शैल (zaila)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishशैल - zaila - - hill
प्रवत् - pravat - - hill
गण्डिका - gaNDikA - - hill
गिरि - giri - - hill
पर्वत - parvata - - hill
उपशैल - upazaila - - hill
समुच्छ्रय - samucchraya - - hill
सानुमत् - sAnumat - - hill
स्थल - sthala - - hill
पार्वत - pArvata - - hilly
प्रवत्वत् - pravatvat - - hilly
वप्री - vaprI - - hillock
उत्कूलम् - utkUlam - - up-hill
उन्नीपम् - unnIpam - - up-hill
वप्र - vapra - - hillock
वल्मीकवपा - valmIkavapA - - ant-hill
वप्री - vaprI - - ant-hill
कृमिपर्वत - kRmiparvata - - ant-hill
उद्देह - uddeha - - ant-hill
कारुज - kAruja - - ant-hill
शैल - zaila - - hill
शैल - zaila - - mountain
शैल - zaila - - rigid
शैल - zaila - - stony
शैल - zaila - - made of stone
शैल - zaila - - stone-like
शैल - zaila - - rocky
शैल - zaila - - dike
शैल - zaila - - crag
शैल - zaila - - rock
शैल - zaila - - bitumen
शैल - zaila - - Sumatra benzoin tree [ Styrax benzoin - Bot. ]
शैल - zaila - - sort of lotion or wash for eyes
तूल-शैल - tUla-zaila - - cotton rock [ Mineral ]
शैल zaila stone-like
बृहद्ग्रावन् bRhadgrAvan like a huge stone
धातूपल dhAtUpala mineral-like stone
Wilson
EnglishApte
Englishशैल [śaila], (-ली ) [शिलाः सन्त्यस्य प्रज्ञा˚ अण्] Rocky, craggy, stony
शैलनीव च दृश्यन्ते * 5.1.11
शैली दारुमयी लौही... प्रतिमाष्टविधा स्मृता 11.27.12.
Stone-like, rigid.
लः A mountain, hill
शैले शैले न मणिक्यं मौक्तिकं न गजे गजे Chāṇ.55
शैलौ मलयदुर्दुरौ 4.51.
A dike, dam.
A rock, big stone.
लम् Borax, benzoin.
Bitumen.
A kind of collyrium.
A heap of stones
तेनाभि- पतिता दावं शैलेन महता भृशम् * 1.227.52. -अंशः of a country. -अग्रम् the peak of a mountain.
अटः a mountaineer, a barbarian.
an attendant on an idol.
a lion.
a crystal. -अधिपः, -अधिराजः, -इन्द्रः, -पतिः, -राजः epithets of the Himālaya.
a fragrant resinous substance. -इन्द्रस्थः the birch tree. -कटकः the side or slope of a mountain. -गन्धम् a kind of sandal. -गुरु as heavy as a mountain. (-रुः) of the Himālaya.
bitumen. -जनः a mountaineer
स्थिता कथं शैलजनाशुगे धृतिः 14.1. -जा, -तनया, -पुत्री, -सुता epithets of Pārvatī
अवाप्तः प्रागल्भ्यं परिणतरुचः शैलतनये K. 1
3.68. -धन्वन् an epithet of Śiva. -धरः an epithet of Kṛiṣṇa. -निर्यासः benzoin. -पतिः the Himālaya. -पत्रः the Bilva tree. -पुष्पम् bitumen. -बीजम् the marking-nut plant. -भित्तिः an instrument for cutting stones, a stone-cutter's chisel. -रन्ध्रम् a cave, cavern. -शिबिरम् the ocean. -संभूतम् red chalk. -सार as strong as a mountain, firm as a rock
चिरनियमकृशो$पि शैलसारः 1.14. -सेतुः a stone-bridge.
Apte 1890
Englishशैल a. (ली f.) [शिलाः संत्यस्य प्रज्ञा° अण्] Rocky, craggy, stony.
लः 1 A mountain, hill
शैले शैले न माणिक्यं मौक्तिकं न गजे गजे Chāṇ. 55
शैलौ मलयदर्दुरौ R. 4. 51.
2 A dike, dam.
3 A rock, big stone.
लं 1 Borax, benzoin.
2 Bitumen.
3 A kind of collyrium.
Comp.
