| YouTube Channel

श्रण (zraNa)

 
Yates
English
श्रण (कि) श्रणति श्राणयति 1. 10.
a. To
give, used with the
prep. वि.
Wilson
English
श्रण r. 1st and 10th cls. (श्रणति, श्राणयति) usually with वि
prefixed, (विश्राणयति) To give, to present.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 श्रण्
मूलधातुः:
 श्रण
धात्वर्थः:
 दाने, गतौ च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 श्रणति
अनुबन्धादिविशेषः:
 घटादिः, काण्यादिः च
धातुः:
 श्रण्
मूलधातुः:
 श्रण
धात्वर्थः:
 दाने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 श्राणयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
श्रणँ श्रण दाने
- श्राणयति विश्राणय विश्राणनम् श्रणयतीति हेतुमणिच् (7) 46
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
श्रण, कन्दाने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) क, श्राणयति । स्वमतेअस्यञ्यङि ह्नस्वविकल्पनेऽप्यष्टमस्वरानुबन्धा-भावोऽन्ये षामनुरोधात् । इति दुर्गादासः ॥
श्रण, म दाने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा० पर०सक०-सेट् । तालव्यादी रेफयुक्तः । म, श्रण-यति । इति दुर्गादासः ॥
श्रत्,
व्य,
 श्रद्वा । इति मुग्धबोधटीकायां दुर्गा-दासः ॥
(सत्यम् । इति निघण्टुः । ३ । १० ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
श्रण दाने
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । श्रणति अश्राणीत् अश्रणीत्मित् घटादि० श्रणयति ।
श्रण दाने
चु०
उभ०
सक०
 सेट् । श्राणयति ते अशिश्रणत् त ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
श्रणँ श्रण दाने
- श्राणयति विश्राणनम् युचि (33107) प्राप्ते चिन्तिपूजि (33105) इति चकाराद् अङ् इष्यते कुत्सावत् श्राणा, या भिक्षवे दीयते हेतौ घटादित्वाच् (1538) श्रणयति 41
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“श्रण दाने च”@} 2 3 श्रणधातोश्चौरादिकस्य हेतुमण्णिचोऽभावात्, स्वार्थे तु णौ ‘नान्ये मितोऽहेतौ’ 4 इति मित्त्वनिषेधात् न तस्यानुवादोऽयं धातुरिति माधवोऽभिप्रैति।]] घटादिः।
चकारात् पूर्वधात्वर्थे गतौ च इति ऊह्यम्।
‘मितः श्रणति दानार्थे…’ 5 इति देवः।
श्राणकः-णिका, 6 श्रणकः-7-णिका, शिश्रणिषकः-षिका, शंश्रणकः-णिका
श्रणिता-त्री, श्रणयिता-श्राणयिता-त्री, शिश्रणिषिता-त्री, शंश्रणिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककणतिवत् 8 ज्ञेयानि।
शतरि 9थितोऽस्तु सद्यः।।’ धा।
का।
२-९।]] श्रणन् इति।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१७६३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-७९८। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (ग। सू। भ्वादिः)
05
=>
 (श्लो। ९२)
06
=>
 [[१। घटादित्वं सर्वसम्मतम्। तेषां मते णिजन्ते मित्त्वादुपधाह्रस्वो ज्ञेयः।]]
07
=>
 (श्राणकः)
08
=>
 (१५७)
09
=>
 [[B। ‘चणन् विषादं विशणन् विचिन्तां श्रणन् विमोहं श्न[श्र]
1 {@“श्रण दाने”@} 2 ‘मितः श्रणति दानार्थे श्राणयत्यत्र णौ पदम्।।’ 3 इति देवः।
प्रायेणायं विपूर्वः।
‘--गतौ इत्येके’ इति मैत्रेयरक्षितः।
‘मित्फलं तु पुनः श्रणयतीति हेतुमण्णिचि ह्रस्वः।’ इति पुरुषकारः 4।
अत्राह क्षीरस्वामी-- ‘युचि प्राप्ते ‘चिन्तिपूजि--’ 5 इति चकारात् अङ् इष्यते 6 कुत्सावत्, श्राणा’ इति।
श्राणकः-णिका, शिश्राणयिषकः-षिका, श्राणयिता-त्री, शिश्राणयिषिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककाणयतिवत् 7 ऊह्यानि।
ल्यपि- 8 विश्राण्य, 9 विश्राणितम्, विश्राणनम् 10 -युच्।
11
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१७६४)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१५७८। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो। ९२)
04
=>
 (श्लो। १९२)
05
=>
 (३-३-१०५)
06
=>
 [[२। कुत्सावदिति। यथा सूत्रेऽनुपादानेऽपि कुत्सयतेर्णिचि युचं पक्षे प्रतिषिघ्य कुत्सा इति अङ्-तद्वदित्यर्थः।]]
07
=>
 (१५९)
08
=>
 [[C। ‘वेश्मानि रामः परिबर्हवन्ति विश्राण्य सौहार्दनिधिः सुहृद्भ्यः।’ रघुवंशे १४-१५।]]
09
=>
 [[ड्। ‘विमथ्य विश्राणितमेतदीयं दैत्यद्विषा देवि मरुत्वदाद्याः।’ या। अ। १८-१०१।]]
10
=>
 [[E। ‘कथं न शक्योऽनुनयो महर्षेः विश्राणनाच्चान्यपयस्विनीनाम्।’ रघु। २-५४।]]
11
=>
 [पृष्ठम्१३२२+ २८]