श्मश्रु (zmazru)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 श्मश्रु n.
  (-श्रु) The beard.
 E.
  श्मन् for मुख the face,  श्रि to serve,  Unādi
aff.
   डन्,  form irr
 .
 or श्म पुंमुखं श्रूयते लक्ष्यतेऽनेन श्रु-डु
 also श्मश्रुन् ।

Capeller Eng

English

 श्म॑श्रु n.
  beard,  esp.
    moustaches. 

Yates

English

 श्मश्रु (श्रु) 2.
n.
  The beard.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

श्मश्रु 	-	 zmazru 	-	 n.
  	-	 moustache
श्मश्रु 	-	 zmazru 	-	 n.
  	-	  hairs of the beard
श्मश्रु 	-	 zmazru 	-	 n.
  	-	  beard
श्मश्रु धारयति 	-	 zmazru dhArayati 	-	 verb 1 	-	  let hair or beard grow

 
   श्मश्रु  zmazru  n.
    moustache    
   वालपुत्र  vAlaputra m.
   moustache    
   मुख्य  mukhya n.
   moustache   
   नरचिह्न  naracihna n.
   moustaches   
   परित्राण  paritrANa n.
   moustaches  
   नरजङ्गल  narajaGgala n.
   moustache's flesh   
   ग्रन्थि  granthi m.
   point of a moustache      
            

Wilson

English

 श्मश्रु
n.
  (-श्रु) The beard.
E.
  श्मन् for मुख the face,  श्रि to serve,  Uṇādi aff.
   डुन्, 
form irr
 .
 also श्मश्रुन्.

Apte

English

श्मश्रु [śmaśru],  n.
  [श्म मुखं श्रूयते लक्ष्यते$नेन श्रु-ङु
 Uṇ.*
  5.28] The beard,  moustache
 हिरण्यश्मश्रुर्हिरण्यकेशः Ch. Up.*
   1.6.6
 ज्योतिष्कणाहतश्मश्रु कण्ठनालादपातयत् R.*
  15.52. Comp.
   -करः a barber. -कर्मन् shaving. -धरः bearded. -प्रवृद्धिः f.
  the growth of a beard
 R.*
  13.71. -मुखी a woman with a beard. -वर्धकः a barber. -शेखरः the cocoa-nut tree.

Apte 1890

English

 श्मश्रु n. [श्म मुखं श्रूयते लक्ष्यतेऽनेन श्रु ङु
 Uṇ. 5. 28] The beard
 ज्योतिष्कणाहतश्मश्रु कंठनालादपातयत् R. 15. 52. 
Comp. 
प्रवृद्धि f. the growth of a beard
 R. 13. 71. 
मुखी a woman with a beard. 
वर्धकः a barber. 

Monier Williams Cologne

English

 श्म॑श्रु n.
  (of unknown derivation,  but cf.
   श्मन्)

 the beard,  (esp.  ) moustache,  the hairs of the beard (pl. ),  RV.
  
 &c.

 श्मश्रु [cf.   Lith.
  smakrà
 accord.
  to some also Lat.
  maxilla.]

Monier Williams 1872

English

 श्मश्रु श्मश्रु,  उ,  n. (according to Uṇādi-s.
V. 28. and Nirukta III. 5. fr. श्मन्,  ‘the face, ’ +
rt. श्रि),  ‘growing on the face, ’ the beard.
—श्म-
श्रु-जात,  अस्,  आ,  अम्,  one whose beard has grown.
—श्मश्रु-प्रवृद्धि,  इस्,  f. the growth of a beard.
—श्मश्रु-मुखी,  f. ‘beard-faced, ’ a woman with
a beard (= पालि,  पाली).
—श्मश्रु-वर्धक,  अस्, 
m. ‘a beard-cutter, ’ a barber.

Macdonell

English

 श्मश्रु śmáś-ru,  n.
  beard,  sp. moustache: 🞄pl.  hairs of the beard: -dhara,  a.
  wearing a 🞄beard,  bearded (C.).

Benfey

English

 श्मश्रु श्मश्रु,  n.
  The beard,  Pañc.
182,  10.
 -- Comp.
  रक्त- (vb. रञ्ज्), 
adj.
  having a red beard,  Hiḍ. 3,  27.
स-,  f.
  a woman with a beard.
सित-, 
adj.
  silvery-bearded.

Hindi

मूंछ दाढ़ी, 

Apte Hindi

Hindi

श्मश्रु
नपुं*
   - श्म पुं*
  मुखं श्रूयते लक्ष्यतेऽनेन-श्रु + डु
दाढ़ी-मूँछ

L R Vaidya

English

 SmaSru {% n. %} The beard,  ज्योतिष्कणा हतश्मश्रु कंठनालादपातयत् R.xv.52.

Bopp

Latin

 श्मश्रु n. (e श्मन् et श्रु,  quod correptum esse videtur e शुरु
vel शूरु a r. श्वि crescere,  v. शूर,  श्वशुर) barba. H. 2. 3.
(Hib. smig mentum.)

