lith. is-sirpstu:
Hib. cramhaim,  ‘I concoct,  digest.’]

Macdonell

English

 श्रा ŚRĀ,  pp. śrātá,  śṛtá,  (V.) cooked,  🞄boiled,  roasted
 cs. śrapáya,  P. (Ā. metr.) 🞄cook,  boil,  roast (V.,  C.)
 burn (earthenware
 🞄S.).

Benfey

English

 श्रा श्रा,  † ii. 2,  Par.,  श्रै श्रै
(† स्रै स्रै,  † शै शै),  † i. 1,  श्राय, 
Par.
 1. To boil,  to cook,  to mature, 
to ripen. 
 2. † To sweat
 cf.  श्री।
Ptcple. of the pf.  pass.
 I. श्राण।
 1.
Boiled,  dressed.
 2. Moist,  wet. f.
  णा, 
Rice-gruel.
 II. श्रित,  Cooked,  ved.
and Rām.  2,  56,  24,  Schlegel (but Gorr.
2,  56,  26,  शृत).
 III. शृत,  Boiled, 
Man.  11,  147. Caus. श्रपय and
† श्रापय,  To cook,  MBh. 3,  5038. --
Cf.  κρίϐανος,  κρίϐανον,  κλίϐανος,  κριϐάνη,  κράμϐος,  καρτός,  κάρϕω,  κάρδοπος, 
probably κραῦρος,  perhaps κέραμος,  κέρνον
Lat. cremare,  carbo,  probably
catere,  cinis
 Goth. hauri,  hlaibs
A.S. heordh,  hláf,  haerefaest,  haerfest, 
Ripe.

Apte Hindi

Hindi

श्रा
"अदा* पर* ,  ,   प्रेर* ,  " - -
"पकाना,  उबालना,  भोजन बनाना,  परिपक्व करना,  पकना"

L R Vaidya

English

 SrA {% vt. 2P (pp. श्राण or शृत
 pres. श्राति
 caus. श्रपयति-ते) %} To cook,  to boil,  to dress.

Bopp

Latin

 श्रा 2. P. coquere. Part. pass. श्रित et श्राण,  anom. शृत
(in dial. Vêd. श्रात et श्रित). N. 23. 20.: श्रितम् मां-
सम् (ed. Calc. 3. 2941. शृतम्)
 R. Schl. II. 56. 24.: अ-
यं सर्वः समस्ताङ्गः श्रितः कृष्णमृगो मया. -- Caus.
श्रपयामि (pro श्रापयामि) facio ut coquatur,  coquo. R.
Schl. I. 13. 39.: पतत्रिणस् तस्य वपाम् उद्धृत्य…श्र-
पयामास
 II. 56. 21.: ऐणेयं श्रपयस्व
 MAH. 1. 6392.:
याजेन श्रपितं हव्यम्
 3. 5038.: चरुञ्च श्रपयन्. (Vid.
श्रै et cf. श्री,  1. चुर्,  slav. ЗϱѢͲИ rje-ti maturescere, 
fortasse gr. ἄϱ-τος e ϰάϱ-τος per metath. e ϰϱά-τος
= part. pass. Vêd. श्रात
 ϰάγχϱυς forma redupl. pro
ϰάϱχϱυς (v. gr. 570.)
 goth. hauri pruna
 fortasse lat.
cul-ina,  mutato r in l. Ad formam Caus. श्रपयामि trahi
possunt hib. cramhaim «I concoct,  digest»,  mh = v
pro p,  v. Pictet p. 60. et 69.
 lat. cremare,  carbo,  gr.
ϰϱίβανος,  ϰϱιβάνη,  ϰϱάμβος
 goth. hlaif-s,  them. hlai-
ba,  nostrum Laib,  anglo-sax. hlâf
 lith. isz-sirpstu ma-
turesco,  gr. πεϱϰάζω
 germ. vet. rîfi maturus,  nostrum
reif,  anglo-sax. ripe,  abjectâ gutturali,  v. पक्व maturus
a पच् coquere
 fortasse gr. ϰαϱπός et germ. vet. herpist
autumnus,  anglo-sax. hearfest a maturescendo dicta sunt.
Cf. Pott. I. 196. et Benfey II. 177.)

