| YouTube Channel

शेष (zeSa)

 
शब्दसागरः
English
शेष
n.
 (-षं) Remainder, leavings, rest, balance, what is left, omitted
or rejected.
m.
 (-षः)
1. The king of the serpent race, as a large
thousand-headed snake, at once the couch and canopy of VISHṆU,
and the upholder of the world, which rests on one of his heads.
2. A name of BALADEVA.
3. Killing, destroying, finishing.
4.
Result, end, conclusion.
f.
 (-षा) Flowers and other things that
have been offered to an idol and are then distributed amongst the
worshippers and attendants.
E.
 शिष् to specify,
aff.
 अच् or घञ् ।
Capeller Eng
English
शेष
a.
 remaining, left from (—°,
esp.
 after a
pp.
 ),
pl.
 all
the other(s).
m.
n.
 rest, surplus or remainder of (loc. ,
gen.
 , or —°)
end, supplement, anything secondary or accidental (adj. —° having only
a rest of — left, or of which only — is left)
loc.
शेषे for the rest
i.e.
 in other cases, else. —
m.
N.
of a serpent-demon, a Prajāpati, etc.
f.
 आ
pl.
 flowers left from an
offering,
sgl.
 such a garland.
Yates
English
शेष (षः) 1.
m.
 The king of the ser-
pent race having 1000 heads
a
killing.
n.
 Remainder, end. 1.
f.
Flowers, &c. that have been
offered.
Spoken Sanskrit
English
tadevasundaraMbhaviSyati -
sent.
 - Letusplantallthefloweringplantsontheleft-sideofthehouse.Thatonlywillbebeautiful.
हीन - hIna -
adj.
 - left
रहित - rahita -
adj.
 - left
परिशिष्ट - pariziSTa -
adj.
 - left
विविक्ती-कृत - viviktI-kRta -
adj.
 - left
व्यतीत - vyatIta -
adj.
 - left
शिष्ट - ziSTa -
adj.
 - left
परिक्शिप्त - parikzipta -
adj.
 - left
अदक्षिण - adakSiNa -
adj.
 - left
अपष्ठु - apaSThu -
adj.
 - left
अवशिष्ट - avaziSTa -
adj.
 - left
आक्षिप्त - AkSipta -
adj.
 - left
उच्छिष्ट - ucchiSTa -
adj.
 - left
शेष - zeSa -
adj.
 - remaining
शेष - zeSa -
n.
 - waste
शेष - zeSa -
n.
 - leftover
शेष - zeSa -
m.
 - kind of metre
शेष - zeSa -
m.
 - name of one of the mythical elephants that support the earth
शेष - zeSa -
m.
 - survivor
शेष - zeSa -
m.
n.
 - issue
शेष - zeSa -
m.
n.
 - left from
शेष - zeSa -
m.
n.
 - death
शेष - zeSa -
m.
n.
 - that which has to be supplied
शेष - zeSa -
m.
n.
 - keepsake
शेष - zeSa -
m.
n.
 - remaining out of or from
शेष - zeSa -
m.
n.
 - destruction
शेष - zeSa -
m.
n.
 - that which is saved or spared or allowed to escape
शेष - zeSa -
m.
n.
 - last
शेष - zeSa -
m.
n.
 - accident
शेष - zeSa -
m.
n.
 - result
शेष - zeSa -
m.
n.
 - end
शेष - zeSa -
m.
n.
 - that which remains or is left
शेष - zeSa -
m.
n.
 - last-mentioned
शेष - zeSa -
m.
n.
 - appendix
शेष - zeSa -
m.
n.
 - secondary matter
शेष - zeSa -
m.
n.
 - finish
शेष - zeSa -
m.
n.
 - token of remembrance
शेष - zeSa -
m.
n.
 - leavings
शेष - zeSa -
m.
n.
 - conclusion
शेष - zeSa -
m.
n.
 - supplement
शेष - zeSa -
n.
 - add effect
शेष - zeSa -
n.
 - balance
शेष - zeSa -
n.
 - residue
शेष - zeSa -
n.
 - surplus
शेष - zeSa -
n.
m.
 - rest
शेष - zeSa -
n.
m.
 - remainder
भुक्त-शेष - bhukta-zeSa -
m.
n.
 - remaining from a meal
संवरण शेष - saMvaraNa zeSa -
m.
 - closing balance
असमायोजित शेष - asamAyojita zeSa -
m.
 - unadjusted balance
शेष - zeSa -
m.
n.
 - keepsake
युयोति { यु } - yuyoti { yu } - verb 3 - keeps aloof
अभिश्री - abhizrI -
adj.
 - puts or keeps in order
प्रतिज्ञापारग - pratijJApAraga -
adj.
 - one who keeps his word
सत्यसंरक्षिन् - satyasaMrakSin -
adj.
 - one who keeps his word
अपरोद्धृ - aparoddhR -
m.
 - one who keeps another off
प्रतिहर्तृ - pratihartR -
m.
 - one who keeps or wards off
शमितृ - zamitR -
adj.
 - one who keeps his mind calm
प्रतिधर्तृ - pratidhartR -
m.
 - one who keeps back or stops
यवयावन् - yavayAvan -
m.
 - one who keeps off or averts
निग्रहीतृ - nigrahItR -
m.
 - one who keeps back or prevents
प्रतिषेद्धृ - pratiSeddhR -
adj.
 - one who wards off or keeps back
वर्तृ - vartR -
adj.
 - one who keeps back or wards off
धारयितृ - dhArayitR -
m.
 - who keeps anything in remembrance
प्रत्यय - pratyaya -
m.
 - householder who keeps a sacred fire
कृशातिथि - kRzAtithi -
adj.
 - one who keeps his guests short of food
फलक - phalaka -
n.
 - stand on which a monk keeps his turban
दावप - dAvapa -
m.
 - one who keeps watch over a forest on fire
संवृतमन्त्र - saMvRtamantra -
adj.
 - one who keeps his counsels or plans secret
निषेद्धृ - niSeddhR -
adj.
 - who or what keeps back or restrains or prevents
अभिसारिका - abhisArikA -
f.
 - woman who goes to meet her lover or keeps an assignation
आहितसमित्क - Ahitasamitka -
adj.
 - one who has added fuel to the fire or who keeps up a fire
धीरा - dhIrA -
f.
 - woman who keeps down all expression of resentment or jealousy
काचन - kAcana -
n.