अंशः N. of a country.
अग्रं the peak of a mountain.
अटः {1} a mountaineer, a barbarian. {2} an attendant on an idol. {3} a lion. {4} a crystal.
अधिपः,
अधिराजः,
इंद्रः,
पतिः,
राजः epithets of the Himālaya.
आख्यं {1} benzoin. {2} a fragrant resinous substance.
इंद्रस्थः the birch tree.
कटकः the side or slope of a mountain.
गंधं a kind of sandal.
जं {1} benzoin. {2} bitumen.
जनः a mountaineer.
जा,
तनया,
पुत्री,
सुता epithets of Pārvatī
अवाप्तः प्रागल्भ्यं परिणतरुचः शैलतनये K. P. 10
Ku. 3. 68.
धन्वन् m. an epithet of Śiva.
धरः an epithet of Kṛṣṇa.
निर्यासः benzoin.
पत्रः the Bilva tree.
भित्तिः f. an instrument for cutting stones, a stone cutter's chisel.
रंध्रं a cave, cavern.
वीजं the markingnut plant.
शिबिरं the ocean.
सार a. as strong as a mountain, firm as a rock
Ki. 10. 14.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishशैल शैल, अस्, ई, अम् (fr. शिला), craggy,
rocky, stony, mountainous
(अस्), m. a rock, crag,
mountain, hill
a dike
(अम्), n. benzoin or storax
bitumen
a sort of collyrium, = रसाञ्जन, तार्-
क्ष्य-शैल
(ई), f., see below.
—शैल-कटक,
अस्, m. the brow of a hill, slope of a mountain.
—शैल-कुञ्ज, अस्, m. a mountain-thicket.
—शैल-
गन्ध, अम्, n. a kind of sandal (= शावर-चन्-
दन).
—शैल-गर्भाह्वा (°भ-आह्°), f. a kind
of medicinal substance (= शिला-वल्का).
—शैल-ज,
अस्, आ, अम्, produced in or on mountains or rocks,
&c.
(आ), f. epithet of Durgā
a kind of plant, =
सिंह-पिप्पली
another plant, = गज-पिप्पली
(अम्), n. a fragrant resinous substance, benzoin or
storax
bitumen.
—शैल-जन, अस्, m. one who
inhabits mountains, a mountaineer.
—शैल-तस्, ind.
from a mountain
than a mountain.
—शैल-धन्-
वन्, आ, m. ‘rock-bowed, ’ epithet of Śiva.
—शैल-
धर, अस्, m. ‘mountain-holder, ’ epithet of Kṛṣṇa,
(see गो-वर्धन।)
—शैल-निर्यास, अस्, m. ‘rock-
exudation, ’ storax, benzoin.
—शैल-पति, इस्, m.
‘mountain-lord, ’ the Himālaya mountain.
—शैल-
पत्त्र, अस्, m. the Vilva tree.
—शैल-पुत्री, f. a
proper N.
—शैल-भित्ति, इस्, f. a stone-cutter's chisel
or axe, an instrument for dividing or cutting stones.
—शैल-मय, अस्, ई, अम्, rocky, made of stone,
consisting of stones.
—शैल-रन्ध्र, अम्, n.
‘rocky hollow, ’ a cavern, cave.
—शैल-राज, अस्,
m. ‘king of mountains, ’ epithet of the Himālaya
of Indra-kīla.
—शैलराज-सुता, f. ‘daughter of
Himālaya, ’ epithet of Durgā.
—शैल-रुग्ण, अस्, आ,
अम्, crushed by mountains.
—शैल-वनोपपन्न
(°न-उप्°), अस्, आ, अम्, possessed of mountains and
woods.
—शैल-वल्कला, f. a kind of medicinal
substance (= शिला-वल्का).
—शैल-वास, अस्, m. a
mountain-habitation.
—शैल-वीज, अस्, m. ‘having
stony seeds, ’ the marking-nut plant.
—शैल-शिख-
र, अम्, n. the crest or peak of a mountain.
—शैल-
शिखा, f. ‘mountain-top, ’ a kind of metre.
—शैल-
शिविर, अम्, n. ‘rock-camp, ’ the ocean.
—शैल-
शृङ्ग, अम्, n. a mountain-peak.
