| YouTube Channel

श्योणाकः (zyoNAkaH)

 
Apte
English
श्योणाकः [śyōṇākḥ] श्योनाकः [śyōnākḥ], श्योनाकः
N.
of a tree, Bignonia Indica (Mar. दिंडा).
Apte 1890
English
श्योणाकः, श्योनाकः N. of a tree.
Apte Hindi
Hindi
श्योणाकः
पुं*
- श्यै + ओणाक
"एक वृक्ष का नाम, सोना पाड़ा"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
श्यो(णा)नाकः,
पुं,
(श्यायते इति श्यै ङगतौ +पिणाकादश्चेति निपातनात् साधुः ।) वृक्ष-विशेषः शोनागाछ इति भाषा तत्पर्य्यायः ।मण्डूकपर्णः पत्रोर्णः नटः कट्वङ्गः ५टुण्टुकः शुकनासः ऋक्षः दीर्घवृन्तः ९कुटन्नटः १० शोणकः ११ अरलुः १२ इत्य-मरः
स्योनाकः १३ इति भरतः
शोणः१४ अवटुः १५ दीर्घवृन्दकः १६ इति शब्द-रत्नावली
पृथुशिम्बिः १७ शल्लकः १८ ।इति जटाधरः
कटम्भरः १९ मयूरजङ्घः २०अरलुकः २१ प्रियजीवः २२ तद्भेदा यथा, --“श्योनाकः पृथुशिम्बोऽन्यो भल्लूको दीर्घवृन्तकःटेन्द्रकः पीतवृक्षश्च भूतसारो मुनिद्रुमः
निःसारः फलवृन्ताकः पूतिपत्रो वसन्तकः ।मण्डूकवर्णः पीताङ्गो जम्बुकः पीतपादकः
वातारिः पीतकः शोणः कुलटश्च विरोचनः ।भ्रमरेष्टो वह्निजङ्घो नेत्रनेत्रमिताभिधः
”पुस्तकान्तरे टेन्द्रकस्थाने टुण्टकः फलवृन्ताक-स्थाने फल्गुवृन्ताकः पीतपादकस्थाने पीत-पादपः कुलटस्थाने कुनटः वह्निजङ्घस्थाने वर्हि-जङ्घ इति पाठः
तयोर्गुणाः ।“श्योनाकयुगलं तिक्तं शीतलञ्च त्रिदोषजित् ।पित्तश्लेष्मातिसारघ्नं सन्निपातज्वरापहम्
”इति राजनिर्घण्टः
*
अपिच ।“श्योनाकः शोषणश्च स्यान्नटकट्वङ्गटुण्टुकाः ।मण्डूकपर्णपत्रोर्णशुकनासकुटन्नटाः
दीर्घवृन्तोऽरलुश्चापि पृथुशिम्बः कटम्भरः ।श्योनाको दीपनः पाके कटुकस्तुवरो हिमः
ग्राही तिक्तोऽनिलश्ले ष्मपित्तक्राशामनाशनः ।कटुकस्य फलं बालं रूक्षं वातकफायहम्
हृद्यं कषायं मधुरं रोचनं लघु दीपनम् ।गुल्मार्शः कृमिहृत् प्रोक्तं गुरु वातप्रकोपणम्”
इति भावप्रकाशः