Lanman

English

 śmáśru,  n. beard.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  श्मश्रु
noun
 
उत्तरोष्ठे प्रवर्धमानाः केशाः विशेषतः पुरुषेषु दृश्यन्ते।
 "इदानीन्तनकाले युवभ्यः श्मश्रु न रोचते /ज्योतिष्कणाहतश्मश्रु कण्ठनालादपातयत्। [रघु 15.52]"

Synonyms:
  हनुः,  चिबिः,  चुबुकः,  श्मश्रु,  जानु,  छुबुकम्,  जोड
noun
 
अवयवविशेषः-  ओष्ठाद् अधः कपोल-द्वयात् परः मुखभागः।
 "तस्य हनौ व्रणम् अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kha spu
१) वरण्ड (?) २) श्मश्रु

kha'i spu
श्मश्रु

sma ra
श्मश्रु

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
ततो हनुः श्मश्रु कूर्चमास्यलोम च मासुरी ।
-wordlist-
 
हनु (पुंस्त्री),  श्मश्रु (क्ली),  कूर्च (पुंक्ली),  आस्यलोमन् (क्ली),  मासुरी (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

श्मश्रु
श्मश्रु,  मुखगतरोमन्
रोम तनूरुहमुक्तं नयनगतं पक्ष्म मुखगतं श्मश्रु ।
verse 2.1.1.524
page 0060

Tamil

ச்’மச்’ரு : மீசை,  தாடி.

Vedic Reference

English

 Śmaśru in the Rigveda^1 and later^2 means ‘beard’ and
‘moustache, ’ being sometimes contrasted with Keśa, ^3 ‘hair of
the head.’ Shaving was known (see Vaptṛ and Kṣura). The
wearing of a beard was a sign of manhood according to the
Taittirīya Saṃhitā, ^4 with which agrees the notice of Mega-
sthenes^5 that the Indians carefully tended their beards up to the
day of their death.
1) ii. 11,  17
 viii. 33,  6
 x. 23,  1,  4
26,  7
 142,  4.
2) Av. v. 19,  14
 vi. 68,  2
 Vāja-
saneyi Saṃhitā,  xix. 92
 xx. 5,  etc.
Applied to animals,  ibid.,  xxv. 1
 Śata-
patha Brāhmaṇa,  xii. 9,  1,  6,  etc.
3) Śatapatha Brāhmaṇa,  ii. 5,  2,  48, 
etc.
4) v. 5,  1,  1.
5) In Diodorus,  iii. 63.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  265-
267.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 श्मश्रु,  स्त्री,
   (श्म मुखं श्रयति आश्रयतीति ।श्म + श्रि + “श्मनि श्रयतेर्डुम् ।” उणा० ५ ।२८ । डुन् ।) पुंमुखे वर्द्धितलोम । इत्यमरः ॥
दाडी इति भाषा ॥
 पुंमुखे पुरुषास्ये तेषां वृद्धौसत्यां तल्लोम श्मश्रु उच्यते । श्मन्निति मुखनामेति स्मुतिः श्मनि मुखे श्रूयते उपलभ्यतेश्मश्रु नाम्नाति डुः श्मश्रु क्लीवमुदन्तम् । श्ममुखं श्रयति श्मनः श्रयतेर्डुन्निति डुनि श्मश्रुनान्तमित्यन्ये । इति भरतः ॥
 * ॥
 तस्य श्रुभा-शुभलक्षणं यथा,  --“निस्नं वक्त्रमपुत्त्राणां कृपणानाञ्च ह्रस्वकम् ।संपूर्णं भोगिनां कान्तं श्मश्र स्निग्धं शुभं मृदु ॥
संहतं चास्फु टिताग्रं रक्तश्मश्रुश्च चौरकः ।रक्ताल्पपरुषश्मश्रुकर्णाः स्युः पापमृत्यवः ॥
”इति गारुडे ६६ अध्यायः ॥
 * ॥
क्रोधार्त्तस्यावर्त्तनं यथा,  --मार्कण्डेय उवाच ।“इति प्रतिज्ञाय तदा नरिष्यन्तसुतो दमः ।कोपामर्षविवृत्ताक्षः श्मश्रु मावर्त्त्य पाणिना ॥
हा हतोऽस्मीति पितरं ध्यात्वा दैवं विनिन्द्य च ।प्रोवाच मन्त्रिणः सर्व्वानानिनाय पुरोहितम् ॥
”इति मार्कण्डेयपुराणे शेषाध्यायः ॥
 * ॥
अस्य धारणफलं यथा । दानधर्म्मे ।“केशश्मश्रु धारयतामग्र्या भवति सन्ततिः ॥
” *तस्य क्षौरक्रमो यथा । वराहपुराणम् ।“श्मश्रु कर्म्म कारयित्वा नखच्छेदमनन्तरम् ।”गोभिलः ।“केशश्मश्रुलोमनखानि वापयीत शिखावर्जम ।”इति शुद्धितत्त्वम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 श्मश्रु न०
  श्म पुंसुखं श्रूयते लक्ष्यतेऽनेन श्रु--ड् । गुरुपसु-खस्थे लोमसङ्घे अमरः । “केशामश्रुधारयतामग्र्याभवति सन्ततिः” शु० त० ।

Capeller

German

 श्म॑श्रु n.
  Bart,  bes. Schnurrbart.

Grassman

German

 śmáśru,  n.,  Bart,  Schnurrbart
 insbesondere 2〉 schüttelt Indra seinen Schnurrbart beim Somatrunke. [Page1416]
-u váptā‿iva 〰 vapasi prá bhū́ma {968, 4}. — 2〉 {852, 7}.
-u [śmáśāru zu sprechen] 2〉 {849, 1} (wo SV. die metrische Correctur śmáśrubhis hat).
-ūi 2〉 {849, 2}.
-uṣu yás (índras) ásti 〰 śritás {653, 6}?

Burnouf

French

 श्मश्रु श्मश्रु n.
  (श्मन्) barbe.
श्मश्रुमुखी f.
  femme barbue.
श्मश्रुल a. (sfx. ल) barbu.

Stchoupak

French

 श्मश्रु-
 nt. sg. et pl.
  barbe,  moustache.
°धर- a. barbu 
 °धारिन्- id.
°प्रवृद्धि- f.
  pousse de la barbe.
°वर्धक- m.
  barbier.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.