—शैल-सार, अस्,
आ, अम्, having the strength of a mountain, as strong
as a mountain, hard, firm as a rock.
—शैल-सुता,
f. ‘daughter of the mountain, ’ epithet of Umā or
Pārvatī, daughter of Himavat.
—शैलसुता-चरण-
राग-योनि, इस्, इस्, इ, produced by the colour of
the feet of Pārvatī.
—शैलांश or शैलांश-
देश (°ल-अं°), अस्, m., N. of a country.
—शैला-
ख्य (°ल-आख्°), अम्, n. a fragrant resinous sub-
stance
benzoin.
—शैलाग्र (°ल-अग्°), अम्, n. the
peak of a mountain.
—शैलाङ्ग or शैलाङ्ग-देश
(°ल-अङ्°), अस्, m., N. of a country.
—शैला-ज, अम्,
n. (शैला for शैल), = शैल-ज, q. v.
—शैलाट (°ल-
अट), अस्, m. a mountaineer, savage, barbarian
a
lion
(an attendant on) an idol
crystal.
—शै-
लाधिप (°ल-अध्°), अस्, m. ‘king of mountains, ’
epithet of the Himālaya.
—शैलेन्द्र (°ल-इन्°), अस्,
m. ‘prince of mountains, ’ epithet of the Himālaya.
—शैलेन्द्र-स्थ, अस्, m. the Bhojpatra tree (=
भूर्ज).
—शैलेश-लिङ्ग, अम्, n., N. of a Liṅga.
—शैलोदा (°ल-उद्°), f., N. of a river.
—शैलोद्-
भवा (°ल-उद्°), f. a kind of plant, a small species
of पाषाण-भेदिन्।
Macdonell
Englishशैल śaila, (ī) made of stone
stony
🞄rock
hill, mountain: -kanyā, daughter 🞄of the mountain (Himālaya), Pārvatī
-kūṭa, mountain-peak
-guru, heavy as a 🞄mountain
chief of mountains, Himālaya
🞄-tanayā, daughter of the mountain, Pārvatī 🞄-tā, condition of a mountain
-duhitṛ, 🞄f. daughter of the mountain, Pārvatī
-dhātu, mineral
-patha, mountain path
🞄-pura, N. of a town
-maya, (ī) made 🞄of stone
-mṛga, wild goat
-rāja, king 🞄of mountains, Himālaya
-śikhara, mountain 🞄peak
-śekhara, id.
-śṛṅga, id.
🞄-sāra, hard as a rock
-sutā, daughter of 🞄the mountain, Pārvatī: -kānta, husband of 🞄Pārvatī, Śiva
-setu, embankment of stone.
Benfey
Englishशैल शैल, i. e. शिला + अ,
I.
1.
Stony, Arj. 8, 10
rocky.
2. Moun-
tainous, mountaineer.
II.
1. A
mountain, Man. 1, 27
Vikr. 10, 6.
2.
A dike, Pañc. i. d. 115.
III.
1.
Bitumen.
2. Storax.
-- क्रीडा,
a pleasure mountain, Megh. 61.
तार्क्ष्य-, a kind of collyrium,
Suśr. 2, 66, 9.
तुहिन-, the Himā-
laya, Kathās. 22, 255. पञ्चशैल,
i. e.
पञ्श्हन्-, the name of a moun-
tain, Mārk. P. 55, 8. बदरी- (see
वदरी), a part of the Himālaya
range.
मन्थ-, the mount Man-
dara.
महा-, a great mountain,
Bhartṛ. 2, 56.
