शोधनं (zodhanaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritशोधनं, (शोधयतीति । शुध + णिच् + ल्युः )कङ्कुष्ठम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
(शुध + भावेल्युट् ।) शौचम् । इति शुधधात्वर्थदर्शनात् ॥
(प्रायश्चित्तम् । यथा, मनुः । ११ । १६१ ।“अभोज्यमन्नं नात्तव्यमात्मनः शुद्धिमिच्छता ।अज्ञानभुक्तन्तूत्तार्य्यं शोध्यं वाप्याशु शोधनैः ॥
”)विष्ठा । इति शब्दचन्द्रिका ॥
कासीसम् । इतिराजनिर्घण्टः ॥
विहिताविहितमासादिविचा-रणम् । यथा, --“सूर्य्यग्रहणकालेन समानो नास्ति कश्चन ।तत्र यद्यत् कृतं सर्व्वमनन्तफलदं भवेत् ।न मासतिथिवारादिशोधनं सूर्य्यपर्व्वणि ॥
”इति मलमासतत्त्वम् ॥
* ॥
धातुनिर्द्दोषीकरणम् । यथा, --“पत्तलीकृतपत्राणि हेम्नो वह्रौ प्रतापयेत् ।निषिञ्चेत्तप्ततप्तानि तैलचक्रे च काञ्जिके ॥
गोमूत्रे च कुलत्थानां कषाये तु त्रिधा त्रिधा ।एवं हेम्नः परेषाञ्च धातूनां शोधनं भवेत् ॥
” * ॥
व्रणादिपरिष्करणम् । यथा, --“व्रणस्य त्वविशुद्धस्य क्वाथः शुद्धिकरः परः ।पटोलनिम्बपत्रस्य सर्व्वत्रैव प्रयुज्यते ॥
वातिके दशमूलानां क्षीरिणां पैत्तिके व्रणे ।आरग्वधादेः कफजे कषायः शोधनं हितम् ॥
”अपि च ।“अष्टमेनांशशेषेण चतुर्थेनार्द्धकेन वा ।अथवा क्वाथनेनैव सिद्धमुष्णोदकं वदेत् ।श्लेस्मामवातमेदोघ्नं वस्तिशोधनदीपनम् ॥
”इति च भावप्रकाशः ॥
* ॥
लिखितपत्रादेः प्रमाणीकरणम् । यथा । लेख्य-शोधनमाह कात्यायनः ।“स्वहस्तलेख्यसन्देहे जीवतो वा मृतस्य च ।तत् स्वहस्तकृतैरन्यैः पत्रैस्तल्लेख्यनिर्णयः ॥
” *विरुद्धलिखितस्य शुद्धीकरणम् । थथा । तच्छो-धनमाह बृहस्पतिः ।“न्यूनाधिकं पूर्व्वपक्षं तावद्वादी विशोधयेत् ।न दद्यादुत्तरं यावत् प्रत्यर्थी सभ्यसन्निधौ ॥
”कात्यायनः ।“शोधयेत् पूर्व्वपक्षन्तु यावन्नोत्तरदर्शनम् ।उत्तरेणावरुद्धस्य निवृत्तं शोधनं भवेत् ॥
”इति व्यवहारतत्त्वम् ॥
* ॥
अङ्खस्य हरणम् । यथा, --“भाज्याद्धरः शुध्यति यद्गुणः स्या-दन्त्यात् फलं तत् खलु भागहारे ।समेन केनाप्यपवर्त्त्य हार-भाज्यौ भजेद्वा सति सम्भवे तु ॥
इति लीलावती ॥
अन्यत् शुद्धिशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.