 - string or tape or wrapper which ties or keeps together a parcel or bundle of papers or leaves of a manuscript
काचनक - kAcanaka -
n.
 - string or tape or wrapper which ties or keeps together a parcel or bundle of papers or leaves of a manuscript
शेष - zeSa -
adj.
 - remaining
परिशिष्ट - pariziSTa -
adj.
 - remaining
शिष्ट - ziSTa -
adj.
 - remaining
परिशेष - parizeSa -
adj.
 - remaining
अतिशिष्ट - atiziSTa -
adj.
 - remaining
अवशिष्ट - avaziSTa -
adj.
 - remaining
अवशेषित - avazeSita -
adj.
 - remaining
उद्रिक्त - udrikta -
adj.
 - remaining
तस्थिवस् - tasthivas -
adj.
 - remaining
पर - para -
adj.
 - remaining
परिसंस्थित - parisaMsthita -
adj.
 - remaining
परिवृत्त - parivRtta -
adj.
 - remaining
प्रहीण - prahINa -
adj.
 - remaining
शेषभूत - zeSabhUta -
adj.
 - remaining
समवशेषित - samavazeSita -
adj.
 - remaining
संस्थित - saMsthita -
adj.
 - remaining
सावशेष - sAvazeSa -
adj.
 - remaining
उपस्थिति - upasthiti -
f.
 - remaining
स्थिति - sthiti -
f.
 - remaining
प्रतिष्ठा - pratiSThA -
f.
 - remaining
शेष - zeSa -
n.
 - leftover
मम शेषम् अस्ति - mama zeSam asti -
sent.
 - My leftover is there.
सूदवत् - sUdavat -
adj.
 - containing leftover liquids
शेष zeSa
m.
n.
 keepsake
शेष zeSa
m.
n.
 last-mentioned
Wilson
English
शेष
n.
 (-षं) Remainder, leavings, rest, balance
what is left,
omitted or rejected.
m.
 (-षः)
1 The king of the serpent race, as a large thousand-headed snake, at once the
couch and canopy of VIṢṆU, and the upholder of the world, which rests on one
of his heads.
2 A name of BALADEVA.
3 Killing, destroying, finishing.
f.
 (-षा) Flowers and other things that
have been offered to an idol, and are then distributed amongst the worshippers
and attendants.
E.
 शिष to specify,
aff.
 घञ्.
Apte
English
शेष [śēṣa],
a.
 [शिष्-अच्] Remaining, rest, all the other
न्यषेधि शेषो$प्यनुयायिवर्गः
R.*
 2.4
4.64
1.29
Me.*
 3, 89
रम्भे निर्वर्त्यतां शेषो विधिः
V.*
 5
शेषान् मासान् गमय चतुरो लोचने मीलयित्वा
Me.*
 11 (v. l. )
Ms.*
 3.47
Ku.*
 2.44
oft
 . at the end of
comp.
 in this sense
भक्षितशेष, आलेख्यशेष
&c.
षः, षम् (a) Remainder, rest, residue
ऋणशेषो$ग्निशेषश्च व्याधिशेषस्तथैव च । पुनश्च वर्धते यस्मात्तस्माच्छेषं न कारयेत् ॥ Chāṇ 4
अध्वशेष
Me.*
 4
प्रतिकारविधानमायुषः सति शेषे हि फलाय कल्पते
R.*
 8.4
so शेषे वयसः समागतो मृत्युः
Bv.*
 4.3
त्रिभागशेष
Ku.*
 5.57
वाक्यशेषः
V.*
 3.
&c.
 (b)
Surplus, balance.
Anything left out or omitted to be said
(इति शेषः is
oft
 en used by commentators in supplying an ellipsis or words necessary to complete the construction).
Escape, salvation, respite.
षः Result, effect.
End, termination, conclusion.
Death, destruction.
N.
 of a celebrated serpent, said to have one thousand heads, and represented as forming the couch of Viṣṇu or as supporting the entire world on his head
किं शेषस्य भरव्यथा न वपुषि क्ष्मां न क्षिपत्येष यत्
Mu.*
 2.18
Ku.*
 3.13
R.*
 1.13.
N.
 of Balarāma (supposed to be an incarnation of Śeṣa).
An elephant.
Subsidiary अङ्ग
something which is declared as being subservient to something else
शेषः परार्थत्वात् MS.* 3.1.2 (यस्तु अत्यन्तं परार्थस्तं वयं शेष इति ब्रूमः ŚB.)
शेषो हि सादनम् ŚB. on MS.* 1.5.76.
Favour (प्रसाद)
'शेषः संकर्षणे वधे अनन्ते ना प्रसादे च' इति मेदिनी नैवंशीलाः शेषमिहाप्नुवन्ति
Mb.
 * 1.197.24. -षा The remains of flowers or other offerings made to an idol and distributed among the worshippers as a holy relique
तस्यै स्त्रियस्ताः प्रददुः शेषां युयुजुराशिषः
Bhāg.*
 1.53.5
तथेति शेषामिव भर्तुराज्ञामादाय मूर्ध्ना मदनः प्रतस्थे
Ku.*
 3.22
Ś.*
 3.-षम् The remnants of food, remains of an offering. (शेषे is used adverbially in the sense of
at last, finally.
in other cases
as in शेषे षष्ठी).
Comp.
 -अन्नम् leavings of food. -अवस्था old age. -कालः the time of death. -जातिः
f.
 assimilation of residues
(in
alg.
 ) reduction of fractions of residues. -पतिः a manager. -भागः the remainder. -भोजनम् the eating of leavings
गृहस्थस्य......त्यागः शेषभोजनम् Kau.
A.
 1.3.-रात्रिः the last watch of the night. -रूपिन्
a.
 appearing to be secondary. -शयनः, -शायिन्
m.
 epithets of Viṣṇu.
Apte 1890
English
शेष a. [शिस्-अच्] Remaining, rest, all the other
न्यषोधि शेषोप्यनुयायिवर्गः R. 2. 4, 4. 64, 10. 29
Me. 30, 87
रंभे निर्बर्त्यतां शेषो विधिः V. 5
शेषान् मासान् गमय चतुरो लोचने मीलयित्वा Me. 110
Ms. 3. 47
Ku. 2. 44
oft. at the end of comp. in this sense
भक्षितशेष, आलेख्यशेष &c.