Indian Epigraphical Glossary

English

 Śrā (IE 8-1),  abbreviation of Śrāvaṇa.

Lanman

English

 √śrā or śrī or śṛ or śir (śrīṇā́ti,  śrīṇīté
śiśriyé
 śrātá,  śrītá,  śṛtá,  śīrtá). cook
boil
 śṛtá,  cooked,  done.

Kridanta Forms

Sanskrit

श्रा (श्रा꣡ पाके - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  श्राणम्
अनीयर् =  श्राणीयः - श्राणीया
ण्वुल् =  श्रायकः - श्रायिका
तुमुँन् =  श्रातुम्
तव्य =  श्रातव्यः - श्रातव्या
तृच् =  श्राता - श्रात्री
क्त्वा =  श्रात्वा
ल्यप् =  प्रश्राय
क्तवतुँ =  श्राणवान् - श्राणवती
क्त =  शृतः / श्राणः - शृता / श्राणा
शतृँ =  श्रान् - श्रान्ती

श्रा (श्रा॒ पाके - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् =  श्राणम्
अनीयर् =  श्राणीयः - श्राणीया
ण्वुल् =  श्रायकः - श्रायिका
तुमुँन् =  श्रातुम्
तव्य =  श्रातव्यः - श्रातव्या
तृच् =  श्राता - श्रात्री
क्त्वा =  श्रात्वा
ल्यप् =  प्रश्राय
क्तवतुँ =  श्राणवान् - श्राणवती
क्त =  शृतः / श्राणः - शृता / श्राणा
शतृँ =  श्रान् - श्रान्ती / श्राती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  श्रा
मूलधातुः:
   श्रा
धात्वर्थः:
  पाके
गणः:
  अदादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  श्राति

धातुप्रदीपः

Sanskrit

श्रा  पाके 
- श्रातिश्रायत्योः समान्यानुकरणमिदम् । श्रपयति । शृतं क्षीरम् । पाकादन्यत्र श्रापयति ।। 815 ।।

श्रा पाके 
- श्राति । शश्रौ । शृतं क्षीरम् । श्राणा यवागूः ।। 44 ।।

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. श्रा mit अधि kochen. °श्राय Jātakam. 7.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  पच्,  उपसाध्,  प्रपच्,  श्रा
verb
 
धान्यशाकादिभिः अन्ननिर्माणानुकूलः व्यापारः।
 "माता सर्वेषां कृते भोजनम् अपचत्।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 श्रा,  ल म पाके । इतिकविकल्पद्रुमः ॥
 (अदा०-पर०-सेक०-अनिट् ।) रेफयुक्तस्तालव्यादिः । ल, श्राति । म,  श्रपयति । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 श्रा विकॢत्तौ अदा० पर०
  अनिट् । श्राति अश्रासीत् ।

 श्रा पाके अदा० पर०
  सक०
  अनिट् घटा० । श्राति अश्रासीत्श्रपयति ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

श्रा पाके
- अदादेः (246) श्रै पाके (1653) इत्यस्य वेह मित्त्वार्थः पाठः  श्राति श्रायति वा कश्चित् तं प्रयुङ्क्ते श्रपयति चरुं चैत्रेण
  अन्यत्र श्रापयति घर्मः,  खेदयतीत्यर्थः  789

श्रा पाके
- श्राति,  पच्यते स्वयमेवेति कर्मकर्तर्याहुः  णौ मित् (द्र0 धातुसूत्र 1547) श्रपयति  श्राणा यावगूः  शृतं पाके,  क्षीरहविषोः (6127 सू0 भाष्यं च) ण्यन्ताण्यन्तयोर्निपातन् 41

धातुवृत्तिः

Sanskrit

श्रा (अर्थः)  पाके
श्रै पाकइत्यग्रे कृत्वात्वत्य तस्य श्रा इत्यादादिकस्य च सामान्येनेदमनुकरणम्,  लुग्विकरणालुग्विकरणयोरिति श्रायतेः,  लक्षणप्रतिपदोक्तयोरिति श्रातेः अत्र सर्वत्र पाको विक्लित्तिरिति कैयटकारादयः (श्रापयति अश्रपि अश्रापीत्यादि ) विक्लेदयतीत्यर्थः पाकदान्यत्र (श्रापयति),  स्वेदयतीत्यर्थः धातूनामेकार्थत्वात् स्वेदे वृत्तिः 798

