| YouTube Channel

श्रमः (zramaH)

 
Apte
English
श्रमः [śramḥ], [श्रम्-घञ् न वृद्धिः]
Toil, labour, exertion, effort
अलं महीपाल तव श्रमेण
R.*
 2.34
जानाति हि पुनः सम्यक् कविरेव कवेः श्रमम् Subhāṣ.
R.*
 16.75
Ms.*
 9.28.
Weariness, fatigue, exhaustion
विनयन्ते स्म तद्योधा मधुभिर्विजय- श्रमम्
R.*
 4.65, 67
Me.*
 17, 52
Ki.*
 5.28.
Affliction, distress
देशकालविचारीदं श्रमव्यायामनिःस्वनम्
Mb.
 * 14.45.2.
Penance, austerity, mortification of the body
दिवं यदि प्रार्थयसे वृथा श्रमः
Ku.*
 5.45.
(a) Exercise
अयोदण्डेन च श्रममकरोत्
K.*
 76. (b) Especially military exercise, drill.
Hard study.
=
 आश्रम q. v.
तदा स पर्याववृते श्रमाय
Mb.
 * 3.114.5.
Comp.
 -अम्बु
n.
 , -जलम्, -सलिलम् perspiration, sweat
संपेदे श्रमसलिलोद्गमो विभूषाम्
Ki.*
 7.5. -आर्त
a.
 oppressed by fatigue
Ms.*
 8.67. -कर्षित
a.
 worn out by fatigue. -घ्नी Cucurbita Lagenaria (Mar. दुध्या भोपळा). -भञ्जनी the Nāgavela plant. -विनोदः the act of dispelling fatigue. -साध्यa. to be accomplished by dint of labour. -स्थानम् a drill-ground, gymnasium
&c.
Apte 1890
English
श्रमः [श्रम्-घञ्-न वृद्धिः] 1 Toil, labour, exertion, effort
अलं महीपाल तव श्रमेण R. 2. 34
जानाति हि पुनः सम्यक् कविरेव कवेः श्रमं Subhāṣ.
R. 16. 75
Ms. 9. 208.
2 Weariness, fatigue, exhaustion
विनयंते स्म तद्योधा मधुभिर्विजयश्रमं R. 4. 65, 67
Me. 17, 52
Ki. 5. 28.
3 Affliction, distress.
4 Penance, austerity, mortification of the body
दिवं यदि प्रार्थयसे वृथा श्रमः Ku. 5. 45.
5 (a) Exercise
अयोदंडेन च श्रममकरोत् K. 76. (b) Especially, military exercise, drill.
6 Hard study.
Comp.
अंबु n.,
जलं perspiration, sweat.
कर्षित a. worn out by fatigue.
साध्य a. to be accomplished by dint of labour.
स्थानं a drill-ground, gymnasium &c.
Apte Hindi
Hindi
श्रमः
पुं*
 - "श्रम् + घञ्, न वृद्धिः"
"मेहनत, परिश्रम, चेष्टा, प्रयत्न"
श्रमः
पुं*
 - "श्रम् + घञ्, न वृद्धिः"
"थकावट, थकान, परिश्रान्ति"
श्रमः
पुं*
 - "श्रम् + घञ्, न वृद्धिः"
"कष्ट, दुःख"
श्रमः
पुं*
 - "श्रम् + घञ्, न वृद्धिः"
"तपस्या, साधना, इन्द्रियदमन"
श्रमः
पुं*
 - "श्रम् + घञ्, न वृद्धिः"
"व्यायाम, विशेषतः सैनिक व्यायाम, क़वायद"
श्रमः
पुं*
 - "श्रम् + घञ्, न वृद्धिः"
घोर अध्ययन
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 श्रमः
noun
सेनायाः युद्धस्य नियमानाम् अभ्यासः।
"सैनिकैः प्रतिदिनं श्रमः कर्तव्यः।"
Synonyms:
 परिश्रमः, उद्यमः, श्रमः, आयासः, क्लमः, क्लेशः, प्रयासः, आयासः, क्लमथः, व्यायामः
noun
शारीरकानि कष्टानि।
"परिश्रमैः प्रेयं श्रेयम् अपि प्राप्तुं शक्यते।"
Tamil
Tamil
ச்’ரம: : சிரமம், செயல், உழைப்பு, முயற்சி, கஷ்டம் துக்கம், பயிற்சி, சாதனை, களைப்பு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
श्रमः,
पुं,
 (श्रम + घञ् । नोदात्तोपदेशस्येतिवृद्ध्यभावः ।) तपः । खेदः । इति श्रमधात्वर्थ-दर्शनात् ॥
श्रान्तिः । तत्पर्य्यायः । क्लमः २ ।क्लेशः ३ परिश्रमः ४ प्रयासः ५ आयासः ६व्यायामः ७ । इति हेमचन्द्रः ॥
क्लमथः ८ ।इत्यसरः ॥
(यथा, भागवते । ५ । १९ ।१४ ।“यथैहिकामुष्मिककामलम्पटःसुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् ।शङ्केत विद्वान् कुकलेवरात्ययात्यस्तस्य यत्नः श्रम एव केवलम् ॥
”)शस्त्राभ्यासः । तत्पर्य्यायः । स्वुरली २ योग्यः ३अभ्यासः ४ । इति च हेमचन्द्रः ॥