षः
षं 1 (a) Remainder, rest, residue
ऋणशेषोग्निशेषश्च व्याधिशेषस्तथैव च । पुनश्च वर्धते यस्मात्तस्माच्छेषं न कारयेत् Chāṇ. 40
अध्वशेष Me. 38
प्रतिकारविधानमायुषः सति शेषं हि फलाय कल्पते R. 8. 40
so शेषे वयसः समागतो मृत्युः Bv. 4. 30
त्रिपागशेष Ku. 5. 57
वाक्यशेषः V. 3. &c. (b) Surplus, balance.
2 Anything left out or omitted to be said
(इति शेषः is often used by commentators in supplying an ellipsis or words necessary to complete the construction).
3 Escape, salvation, respite.
षः 1 Result, effect.
2 End, termination, conclusion.
3 Death, destruction.
4 N. of a celebrated serpent, said to have one thousand heads, and represented as forming the couch of Viṣṇu or as supporting the entire world on his head
किं शेषस्य भरव्यथा न वपुषि क्ष्मां न क्षिपत्येष यत् Mu. 2. 18, Ku. 3. 13
R. 10. 13.
5 N. of Balarāma (supposed to be an incarnation of Śeṣa).
6 An elephant.
षा The remains of flowers or other offerings made to an idol and distributed among the worshippers as a holy relique
तथोति शेषामिव भर्तुराज्ञामादाय मूर्ध्ना मदनः प्रतस्थे Ku. 3. 22, Ś. 3.
षं The remnants of food, remains of an offering. (शेषे is used adverbially in the sense of {1} at last, finally.
2 in other cases
as in शेषे षष्ठी).
Comp.
अन्नं leavings of food.
अवस्था old age.
कालः the time of death.
जातिः f. assimilation of residues.
भागः the remainder.
भोजनं the eating of leavings.
रात्रिः the last watch of the night.
शयनः,
शायिन् m. epithets of Viṣṇu.
Monier Williams Cologne
English
शेष a
&c.
 See
p.
 1088, col. 3.
शेष b mn. (fr. √ 2. शिष्) remainder, that which remains or is left, leavings, residue (pl. ‘all the others’), surplus, balance, the rest (शेषे
loc.
 ‘for the rest’, ‘in all other cases’
शेषे रात्रौ, ‘during the rest of the night’
मम शेषम् अस्ति, ‘there remains something to happen to me’)
that which has to be supplied (e.g. any word or words which have been omitted in a sentence
इति शेषः, ‘so it was left to be supplied’, a phrase commonly used by Comm. in supplying any words necessary to elucidate the text)
that which is saved or spared or allowed to escape (nom. with √ अस्, or √ भू, ‘to be spared’
शेषं-√ कृ, ‘to spare’, ‘allow to escape’
शेषम् अवाप् ‘to escape’),
Mn.
MBh.
R.
&c.
remaining (used as an
adj.
 at the end of
adj.
 comp. [f(आ). ],
cf.
 कथा-श्°, कृत्य-श्°),
AitBr.
&c.
&c.
remaining out of or from, left from (with
abl.
 or
loc.
 , e.g. प्रयातेभ्यो ये शेषाः, ‘the persons left out of those who had departed’
but mostly ifc. after a pp. in comp. , e.g. भुक्त-शेष, ‘remaining from a meal’, ‘remnant of food’
हत-शेषाः, ‘those left out of the slain’, ‘the survivors’
&c.
 ),
Mn.
MBh.
&c.
end, issue, conclusion, finish, result,
RV.
 77, 15
last, last-mentioned,
Rājat.
a supplement, appendix,
Nir.
 iii, 13
a keepsake, token of remembrance,
Daś.
secondary matter, accident,
KātyŚr.
 , Sch.
death, destruction,
W.
effect.
शेष
m.
N.
 of a celebrated mythological thousand-headed serpent regarded as the emblem of eternity (whence he is also called An-anta, ‘the infinite’
in the Viṣṇu-Purāṇa he and the serpents Vāsuki and Takṣaka are described as sons of Kadru, but in one place Śeṣa alone is called king of the Nāgas or snakes inhabiting Pātāla, while elsewhere Vāsuki also is described as king of the Nagas and Takṣaka of the serpents
the thousand headed Śeṣa is sometimes represented as forming the couch and canopy of Viṣṇu whilst sleeping during the intervals of creation, sometimes as supporting the seven Pātālas with the seven regions above them and therefore the entire world
he is said to have taught astronomy to Garga
according to some legends he became incarnate in Bala-rāma q.v.),
MBh.
Hariv.
Pur.
&c.
 (RTL. 105
112
232
n.
 1)
N.
 of one of the Prajā-patis,
R.
VP.
of a Muni,
MW.
(also with आचार्य, दीक्षित, शास्त्रिन्
&c.
 ) of various authors (cf. below)
of one of the mythical elephants that support the earth,
L.
a kind of metre,
L.
शेष
n.
 See above.
Monier Williams 1872
English
शेष शेष, अस्, आ, अम् (fr. rt. 2. शिष्), re-
maining, other, all the other
(अस्, अम्), m. n.
remainder, leavings, rest, residue, surplus, balance
the being spared or left, escape, salvation, reprieve,
respite
anything rejected, anything left or left out
or omitted or left to be supplied
anything left out
or omitted to be said, (इति शेषः, ‘so it was intended
to be said, ’ a phrase used by commentators in sup-
plying any word or words necessary to elucidate the
text)
(अस्), m. result, issue, effect, conclusion, end,
termination
finish, destruction, death, killing
N.
of a celebrated mythological thousand-headed serpent
regarded as the emblem of eternity (whence he is
also called An-anta, ‘the infinite
’ in the Viṣṇu-
Purāṇa he and the serpents Vāsuki and Takṣaka
are described as sons of Kadru, but in one place
Śeṣa alone is called king of the Nāgas or snakes
inhabiting Pātāla, while elsewhere Vāsuki also is
described as king of the Nāgas and Takṣaka of the
serpents
the thousand-headed Śeṣa is sometimes
represented as forming the couch and canopy of
Viṣṇu whilst sleeping during the intervals of creation,
sometimes as bearing the entire world on one of his
heads, sometimes as supporting the seven Pātālas
he is said to have taught astronomy to Garga
ac-
cording to some legends he became incarnate in
Bala-rāma, see बल-राम)
N. of Bala-rāma, (see
above)
N. of one of the Prajā-patis
of a Muni
(अम्), n. the remnants of food
remains of an
offering, &c.