Apte Hindi
Hindiशैलः
- शिला + अण्
"पर्वत, पहाड़"
शैलः
- शिला + अण्
"चट्टान, बड़ा भारी पत्थर"
शैलम्
- -
"सुहागा, धूप, गुग्गुल"
शैलम्
- -
शिलाजीत
शैलम्
- -
एक प्रकार का अंजन
L R Vaidya
Englishभूतसङ्ख्या
Sanskrit७, अग, अचल, अद्रि, अनिल, अश्व, ऋषि, कलत्र, कुलाचल, क्षितिभृत् क्ष्माधर, क्ष्माभूत्, गन्धन्वह, गन्धवह, गिरि, घोटा, छन्द, छन्दस्, तत्त्व, तापस, तुरग, तुरङ्ग, दिविचर, द्वीप, धरणिधर, धराधर, धरित्रीधर, धातु, धी, नग, पन्नग, पर्वत, पवन, भय, भूधर, भूध, भूभृत्, मरुत्, महीधर, महीघ्र, मातृका, मारुत, मुनि, यति, लोक, वक्री, वाजि, वात, वायु, वार, वासर, व्यसन, शिला, शिलोच्चय, शैल, सप्त, समीर, समीरण, स्थिर, स्वर, हय
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskritललामन्
क्ली
ललामन्, हयपुच्छ, ध्वज, पुण्ड्र, शैल, वेष, धामन्, भूषा
हयपुच्छे ध्वजे पुण्ड्रे शैले पुंसि गुणाधिके ।
वेषे धामनि भूषायां ललामेत्युत्तमैः स्मृतम् ॥ २७ ॥
verse 1.1.1.27
page 0002
धर
पु
धर, शैल
धरा पृथ्वी धरा धारा धरः शैलो धरा धृतिः ।
verse 2.1.1.57
page 0011
गर्मुत्
त्रि
गर्मुत्, शैल, तृणविशेष, अर्क
शैले तृणविशेषेऽर्के त्रिषु गर्मुदिति ध्वनिः ।
verse 2.1.1.83
page 0013
अद्रि
पु
अद्रि, शैल, अंशुमत्
शैलोऽद्रिरंशुमानद्रिर्भानुः स्वर्भानुरर्यमा ।
verse 3.1.1.9
page 0014
नग
पु
नग, शैल, द्रुम
ध्वाङ्क्षः काको बको ध्वाङ्क्षो नगः शैलो द्रुमो नगः ॥ १४ ॥
verse 3.1.1.14
page 0014
Edgerton Buddhist Hybrid
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit शिलेय, शैलेय, शैल, दृषद्वत्, शैल्य, शिलेय, शर्करिक, शार्करक, शार्कर, दार्षद, चित्रग्रावन्, आश्मिक, आश्मन, आश्म, अश्मवत्, अश्मन्वत्, शिलामय, प्रस्तरमय, औपल
शिलया निर्मितः।
"संग्रहालये महात्मनः गान्धीमहोदयस्य बृहती शिलेया प्रतिमा आसीत्।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritशैलोऽद्रिः शिखरी शिलोच्चयगिरी गोत्रोऽचलः सानुमा-
न्ग्रावः पर्वतभूध्रभूधरधराहार्या नगोऽथोदयः ।
पूर्वाद्रिश्चरमाद्रिरस्त उदगद्रिस्त्वद्रिराण्मेनका-
प्राणेशो हिमवान्हिमालयहिमप्रस्थौ भवानीगुरुः ॥ १०२७ ॥
शैल (पुं), अद्रि (पुं), शिखरिन् (पुं), शिल्लोचय (पुं), गिरि (पुं), गोत्र (पुं), अचल (पुं), सानुमत् (पुं), ग्रावन् (पुं), पर्वत (पुं), भूध्र (पुं), भूधर (पुं), धर (पुं), अहार्य (पुं), नग (पुं), उदय (पुं), पूर्वाद्रि (पुं), चरमाद्रि (पुं), अस्त (पुं), उदगद्रि (पुं), अद्रिराज् (पुं), मेनकाप्राणेश (पुं), हिमवत् (पुं), हिमालय (पुं), हिमप्रस्थ (पुं), भवानीगुरु (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritअचल
अचल, शिलोच्चय, शैल, क्षितिधर, गिरि, गोत्र, पर्वत, अहार्य, नग, शिखरिन्, सानुमत्, धर, अद्रि, कुध्र
अचलशिलोच्चयशैलक्षितिधरगिरिगोत्रपर्वताहार्याः ।
नगशिखरिसानुमन्तो धराद्रिकुध्राश्च तुल्यार्थाः ॥ १६५ ॥
verse 2.1.1.165
page 0021
ग्रावन्
ग्रावन्, शैल
कुञ्जरकरेऽपि शुण्डा ग्रावा शैले भवश्च संसारे ।
verse 5.1.1.806
page 0093
नाममाला
Sanskritभूमिधर, भूधर, पृथिवीधर, पृथ्वीधर, गह्वरीधर, मेदिनीधर, महीधर, धराधर, वसुमतीधर, धात्रीधर, क्षमाधर, विश्वम्भराधर, अवनिधर, वसुधाधर, धरणीधर, क्षोणीधर, क्ष्माधर, धरित्रीधर, क्षितिधर, कुम्भिनीधर, इलाधर, उर्वराधर, उर्वीधर, जगतीधर, गोधर, वसुन्धराधर, शैल
तत्पर्य्यायधरः शैलस्तत्पर्य्यायपतिर्नृपः ।
तत्पर्य्यायरुहो वृक्षः शब्दमन्यं च योजयेत् ॥ ७ ॥
verse 0.1.1.7
page 0004
Mahabharata
EnglishŚaila^1. § 565 (Gālavacarita): V, 111, 3830 (atra--i.e. in the North--Kāmaś ca Roshaś ca Śailaś--i.e. Himavat, PCR. --comā sambabhuḥ
cf. the note of PCR.).
