शैव (zaiva)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishशैव - zaiva - - relating or belonging or sacred to the god ziva
शैव - zaiva - - coming or derived from ziva
शैव - zaiva - - particular religious rite in honour of durgA
शैव - zaiva - - kind of plant
शैव - zaiva - - thorn-apple
शैव - zaiva - - worshipper or follower of ziva
शैव - zaiva - - Hornwort plant [ Blyxa octandra - Bot. ]
शैव - zaiva - - welfare
शैव - zaiva - - kind of aquatic plant
शैव - zaiva - - prosperity
शैव - zaiva - - auspiciousness
Wilson
EnglishApte
Englishशैव [śaiva], (-वी ) [शिवो देवता$स्य अण्] Relating to the god Śiva.
वः of one of the three principal Hindu sects.
A member of the Śaiva sect.
The thorn-apple. -वम् of one of the eighteen Purāṇas, of a Śāstra or Tantra.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
English1. शैव mf(ई)n. (fr. शिव) relating or belonging or sacred to the god Śiva, coming or derived from Śiva,
‘a worshipper or follower of Śiva’, of one of the three great divisions of modern Hindūism (the other two being the Vaiṣṇavas and Śāktas, qq.vv.
the Śaivas identify Śiva-rather than Brahmā and Viṣṇu-with the Supreme Being and are exclusively devoted to his worship, regarding him as the source and essence of the universe as well as its disintegrator and destroyer
the temples dedicated to him in his reproducing and vivifying character [as denoted by the Liṅga q.v.] are scattered all over India
the various sects of Śaivas are described in 86 )
Monier Williams 1872
Englishशैव शैव, अस्, ई, अम् (fr. शिव), relating or
belonging to the god Śiva
(अस्), m. ‘a worshipper
or follower of Śiva, ’ N. of one of the three great
divisions of modern Hindū sects, (the other two
being the Vaiṣṇavas and Śāktas, see वैष्णव,
शाक्त
the Śaivas believe in the superiority of Śiva
to the other gods of the Tri-mūrti, and identify him
with the Supreme Being as the destroying principle
as well as source and essence of the whole universe
the temples dedicated to him in his popular symbol
of the Liṅga [see शिव] are very numerous every-
where, but the doctrines of the Śaivas as represented
by their great teachers, such as Śaṅkara, are too
philosophical for the majority of the people, who are
more attracted by Viṣṇu, especially in his forms
of Kṛṣṇa and Rāma: various divisions of Śaiva
sects have prevailed at different times, the earlier
divisions being those of the Raudras who have
the Tri-śūla or trident marked on their foreheads,
the Ugras who have the Ḍamaru or drum on their
arms, the Bhāktas who have the Liṅga on their
foreheads, the Jaṅgamas who have that symbol on
their heads, and the Pāśupatas who have it marked
on other parts of their bodies
the more modern
divisions being the Daṇḍins or mendicant staff-
bearers, including the Daś-nāmī-daṇḍins [cf. शङ्क-
राचार्य], the Yogins who cultivate absorption into
Śiva by suppression of breathing, fixing of the eyes,
and eighty-four different attitudes, the Jaṅgamas or
Liṅgavats, the Parama-haṃsas, the Aghorins, the
Ūrdhva-bāhus, the Ākāśa-mukhins, and many others)
a particular religious rite in honour of Durgā (con-
sisting of devout meditation and prostration of the
body)
the thorn-apple
another plant or tree, =
वसुक
(ई), f., N. of the goddess Manasā
(अम्),
n. the Śiva-Purāṇa
the aquatic plant Vallisneria
Octandra (= शैवाल).
—शैव-गव, आस्, m. pl.,
N. of a Gotra or family.
—शैव-तन्त्र, अम्, n., N.
of a Tantra work.
—शैव-ता, f. devotion to Śiva,
worship of or belief in Śiva.
—शैव-पुराण, अम्,
n., N. of a Purāṇa, (see शिव-पुराण।)
—शैव-
वायवीय-पुराण, अम्, n., N. of a Purāṇa.
—शैव-
सर्वस्व, अम्, n., N. of a work.
—शैव-सिद्धान्त-
शेखर, अस्, m., N. of a work.