(आ), f. the remains of flowers or other
offerings made to an idol and afterwards distributed
amongst the worshippers and attendants
(ए), ind.
in the end, at last, finally, lastly
in other cases, in
the case of a less amount.
—शेष-करण, अम्, n.
the doing what remains to be done.
—शेष-काल,
अस्, m. the time of end or death.
—शेष-कृष्ण, अस्,
m., N. of the author of the drama called Kaṃsa-vadha.
—शेष-जाति, इस्, f. assimilation of residue
reduc-
tion of fractions of residues or successive fractional
remainders.
—शेष-त्व, अम्, n. the state of being
a remainder, (शेषत्वेन, by the remainder, in
every other case)
all that is left, residue
aid,
succouring others, regard or consideration for others
(= उपकारित्व, पारार्थ्य).
—शेष-नाग, अस्,
m. the serpent Śeṣa, (see above)
N. of the
mythical author of the Paramārtha-sāra.
—शे-
ष-भाग, अस्, m. the last or remaining part.
—शेष-भुज्, क्, क्, क्, one who eats leavings.
—शेष-भूत, अस्, आ, अम्, being the remainder,
being left.
—शेष-भोजन, अम्, n. the eating of
leavings, eating the rest of food after feeding the
family guests, &c.
—शेष-रक्षण, अम्, n. ‘end-
protection, ’ taking care that an undertaking is brought
to a conclusion.
—शेष-रात्रि, इस्, f. the last watch
of the night.
—शेष-राम-चन्द्र, अस्, m., N. of
a commentator on the Naiṣadīya-carita.
—शेष-
वत्, आन्, अती, अत्, characterized by an effect or result,
(sometimes applied in logic to a posteriori reason-
ing.)
—शेष-शरीर, अम्, n. the remainder of the
body, i. e. all the other parts of the body.
—शे-
षान्न (°ष-अन्°), अम्, n. leavings of a meal, &c.
—शेषार्या (°ष-आर्°), f., N. of a metrical intro-
duction to the Vedānta by Śeṣa-nāga.
—शेषा-
वचयन (°ष-अव्°), अम्, n. gathering up rem-
nants, collecting what remains.
—शेषावस्था (°ष-
अव्°), f. the last state or condition of life, old age.
—शेषाहि (°ष-अहि), इस्, m. the serpent Śeṣa.
Macdonell
English
शेष śeṣ-a,
m.
n.
 [√ śiṣ] remainder, residue, 🞄rest of (g., lc., —°)
issue, result (rare)
🞄token of recognition (rare)
secondary matter, 🞄accident
supplement
—°
a.
 of whom or which 🞄— only (-mātra being sts. added) is left: lc. 🞄śeṣe, for the rest
in every other case
śeshe rātrau, during the remainder of the 🞄night
iti śeṣaḥ (very common in commentators), 🞄the words — must be supplied to complete 🞄the sense
a.
 remaining (pl. the rest)
🞄w. a pp. in ab., but gnly. °—, e. g. deśāntaraṃ 🞄prāyātebhyo ye śeṣās te, the few (remaining 🞄over from those who had gone =) who had 🞄not gone to another country, hata-śeṣāḥ, 🞄the few who had not been slain
last, last-mentioned
🞄m. N. of a serpent supporting the 🞄earth and forming the couch of Viṣṇu of Viṣṇu during 🞄his sleep.
Benfey
English
शेष शेष, i. e. शिष् + अ,
I.
adj.
 Re-
maining, Man. 1, 102
3, 47
Megh.
31
other, Pañc. 123, 13
all the
other, Vikr. d. 52.
II.
m.
 and
n.
1.
Remainder, residue, Pañc. iii. d. 256
51, 11 (वीज-शेष-मात्र, Even a resi-
due of seed), Daśak. in Chr. 184, 24
(at the end of a comp.
adj.
 ).
2. What
is omitted, Man. 8, 320
322 (शेषे,
for less).
III.
m.
1. Killing, destroy-
ing, finishing.
2. End, Pañc. 55, 6.
3. The king of the serpent race, at
once the conch and canopy of Viṣṇu,
and the upholder of the world, Bhartṛ.
2, 28,
4. A name of Baladeva.
IV.
f.
षा, Flowers and other things that
have been offered to an idol (and are
then distributed amongst the wor-
shippers), Sāv. 1, 27.
--
Comp.
A. as
former part of comp. words, often: re-
maining, cf. शेष-शरीर, शेष-भाग।
B.
अ-,
adj.
 ,
f.
 षा, entire, all, every,
Mālat. 2, 3
Ragh. 3, 65
Pañc. 163, 7.
acc. षम्, instr. षेण, and adv. ष +
तस्, entirely, Kumāras. 5, 82
Bhag.
10, 16
Man. 1, 59.
आलेख्य-,
adj.
(of whom is left only a likeness), dead,
Ragh. 14, 15.
कार्य-,
n.
 the comple-
tion of a business, or affair begun,
Man. 3, 157.
जिव-,
adj.
 having saved
only the bare life, Pañc. 160, 2.
देव-,
n.
 the remainder of an offering
to a deity, MBh. 13, 2019. नाम-
शेष, i. e.
नामन्-,
adj.
 ,
f.
 षा, 1.
one of whom only the name is left,
Utt. Rāmac. 37, 18. 2. dead. निः-
शेष, i. e.
निस्-,
adj.
 ,
f.
 षा, 1. without
leaving a residue, without sparing
anybody or anything, completely de-
stroyed, Pañc. iii. d. 256
MBh. 2,
1531. 2. all, whole, Pañc. i. d. 21.
°षम्, ष + तस्, adv. completely, Ka-
thās. 24, 83.
मलमल्लक-,
adj.
 one to
whom is left nothing but a small piece
of cloth to cover his privities. Daśak.
in Chr. 184, 24.
यशस्-,
adj.
 dead.
वाक्य-,
m.
 the remainder of one's
speech, Vikr. 35, 8 (i. e. you will say).
स्मृति-,
adj.
f.
 षा, that of which is
left nothing but remembrance, Rājat.
5, 189.
हत-,
adj.
 the remainder of
the killed, i. e. those who had avoided
being killed, Pañc. 122, 24.