Śaila^2, a celestial weapon. § 444 (Nivātakavacayuddhap.): III, 171, 12141 (mahāstreṇa, employed by Arjuna).--§ 586 (Bhīshmavadhap.): VI, 102, 4663 (ghoram astraṃ, employed by Arjuna).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritशैलं, (शिलाया भवम् । शिला + अण् ।)शैलेयम् । तार्क्ष्यशैलम् । इति मेदिनी ॥
शिला-लतु । इति राजनिर्घण्टः ॥
शैलः, (शिलाः सन्त्यत्रेति । शिला + ज्योत्स्ना-दित्वादण् ।) पर्व्वतः । इत्यमरः ॥
(यथा, रघुः । ४ । ७१ ।“ततो गौरीगुरु शैलमारुरोहाश्वसाधनः ।वर्द्धयन्निव तत्कूटानुद्धूतैर्धातुरेणुभिः ॥
”शिलासम्बन्धिनि, त्रि । यथा, भागवते । ११ ।२७ । १२ ।“शैलीदारुमयी लौही लेप्या लेख्या च सैकतीमनोमयी दारुमयी प्रतिमाष्टविधा स्मृता ॥
”)
वाचस्पत्यम्
SanskritBurnouf
Frenchशैल शैल a. (शिला) pierreux
rocheux
montagneux.
-- S. montagne. -- S. bitume
storax
sorte de collyre.
शैलक benjoin, storax.
शैलज (जन्) bitume
storax, benjoin.
शैलधन्वन् Śiva.
शैलधर (धृ) Kṛṣṇa.
शैलनिर्यास storax, benjoin.
शैलभित्ति (भिद्) outil de tailleur de pierres.
शैलशिविर l'Océan.
शैलाग्र (अग्र) sommet de rocher, cime de montagne.
शैलाट (अट्) montagnard.
Lion.
Adorateur d'une
idole.
Cristal.
Stchoupak
Frenchशैल-
-ई- (-आ-) a. de pierre, pierreux
rocher, colline,
montagne
-ता- -त्व- nt. état d'une montagne
-मय- -ई- a.
fait de pierre, consistant en pierre.
°गुरु- a. aussi lourd qu'une montagne
de l'Himâlaya.
°ज- a. né d'une montagne.
°तनया- Pārvatī
°दुहितृ- id.
°पुत्री- id.
du Gange.
°पुर- nt. d'une ville.
°प्रतिमा- idole ou statue de pierre.
°प्रस्थ- nt. plateau (de montagne).
°मृग- bouquetin.
°रन्ध्र- nt. caverne.
°राज्- -अ- Himâlaya
°राज-सुता- = °पुत्री-।
°रुग्ण- a. v. broyé par les montagnes.
°वर- Himâlaya.
°शिखर- nt. pic ou sommet d'une montagne
°शृङ्ग- nt. id.
°सार- a. aussi dur qu'une pierre.
°सुता- = °तनया-। °सुता-कान्त- Śiva
शैलाधिराज-तनया- = °तनया-।
शैलाभ- a. qui a l'aspect d'une montagne, aussi haut qu'une montagne.
शैलेन्द्र- roi des montagnes
Himâlaya
°दुहितृ- =
°पुत्री-।
शैलोदा- d'une rivière, prob. la rivière de Khotan.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