—शैवागम (°व-
आग्°), N. of a work.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiशैव
वि* - शिवो देवताऽस्य-अण्
शिवसंबधी
शैवः
- -
हिन्दुओं के तीन मुख्य संप्रदायों में से एक
शैवः
- -
शैव संप्रदाय का पुरुष
शैवम्
- -
अठारह पुराणों में से एक पुराण का नाम
L R Vaidya
EnglishWordnet
Sanskrit शैव
शिवसम्बन्धी
"सः शैवमतस्य अध्ययनम् करोति"
शैव, शैवसंप्रदाय, शैवमत
यः शिवम् उपासति
"सः अपि शैवः अभवत्"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritशैवः पुरुषसिंहोऽथ महाशिरःसमुद्भवः ।
स्यात्पुरुषपुण्डरीको दत्तोऽग्निसिंहनन्दनः ॥ ६९६ ॥
शैव (पुं), पुरुषसिंह (पुं), महाशिरःसमुद्भव (पुं), पुरुषपुण्डरीक (पुं), दत्त (पुं), अग्निसिंहनन्दन (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritशैवं, शैवालः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
(शिवमधिकृत्य कृतो ग्रन्थः । शिव + अण ।)शिवपुराणम् । यथा --“अष्टादश पुराणानि पुराणज्ञाः प्रचक्षते ।ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवञ्च शैवं भागवतं तथा ॥
”इति मलमासतत्त्वे विष्णुपुराणम् ॥
(शिवस्येदमिति । शिव + अण् ।) शिवसम्ब-न्धिनि, त्रि (यथा । कथासरित्सागरे । ४० । ८९ ।“प्रापदायतनं शैवं नद्यास्तस्यास्तटस्थितम् ॥
”)शैवः, (शिव + अण् ।) वसुकः । धुस्तूरः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
आचारविशेषः । यथा, --“अष्टाङ्गयोगसंयुक्तो यजेद्देवीं विधानतः ।यावद्ध्यानं समाधिश्च तावत् शैवः प्रचक्षते ॥
”इत्याचारभेदतन्त्रम् ॥
* ॥
शिवोपासकः । तत्पर्य्यायः । और्द्ध्वश्रोतसिकः २इति त्रिकाण्डशेषः । एतद्भेदा यथा --“ततश्चकार भगवान् चातुर्व्वर्ण्यं हरार्च्चने ।शास्त्राणि चैषां मुख्यानि नानोक्तिविदितानिचआद्यं शैवं परिख्यातमन्यत् पाशुपतं मुने ! ।तृतीयं कालवदनं चतुर्थञ्च कपालिनम् ॥
शैव आसीत् स्वयं शक्तिर्व्व शिष्टस्य प्रियः सुतः ।तस्य शिष्यो बभूवाथ गोपायन इति श्रुतः ॥
महापाशुपतस्त्वासीद्भारद्वाजस्तपोधनः ।तस्य शिष्योऽप्यभूद्राजा ऋषभः सोमकेश्वरः ॥
कालास्यो भगवानासीदापस्तम्बस्तपोधनः ।तस्य शिष्यो वको वश्यो नाम्ना क्राथेश्वरो मुने ॥
महाव्रती च धनदस्तस्य शिष्यश्च वीर्य्यवान् ।कुल्लोदर इति ख्यातो जात्या शूद्रो महातपाः ॥
एवं स भगवान् ब्रह्मा पूजनाय शिवस्य च ।कृत्वा तु चातुराश्रम्यं स्वमेव भवनं गतः ॥
”इति वामने ६ अध्यायः ॥
* ॥
तस्य स्वरूपं यथा । आयान्तं शैवमालोक्याह ।“श्रीमानसावेति जटालमौलि-र्व्याघ्रत्वगालम्बितमध्यभागः ।विभूतिसंभूषितभास्वदङ्गोरुद्राक्षमालाकलितोर्द्ध्वदेहः ॥
”इति विद्वन्मोदतरङ्गिण्यां २ तरङ्गः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritशैव शिवमधिकृत्य कृतो ग्रन्यः अण् । वेदव्यासप्रणीतेशिवप्रभाववर्णनात्मके १ महापुराणभेदे । शिवो देवताऽस्यअण् । २ शिवभक्ते । तस्मेदमण् । ३ शिवसम्बन्धिनित्रि० ४ शैवले शब्दच० ।