Apte Hindi
Hindi
शेष
वि* - शिष् + अच्
"बचा हुआ, बाकी, अन्य सब"
शेषः
पुं*
 - -
"बचा हुआ, बाकी, अवशिष्ट "
शेषः
पुं*
 - -
"छोड़ी हुई कोई बात, या भूली हुई बात"
शेषः
पुं*
 - -
"बचाव, मुक्ति, श्रान्ति"
शेषम्
नपुं*
 - -
"बचा हुआ, बाकी, अवशिष्ट "
शेषम्
नपुं*
 - -
"छोड़ी हुई कोई बात, या भूली हुई बात"
शेषम्
नपुं*
 - -
"बचाव, मुक्ति, श्रान्ति"
शेषः
पुं*
 - -
"परिणाम, प्रभाव"
शेषः
पुं*
 - -
"अन्त, समाप्ति, उपसंहार"
शेषः
पुं*
 - -
"मृत्यु, विनाश"
शेषः
पुं*
 - -
एक विख्यात नाग का नाम
शेषः
पुं*
 - -
बलराम (जो शेष का अवतार माना जाता है)
शेषम्
नपुं*
 - -
"उच्छिष्ट अन्न, चढ़ावे का अवशेष"
शेषः
पुं*
 - शिष्+अच्
अङ्गभूत वस्तु
शेषः
पुं*
 - शिष्+अच्
"प्रसाद, कृपा"
L R Vaidya
English
Seza {% (I) a. (f. षा) %} Remaining, other, न्यषेधि शेषोऽप्यनुयायिवर्गः R.ii.4, iv.64, Megh.i.30, Bt.xv.100.
Seza {% (II) m.n. %} 1. Remainder, residue, दृष्टे सूर्ये पुनरपि भवान् वाहयेदध्वशेषम् Megh.i.38, K.S.v.57, R.vi.76, viii.40
2. escape, salvation
3. anything left out, anything omitted to be said, an ellipsis. (इति शेषः is often used by commentators in supplying an ellipsis.)
Seza {% (III) m. %} 1. Name of a celebrated thousand-headed serpent who is represented as forming the couch of Vishṇu, (See Megh.ii.47), मुक्तशेषविरोधेन कुलिशव्रणलक्ष्मणा R.x.13
2. result, end, conclusion
3. death, destruction
4. an epithet of Balarāma.
Seza {% (IV) n. %} The remnants of food.(शेषे is used as an indeclinable in the sense of- (1) lastly, finally, (2) in other cases.)
Bopp
Latin
शेष (r. शेष् s. अ) Adj. reliquus. MEGH. 18. 31. 85. Qui su-
perest. DR. 7. 4. Subst. m. reliquum, reliquiae. MEGH.
39.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
शेष
क्ली
शेष, केवल, अल्प
शेषं केवलमल्पं च विद्यादेकार्थकं बुधः ॥ ७ ॥
verse 2.1.1.7
page 0008
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
शेष a lexicon. Quoted by Kṣīrasvāmin on Amarakośa.
शेष a poet under the Cālukya king Karṇa wrote a
poem Karṇasudhānidhi, of which the Saṃgameśva-
ramāhātmya is a part. As. Soc. Bombay Branch
11, 99.
शेष
Agniṣṭomayājamāna.
शेष
Āryāpañcāśīti or Paramārthasāra.
शेष
Guruśataka and C..
शेष
Jyotiṣabhāṣya.
Pāṇinīyaśikṣābhāṣya.
शेष
Dhyānaśataka.
शेष
Baudhāyanacayana.
Sāgrayaṇāgnyādhānaprayoga.
शेष pupil of Narasiṃhācārya:
Mandopakāriṇī Madhvavijayaṭīkā.
Lanman
English
śeṣa,
—1. m. n. rest, remainder, 68^17
śeṣe, like Ger. im Uebrigen, for the rest,
12^10
—2. a. remaining, 55^15. [√1śiṣ,
‘leave.’]
Abhyankara Grammar
English
शेष (l) any other senses than what are given above
cf. शेष P.IV.2.92: (2) surname of a reputed family of grammarians belonging to Southern India which produced many grammarians, from the fifteenth century to the eighteenth century. Ramacandra Sesa was the first grammarian in the family who wrote the Prakriyakaumudi in the fifteenth century. His des- cendants developed the system of studying grammar by the study of topics as given in the Prakriya Kaumudi and wrote several works of the nature of glosses and com- ments.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शेष, शिष्ट
adjective
यस्य निर्वेशः न जातः।
"अहं शेषं धनं आनेतुं गतवान्।"
Synonyms:
 अपूर्ण, शेष, असमाप्त, अनिष्पादित, असिद्ध, असम्पन्न
adjective
यः समाप्तिं न गतः।
"अपूर्णं कार्यं पूर्णं करोतु।"
Synonyms:
 उच्छिष्ट, शेष, शेषित, वैघसिक, सम्मार्जन
adjective
उपक्लृप्तस्य भोजनाद् अनन्तरं भुक्तावशिष्टम् अन्नम्।
"उच्छिष्टं न भोजनीयम्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dku ste
शेष
mjug
१) अन्त २) अवसान ३) पृष्ठ ४) शेष
sa gzhan
१) भूम्यन्तर २) शेष
lhag ma
१) अवशिष्ट २) अवशेष ३) उच्छिष्ट ४) उत्तरो नागराज ५) निरिक्ति ६) परिशेष ७) शिष्ट ८) शेष
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शेषो नागाधिपोऽनन्तो द्विसहस्राक्ष आलुकः ॥ १३०७ ॥
स च श्यामोऽथवा शुक्लः सितपङ्कजलाञ्छनः ।
-wordlist-
शेष (पुं), नागाधिप (पुं), अनन्त (पुं), द्विसहस्राक्ष (पुं), आलुक (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: शेषः
Root: शेष