श्रा (अर्थः)  पाके
(अर्थविवरणम्) इह पाको विक्लित्तिरिति
कैयटादौ (श्राति) इत्यादि स्नातिवत् पाके घटादिपाठात् श्रपयति अन्यत्र श्रापयति स्वेदयतीत्यर्थः (शृतं) क्षीरं हविर्वा ण्यन्तस्य चाण्यन्तस्य च क्ते "शृतं पाके'' इति शृभावो निपातितः क्षीरहविषोरन्यत्र ( श्राणा ) यवागूः,   ( श्रपिता ) यवागूहिति "संयोगादेरात'' इति निष्ठानत्वम् "अण्यन्तत्वे पाके' इति वचनाद् यदा स्वेदनवचनो वा ण्यन्ताण्णिचि पाचनवचनो वा तदापि न शृभावः सर्वमेतत् "श्रै पाके' इत्यत्र प्रपञ्चितम् 43

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“श्रा पाके”@} 2 ‘… श्राति श्रायति लुक्शपोः।।’ 3 इति देवः। 
 4 शृतम् क्षीरं हविर्वा,  श्राणा यवागूः,  श्रपिता यवागूः। 
 इतराणि समस्तान्यपि रूपाणि आदादिकभातिवत् 5 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१७७४)
 02 =>
  (२-अदादिः-१०५३। सक। अनिट्। पर।)
 03 =>
  (श्लो। ९)
 04 =>
  [[३। ण्यन्तस्य अण्यन्तस्य च क्तप्रत्यये,  ‘शृतं पाके’ (६-१-२७) इति निपातनादेवं रूपम्। धातोः शृभावः। अन्यत्र श्राणा यवागूः श्रपिता वा। ‘संयोगादेः--’ (८-२-४३) इति शुद्धे निष्ठानत्वम्। णत्वं च। ण्यन्ते तु आदन्त- लक्षणे पुकि,  घटादित्वेन मित्त्वात् ह्रस्वे श्रपिता इति।]]
 05 =>
  (११५३)

1 {@“श्रा पाके”@} 2 घटादिः। 
 ‘… श्राति श्रायति लुक्शपोः।।’ 3 इति देवः। 
 ‘श्रै पाके’ 4 इति भौवादिकस्य कृतात्वस्य,  ‘श्रा पाके’ 5 इत्यादा- दिकस्य च मित्त्वार्थं घटादिषु अनुवादोऽयम्
   न तु स्वतन्त्रो धातुः। 
 अत्र सर्वत्र ‘पाकः = विक्लित्तिः’ इति कैयटादयः। 
 ‘स्वेदः’ इति बोपदेवः। 
 ‘क्लेशने’ इति जैनेन्द्रे। 
 रूपाणि सर्वाणि घाटादिकघटतिवत् 6 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१७७५)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-८१०। सक। अनि। पर।)
 03 =>
  (श्लो। ९)
 04 =>
  (९१९)
 05 =>
  (१०५३)
 06 =>
  (४५४)

Capeller

German

 श्रा,  p. p. श्रात॑ u. शृत॑ (s. bes.) gekocht,  ge-
braten.  Caus. श्रपयति (°ते) kochen, 
braten. 

Grassman

German

 √śrā,  kochen [Erweiterung von śir]. [Page1422]
Part. II. śrātá [vgl. á-śrāta]:
-ás yádi 〰 (bhagás) juhótana {1005, 2} wenn er gekocht ist,  giesst ihn aus.
-ám [n.] havís {1005, 2}. _{1005, 3}.

Burnouf

French

 *श्रा श्रा। श्रामि 2 et श्रायामि 4
 p.
शश्रौ
 f2. श्रास्यामि
 a1. अश्रासम्
 o. श्रायाम्
ou श्रेयाम्
 pp. श्राण et शृत
 pp. vd. श्रात।
Faire cuire.

Stchoupak

French

 श्रा-
 caus. श्रपयति -ते (श्रप्यते) 
 (शृत-) -- faire
cuire ou bouillir ou rôtir 
 mettre au four (poterie).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.