शैवञ्च महापुराणं वायुना प्रोक्तत्वात् वायवीयनाम्ना-ख्यातम् अतएव “अष्टादश पुराणानि पुराणज्ञाः प्रच-क्षते । ब्राह्म पाद्मं वैष्णवञ्च शैवं भागवतं तथा” हेमा०व्र० विष्णुपु० “शैवं यद्वायुना प्रोक्तम्” तत्रैव कालिकापु० उक्तम् । हेमा० दा० मत्स्यपुराणे तु चतुर्थं वायवीयत्वेनपठित्वा “श्वेतकल्पप्रसङ्गेन धर्मान् वायुरिहाब्रवीत् ।तत्र यद्वायवीयं स्याद्रुद्रमाहात्म्यसंयुतम् । चतुर्विंशति-माहस्रं पुराणं तदिहोच्यते । श्रावण्यां श्रावणे मासिगुडधेमुसमन्वितम् । यो दद्याद्दधिसंयुक्तं ब्राह्मणायकुटुम्बिने । शिवलोके स गूढात्मा कल्पमेकं वसेन्नरः”तथा च शिवमाहात्मवेदकत्वाच्छैवमिति तस्य नामान्तरंविष्णुपु० उक्तम् । वायुना प्रोक्तत्वाच्च वायवीयमिति नामा-न्तरमिति बाध्यम् । तत्प्रतिपाद्यविषयाश्च नारदीयपु० उक्ता यथा “शृणु वत्स! प्रवक्ष्यामि पुराणं वायवीयकम् ।यस्मिन् श्रुते लभेद्धाम रुद्रस्य परमात्मनः । चतुर्थविंशति-साहस्रं तत्पुराणं प्रकीर्त्तितम् । श्वेतकल्पप्रसङ्गेन धर्मा-गटत्राह मारुतः । तद्वायवीयमुदितं भागद्वयसमाचितम्”तत्र पूर्वभागे “सर्गादिलक्षणं यत्र प्रोक्तं विप्र! सवि-स्तरम् । मन्वन्तरेषु वंशाश्च राज्ञां ये तत्र कीर्त्तिताः ।गयासुरस्य हननं विस्तरात् यत्र कीर्त्तितम् । मासानांचात्र माहात्म्यं पाथस्योक्तं फलाधिकम् । दानधर्मा राज-धर्मा त्रिस्तरेणोदितास्तथा । भूपातालककुब्व्योमचारिणांतत्र निर्णयः । व्रतादीनां च पूर्व्योऽयं विभागः समुदा-हृतः” । उत्तरभागे “उत्तरे तस्य भागे तु नर्मदातीर्थव-र्णनम् । शिवस्य संहिताख्या वै विस्तरेण मुनीश्वर! ।यो देवः सर्वदेवानां दुर्विज्ञेयः सनातनः । स तु सर्वात्मनायस्यास्तीरे तिष्ठति सन्ततम् । इदं ब्रह्मा हरिरिदंसाकाक्षेदं परो हरः । इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यंवर्मदाजनम् । घ्रुवं लोकहितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः ।शक्तिः नापि सरिद्रूपा लेखेयमवतारिता । ये वसन्त्युत्तरेकूले रुद्रस्यानुचरा हि ते । वसन्ति याम्यतीरे, ये लोकंते यान्ति वैष्णवम् । ओङ्कारेश्वरमारभ्य यावत् पश्चिम-सागरम् । सङ्गमाः पञ्च च त्रिंशन्नदीनां पापनाशनाः ।दशैकमुत्तरे तीरे त्रयोविंशतिर्दक्षिणे । पञ्चत्रिंशत्तमःप्रोक्तोरेबासागरसङ्गमः । सङ्गमैः सहितान्येवं रेवातीरद्वयेऽपि च । चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धाति च सन्तिहि । पंष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यो मुनीश्वर! । सन्तिचान्यानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे । संहितेयं महापुण्या शिवस्य परमात्मनः । नर्मदाचरितं यत्र वायुनापरिकीर्त्तितम् । लिखित्वेदं पुराणन्तु गुडधेनुसम-न्वितम् । श्रावण्यां यो ददेत् भक्त्या ब्राह्मणाय कुटु-म्बिने । रुद्रलोके वसेत् सोऽपि यावदिन्द्राश्चतुर्दश । यःश्रावयेद्वा शृणुयात् वायवीयमिदं नरः । नियमेन हवि-ष्यासी स रुद्रो नात्र संशयः” । ५ वसुके ६ धस्तूरे राजनि० ७ आचारभेदे “अष्टाङ्गयोगसंयुक्तो यजे-द्देवीं विधानतः । यावद् ध्यानं समाधिञ्च तावत् शैवंप्रचक्षते” च वारभेदतन्त्रम् । तदुपासकभेदाश्च शिवलिङ्ग-शब्दे वामनपु० उक्ता दृश्याः ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.