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ विष्णोः आदिशेषावतारः
Meaning(s):
⇒ Epithet of Adisesha
serpent incarnation of Viṣṇu
Shloka(s):
1|1|30|2 ► अश्वो हयशिराः शेषः कपिलो व्यास इत्यपि॥ (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|1|30|2 ⇢ शेषः (शेष) (पुं) ⇒ Epithet of Adisesha
serpent incarnation of Viṣṇu ⇒ विष्णोः आदिशेषावतारः
Related word(s):
अवतारः ➡ विष्णुः
जातिः ➡ अलौकिकचेतनः
Mahabharata
English
Śesha, the serpent who carries the earth = Ananta. § 47 (Sarpanāmak.): I, 35, 1550 (Śeshaḥ prathamato jāto Vāsukis tadanantaraṃ). § 48: Ś. left his mother Kadrū and practised hard penances on Gandhamādana, in Badarī, Gokarṇa, the woods of Pushkara, on the foot of Himavat, in order to be emancipated from his body and avoid companionship with his brothers. Brahmán prevailed upon him to pass through a crevice and support the earth, and gave him Suparṇa to help him: I, 36, 1566, 1570, (1571), 1576, 1578, (1580), 1581, 1582, (†1583), †1584, †1586.--§ 100 (Amśāvat.): I, 65, 2549 (Anantaḥ, son of Kadrū).--§ 132 (do.): I, 67, 2786 (a portion of Ś. incarnate as Balarāma).--§ 459 (Mārkaṇḍeyasamās.): III, 189, 12960 (Śesho bhūtvāham evaitāṃ dhārayāmi vasundharāṃ, says Nārāyaṇa).--§ 477 (Dhundhumārop.): III, 203, 13557 (sushvāpa bhagavān Vishṇuḥ…nāgasya bhoge mahati Śºsya).--§ 524 (Jayadrathavimokshap.): III, 272, 15815 (Nārāyaṇa slept lying on Ś., description).--§ 564b (Mātalīyop.): In consequence of his ascetic austerities Ś. is able to support the earth
he has 1, 000 heads
his tongues are blazing like flames of fire, and he is endued with great strength: V, 103, 3618.--§ 581 (Bhīshmavadhap.): VI, 67, 3023 (Śºñ cākalpayad devam Anantam iti yaṃ viduḥ, yo dhārayati bhātāni dharāṃ caiva saparvatāṃ).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 94, 3456 (pannagaśreshṭhaḥ).--§ 603d (Tripura): VII, 202, 9563 (was made the aksha of Śiva's chariot in the battle against Tripura).--§ 692 (Mokshadh.): XII, 281, 10076 (ºsya sthānaṃ).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 340, 12936 (asmanmūrttiś caturthī yā sāsṛjac Śesham avyayaṃ, says Nārāyaṇa).--§ 768c (Balarāma): XIII, 147, 6866 (= Balarāma). Cf. Ananta.
पुराणम्
English
शेष / ŚEṢA (ādiśeṣa). ananta. (q. v.)
Additional information(i) ananta is the reposing bed of viṣṇu. It is this ananta who dislodged mandara mountain at the time of Kṣīrābdhi mathana (churning of the ocean of milk) (M.B. Ādi Parva, Chapter 18, Verse 8).(ii) ananta is the noblest of the nāgas. (M.B. Ādi Parva, Chapter 35, Verse 2).(iii) When there were mutual dissensions among the nāgas, ananta visited holy places such as puṣkara. (M.B. Ādi Parva, Chapter 36, Verse 3).(iv) ananta obtained from brahmā the boon to be able to stand firmly on dharma. (M.B. Ādi Parva, Chapter 36, Verse 17).(v) ananta carries and supports the earth at the behest of brahmā. (M.B. Ādi Parva, Chapter 36, Verse 18).(vi) Ananta's father is kaśyapa and his mother is kadrū. (M.B. Ādi Parva, Chapter 65, Verse 41).(vii) balabhadra rāma was born from a portion of ananta. (M.B. Ādi Parva, Chapter 67, Verse 152).(viii) At the time of Tripuradahana, ananta served as the axle of Śiva's chariot. (M.B. droṇa parva, Chapter 202, Verse 72).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शेषं,
क्ली,
 (शिष्यते यदिति । शिष + घञ् ।)प्रसादः । इति मेदिनी । षे, २८ ॥
शेषः,
पुं,
 (शेषति सङ्कर्षतीति । शिष हिसायाम्+ अच् ।) सङ्कर्षणः । स तु बलदेवः । (यथा, माघे । २ । ६८ ।“निशम्य ताः शेषगवी रभिधातुमधोक्षजः ।शिष्याय बृहतां पत्युः प्रस्तावमादिशत् दृशा ॥
”शिष वधे + भावे घञ् ।) वधः । अनन्तः । सच सर्पराजः । इति मेदिनी ॥
(यथा, कुमारे ।३ । ३ ।व्यादिश्यते भूधरतामवेक्ष्यकृष्णेन देहोद्वहनाय शेषः ॥
”)तस्य ध्यानं यथा, --“फंणासहस्रसंयुक्तं चतुर्ब्बाहुं किरीटिनम् ।नवाम्रपल्लवाकारं पिङ्गलश्मश्रुलोचनम् ॥
पीताम्बरधरं देवं शङ्ग्वचक्रगदाधरम् ।कराग्रे दक्षिणे पद्मं गदां तस्याप्यधःकरे ।दधानं सर्व्वलोकेशं सर्व्वाभरणभूषितम् ।क्षीराब्धिमध्ये श्रीमन्तमनन्तं पूजयेत्ततः ॥
”इति भविष्यपुराणम् ॥
गजः । नागः । स्वीकृतेतरवस्तु । इत्यजयपालः ॥
भगवतो द्वितीया मूर्त्तिः । यथा, --“एका भगवतो मूर्त्तिर्ज्ञानरूपा शिवामला ।वासुदेवाभिधाना सा गुणातीता सुनिष्कला ॥
द्वितीया कालसंज्ञान्या तामसी शेषसंज्ञिता ।निहन्ति सकलांश्चान्ते वैष्णवी परमा तनुः ॥
”इति कौर्म्मे ४८ अध्यायः ॥
शेषशयनप्रकारो यथा, --“अनन्तस्तत्र गत्वा तु यत्र क्षीरोदसागरः ।तत्र स्वयं श्रिया युक्तं सुषुप्सन्तं जनार्द्दनम् ॥
तस्योपधानमकरोदनन्तो दक्षिणां फणाम् ।उत्तरां पादयोश्चक्रे उपधानं महाबलः ।तालवृन्तं तदा चक्रे स शेषः पश्चिमां फणाम् ॥
स्वयन्तु बीजयामास शेषरूपी जनार्द्दनम् ॥
शङ्खं चक्रं नन्दकासिमिषुधी द्वे महाबलः ।ऐशानयाथ फणया स दध्रे गरुडं तदा ॥
गवां पद्मञ्च शार्ङ्गञ्च तथैव विविधायुधम् ।यानि चान्यानि तस्यासन्नाग्ने य्या फणया दधौ ॥
एवं कृत्वा स्वकं काय शयनीयं तदा हरेः ।भूतभव्यजगन्नाथं परापरपतिं हरिम् ॥
दधार शिरसानन्तः स्वयमेव स्वकां तनुम् ।एवं ब्रह्मदिनस्यैव प्रमाणेन निशां हरिः ।सन्ध्याञ्च समधिप्राप्य शेते नारायणोऽव्ययः ॥
”इति कालिकापुराणे २७ अध्यायः ॥
शेषः,
पुं,
क्ली,
 (शिष्यते इति । शिष + घञ् ।)उपयुक्तेतरवस्तु । इति मेदिनी ॥
शेषोऽवशिष्ट-मवशिष्टता च शेषः शेषञ्चे त्यादि । अनन्ते तुशेषः पुंलिङ्ग एव शिष्टप्रयोगात् । उक्तादन्यःशेषः यथा । शङ्खपद्मौ निधिवाचकौ पुलिङ्गौजलजे तूभयलिङ्गौ इति सर्व्वानन्दः । इत्यमर-टीकायां भरतः ॥
* ॥
ऋणादिशेषरक्षणनिवेधोयथा, --“ऋणशेषञ्चाग्निशेषं शत्रशेषं तथैव च ।पुनः पुनः प्रवर्द्धन्ते तस्मात् शेषं न कारयेत् ॥
”इति गारुडे ११६ अध्यायः ॥
(अवशिष्टे, त्रि । यथा, रघुः । ४ । ६४ ।“अपनीतशिरस्त्राणाः शेषास्तं शरणं ययुः ॥
”तथाच रामायणे । २ । २६ । ३२ ।“वन्धितव्यस्त्वया नित्यं याः शेषा मम मातरः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शेष
पु०
 शिष--अच् । १ अनन्ते सर्पराज सर्पभेदे २ बलदेवे चमेदि० । ३ अवशेषे अमरः । ४ गजे ५ उपयुक्तेतरवस्तूनिअजयपालः । ६ भगवतो कालसंज्ञमूर्त्तौ “एका भगवतोमूर्त्तिर्ज्ञानरूपा शिवामला । वासुदेवाभिधाना सा गुणा-तीता सुनिष्कला । द्वितीया कालसंज्ञा च तामसी शेष-संज्ञिता । निहन्ति सकलांश्चान्ते वैष्णवी परमा तनुः”कूर्मपु० ४८ अ० । “शेषे पष्ठी” पा० सू० उक्तादन्यःशेषः” भाष्यादयः । परोद्देशेन प्रवर्त्तमाने ७ मणीभूतेअस्य लक्षणविषयादि मीमांसासूत्रभाष्यादौ दर्शितं यथा“शेषः परार्थत्वात्” सू० “इह सूत्रे शेषस्य लक्षणम्, येन च हेतुना शेषः इत्युच्यते, तदुभयमाख्यायते । यःमरस्योपकारे बर्त्तते, स शेषः इत्युच्यते, यथा, येपरार्थाः, ते वक्तारो भवन्ति, शेषभूता वयमिह इति ।ननु योऽपि प्रधानभूतः सोऽपि कदाचित् परार्थे वर्त्तते, यथा उपाध्यायः प्रधानभूतः शिष्याणां विद्याविनयाधानेवर्त्तते । सत्यं वर्त्तते, यस्त अत्यन्तं परार्थः, तं वयंशेषः इति ब्रूमः, यथा, गर्भदासः कर्मार्थ एव स्तामिनो-ऽनड्वांश्च क्रीयते, वक्ष्यति इत्य व । ननु गर्भदासस्यापिस्वामी संविटघानो गुणभावमायात् । न इति ब्रूमः, आत्मन एवासौ संविदधानो गुणभावं गच्छति, नान्तुरीय-कत्वात् गर्भदासस्योपकरोति, अनडुहो वा, यस्त्वत्यन्तपरार्थः, तं वयं शेषः इति ब्रूमः । अथ तत्र किं वृ-त्तम्? । यैस्तु द्रव्यं चिकीर्ष्यते गुणः तत्र प्रतीयेतइति, तत्र अपूर्वार्थता व्यावर्त्तिता, दृष्टप्रयोजनानामाख्यातानाम् । इह तु सर्वेषामेव शेषाणां लक्षणमुच्यते”शव० भा० । तस्य लक्ष्याणि तत्राह “द्रव्यगुणसंस्कारेषुवादरिः” सू० “वादरिराचार्यः अत्र द्रव्यगुणसंस्कारेष्वेवशेषशब्दः इति मेने, न यागफलपुरुषेषु! द्रव्यं क्रि-यार्थं, यदि प्रयोजनवती क्रिया, व्यक्तं सा द्रव्येणनिर्वर्त्तयितव्या, तस्या निंर्वृत्तिर्द्रव्यादृते न भवति इतितन्निर्वृत्तये द्रव्यमेषितव्यं भवति, तस्मात् क्रियार्थं द्र-व्यम् । गुणः शक्नोति विशिष्टं द्रव्यं चोदितं लक्षयितुम्, लक्षितेन च तेन प्रयोजनम्, विशिष्टस्य क्रियासाधन-त्वात्, तस्मात् सोऽपि द्रव्यद्वारेण क्रियाया उपकरोतिइति क्रियार्थ एव । संस्कारो नाम स भवति, यस्मिन्जाते पदार्थो मवति योग्यः कस्यचित् अर्थस्य, तेनापिक्रियायां कर्त्तव्यायां प्रयोजनम् इति सोऽपि परार्थः ।तस्मात् द्रव्यगुणसंस्काराः परार्थत्वात् शेषभूताः । न तुयागफलपुरुषाः । यागः तावत् कर्त्तव्यः पुरुषस्य, नहि, तस्मिन् निर्वर्त्तिते किञ्चित् अपरमस्ति कर्त्तव्यम् ।स हि पुरुषार्थः, यदन्यत् द्रव्यादि, तत् तदर्थं तस्यशेषभूतम्, स तु न किञ्चिदभिनिर्वर्त्तयितुम् क्रियते ।फलमपि न तेन क्रियते, तस्मित तु कृते स्वयमेव तत्भवति । तस्मिन् कृते फलमस्य भवति पृत्येतावत् गम्यते, नास्ति शब्दो यागेन क्रियते फलमिति । तस्मात् यागोन शेषभूतः कस्यचित् अर्थस्य । फलमपि न पुरुष प्रत्यु-पदिश्यते, यः स्वर्गं कामयते, स यागं कुर्य्यादित्येतावत्शब्देनीपदिश्यते, नात्मनः परस्य वा इति, स्वर्गं प्रती-च्छामात्रेण स्वर्भकामः इति भवति, तस्मात् पुरुषं प्रतिगुणभावेन न श्रूयते स्वर्गः, तस्मात् सोऽपि न शेषभूतः ।न चेत् फलयागौ गुणभावेन चोद्येते, कस्य पुरुषः प्रधा-नभूती भवति? प्रत्यक्षश्चास्य द्रव्यत्वात् कर्म प्रति गुण-भभावः । तस्मात् द्रव्यगुणसंस्कारेष्वेष शेषभावं वादरि-र्मेने” शब० भा० । “कर्माण्यपि जैमिनिः, फलार्थत्वात्” सू०“जैमिनिस्तु स्वल्वाश्चार्य्यः कर्माण्यपि शेषभूतानि मन्यतेअ, न वादरिरिवावधारणामनुमेने, स हि ददर्श, यागः कर्त्तव्यतया चोद्यते, फलकामस्य तु तत्साधनो-पावत्वेन इति । एवं श्रुतोऽर्थः परिगृहीतो भविष्यति, अर्थवांश्चोपदेशः । एतभेवार्थं षष्ठेऽध्याये सूत्रैरेव साध-यिष्यति । इह तु तत्सिद्धेनैव फलार्थत्वेन शेषभावंयागस्यापादयति स्म । तस्मात् अनवधारणा द्रव्यगुणसं-स्काराः शेषभूताः यागोऽपि शेषभूतः फलम्प्रति” भा० ।“फलं च पुरुषार्थत्वात्” सू० । “फलमपि पुरुषं प्रत्युपदि-श्यते, यः, स्वर्गो मे भवेत् इत्येवं कामयते, तस्य यागःन यः स्वर्गः, स आत्मानं लभेत इति । आत्मनेपद-प्रयोगात्, कर्त्त्रभिप्राये एतत् भवति, क्रियाफलमनु-भवेत् कथं पुरुषः? इति यागः प्रयुज्यते । तस्मात् फलंपुरुषार्थं यागात् श्रूयते नात्मनिर्वृत्त्यर्थम् । तस्मात् शेष-भूतम् इति” भा० । “पुरुषश्च कर्मार्थत्वात्” सृ० । “पुरुषोऽप्यौ-दम्बरीसम्भानादिषु गुणभूतः श्रूयते । तस्मात् अनवधा-रणा एषा, द्रव्यगुणसंस्कारेषु शेषत्वं वार्दरिर्मेने इति” ।“अथ इदानीमत्रानुशयवान् वृत्तिकारः परिनिश्चिकाय, द्रव्यगुणसंस्कारेष्वेव नियतो यजिम्प्रति शेषभावः, आपे-क्षिक इतरेषाम् । यागस्य द्रव्यम्प्रति प्रधानभावः, फल-म्प्रति गुणभावः, फलस्य यागम्प्रति प्राधान्यम्, पुरुषम्प्रतिगुणता, पुरुषस्य फलम्प्रति प्रधानता, औदुम्बरीसम्मा-नादि प्रति गुणत्वम् तस्मात् सम्मता अवघारणा, द्रव्य-गुणसंस्कारा यागम्प्रति नियमता गुणभूता एव” भा०कस्यचित् शेषरक्षणनिषेधो यथा “ऋणशेषं चाग्निशेषंशत्रुशेषं तथैव च । पुनःपुनः प्रवर्द्धन्ते तस्मात् शेषं नकारयेत्” गरुडपु० “प्रसादान्निजनिर्माल्यदाने शेषेतिकीर्त्तिता” विश्वोक्ते खामिना प्रसाददत्ते ८ माल्ये स्त्री“तथेति शेषामिव भर्तुराज्ञाम्” कुमारः ।
Capeller
German
शेष
m.
n.
 Rest, Überschuss, Überbleibsel
von (Loc., Gen. o. —°), Ergänzung,
Schluss
adj. wovon nur noch (—°)
übrig ist (Abstr.
°ता
f.
 ). शेषे im Übrigen,
andrenfalls, sonst. — Adj. übrig, übrig
geblieben von (—°, bes. nach einem p. p.).
m.
 N. eines Schlangendämons.
f.
 आ Pl.
übrig gebliebene Opferblumen. Sgl.
(auch शेष) ein Kranz von solchen.
Burnouf
French
शेष शेष a. (शिष्) de reste, qui est en surplus.
-- S.
n.
 restes, ce qu'on laisse de trop. -- S.
m.
 liberté laissée à
qqn. , grâce qu'on lui fait.
Le serpent Śeṣa, sur lequel est
couché Viṣṇu. -- S.
f.
 शेषा fleurs offertes à une
divinité, puis distribuées à ses adorateurs.
शेषरात्रि
f.
 la dernière veille de la nuit.
शेषयामि (dén. ) laisser de reste
épargner, शत्रुम्
un ennemi.
Stchoupak
French
शेष-
m.
 nt. reste, résidu, ce qui reste de (loc. gén. ifc.)
-ए
pour le reste, dans tous les autres cas
ifc. auquel il reste encore, qui n'a
pas achevé, dont il ne reste que
ce qui est encore à faire, ce qui peut
encore être sauvé
(शेषो भू- अस्- être épargné
-अं कृ-
épargner
-अम् अवाप्- échapper à)
fin, conclusion
ce qui doit être
suppléé (इति शेषः formule des commentateurs pour introduire des
éléments de phrase ou suppléer)
objet donné en souvenir
a. qui reste (pl.
tous les autres)
qui reste en vie, survivant
qui reste de, qui survit à
(abl. loc., ord. ifc. après un verbal en -त-)
ifc. presque, pas tout à
fait
m.
n.
 d'un serpent démon
-आ-
f.
pl.
 fleurs qui restent d'une
cérémonie religieuse
sg. guirlande faite de ces fleurs
-वन्त्- a.
laissé en vie, épargné
-ता-
f.
 ifc. fait qu'il reste encore, qu'il ne
reste que.
°कारित- a. v. non accompli, non terminé
°भुज्- ag. qui mange ce qui reste.
°भूत- (métr. pour शेषा°) a. v. qui est (c.-à-d. comme si
c'était) une guirlande de fleurs.
°विस्तार-पाण्डु- a. pâle sur tout le reste de sa surface (nuage).