शृङ्गार (zRGgAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शृङ्गार m.
  (-रः)
	 1. Love,  the passion or sentiment as an object of poeti-
cal description or dramatic representation. 
	 2. Copulation,  coition. 
3. Marks made with red-lead on an elephant's head and trunk by
way of ornament.
	 4. A dress suitable for amorous purposes.
	 n.
 
(-रं)
	 1. Cloves.
	 2. Red-lead.
	 3. Fragrant powder for the dress or
person. 
	 4. Ginger.
	 5. Agallochum. 
 E.
  शृङ्ग eminence,  dignity,  ऋ
to go to or obtain,  and अण् aff.
  
 being the chief of the poetical
Rasas
 or शॄ to hurt,  आरन् Unādi aff.
  ,  with नुम् and गुक् augments.

Capeller Eng

English

 शृङ्गार a.
  fair,  beautiful
 m.
  ornament,  fine dress,  love, 
sexual passion,  a man's name.

Yates

English

 शृङ्गार (रः) 1.
m.
  Love
 copulation
ornamental marks on the ele-
phant's head.
n.
  Cloves,  red-
lead
 a fragrant powder
 gin-
ger
Agallochum. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 adj.
  	-	  fine
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 adj.
  	-	  pretty
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 adj.
  	-	  dainty
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 adj.
  	-	  handsome
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  erotic sentiment
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  elegant dress
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  ornaments on an elephant
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  any mark
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  finery
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  dress suitable for amorous purposes
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  love
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  fine garments
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 m.
  	-	  sexual passion or desire or enjoyment
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 n.
  	-	  red-lead
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 n.
  	-	  cloves
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 n.
  	-	  gold
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 n.
  	-	  black aloe-wood
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 n.
  	-	  fragrant powder for the dress or person
शृङ्गार 	-	 zRGgAra 	-	 n.
  	-	  undried ginger

 
   शृङ्गार  zRGgAra n.
   undried ginger  
   ग्रन्थिल  granthila n.
   green or undried ginger   
   आर्द्रक  Ardraka n.
   ginger in its undried state     
            

 
   शृङ्गार  zRGgAra m.
   finery

Wilson

English

 शृङ्गार
m.
  (-रः)
1 Love,  the passion or sentiment as an object of poetical description or
dramatic representation. 
2 Copulation,  coition. 
3 Marks made with red-lead on an elephant's head and trunk by way of ornament.
n.
  (-रं)
1 Cloves.
2 Redlead.
3 Fragrant powder for the dress or person. 
4 Ginger.
5 Agallochum. 
E.
  शृङ्ग eminence,  dignity,  ऋ to go to or obtain,  and अण् aff.
  
being the chief of the poetical Rasas
 or शॄ to hurt,  आरन् Uṇādi
aff.
   with नुम्,  and गुक् augments.

Apte

English

शृङ्गारः [śṛṅgārḥ],  [शृङ्गं कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋ-अण्]

The sentiment of love or sexual passion,  the erotic sentiment (the first of the eight or nine sentiments in poetical compositions
 it is of two kinds: संभोगशृङ्गार and विप्रलम्भशृङ्गार q. q. v.  v.)
 शृङ्गारः सखि मूर्तिमानिव मधौ मुग्धो हरिः क्रीडति Gīt.*
  1
 (it is thus defined: पुंसः स्त्रियां स्त्रियाः पुंसि संभोगं प्रति या स्पृहा । स शृङ्गार इति ख्यातः क्रीडारत्यादिकारकः ॥ See S. D.*  21 also).

Love,  passion,  sexual love
 शृङ्गारैकरसः स्वयं नु मदनो मासो नु पुष्पाकरः V.*
  1.1.

A dress suited to amorous interviews,  an elegant dress.

Coition,  sextual union. 

Marks made with redlead on the body of an elephant
 वर्षन्तः शममानयन्नुपल- सच्छृङ्गारलेखायुधाः Śi.*
  17.69.

A mark in general.

रम् Cloves.

Red-lead.

Undried ginger.

A fragrant powder for the dress or body.

Agallochum. Comp.
   -चेष्टा an amorous or love-gesture
 शृङ्गारचेष्टा विविधा बभूवुः R.*
  6.12. -भाषितम् amorous talk. -भूषणम् red lead. -योनिः an epithet of the god of love. -रसः the sentiment of love. -लज्जा shame or modesty caused by love. -विधिः,  -वेशः a dress suited to amorous interviews and other purposes. -सहायः an assistant in love-affairs,  a confidant of the hero of a play
 cf.
   नर्मसचिव.

Apte 1890

English

 शृंगारः [शृंगं कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋअण्] 1 The sentiment of love or sexual passion,  the erotic sentiment (the first of the eight or nine sentiments in poetical compositions
 it is of two kinds: 
संमोगशृंगार and बिप्रलंभशृंगार q. q. v. v.)
 शृंगारः सखि मूर्तिमानिव मधौ मुग्धो हरिः क्रीडति Gīt. 1
 (it is thus defined: 
पुंसः स्त्रियां स्त्रियाः पुंसि संभोगं प्रति या स्पृहा । स शृंगार इति ख्यातः क्रीडारत्यादिकारकः ॥ see S. D. 210 also). 
2 Love,  passion,  sexual love
 V. 1. 8. 
3 A dress suited to amorous interviews,  an elegant dress. 
4 Coition,  sexual union. 
5 Marks made with red-lead on the body of an elephant. 
6 A mark in general. 
रं 1 Cloves. 
2 Red-lead. 
3 Undried ginger. 
4 A fragrant powder for the dress or body. 
5 Agallochum. 
Comp. 
चेष्टा an amorous or love-gesture
 शृंगारचेष्टा विविधा बभूबुः R. 6. 12. 
भाषितं amorous talk. 
भूषणं redlead. 
योनिः an epithet of the god of love. 
रसः the sentiment of love. 
विधिः 
वेशः a dress suited to amorous interviews and other purposes. 
सहायः an assistant in love-affairs,  a confidant of the hero of a play
 cf. नर्मसचिव. 

Monier Williams Cologne

English

 शृङ्गार m.
  (prob. connected with शृङ्ग as वृन्दार with वृन्द) love (as ‘the horned’ or ‘the strong one’ ?),  sexual passion or desire or enjoyment,  Kāv.
 
 Rājat.
  &c.
  

 (in rhet.) the erotic sentiment (one of the 8 or 10 Rasas q.v.
 it has Viṣṇu for its tutelary deity and black for its colour
 accord.
  to most authorities it is of two kinds,  viz. सम्भोग,  ‘mutual enjoyment’,  and विप्रलम्भ,  ‘deception,  disappointment’,  to which by some is added as third अ-योग,  ‘separation’),  Bhar.
 
 Daśar.
 
 Sāh.
  &c.
  

 a dress suitable for amorous purposes,  elegant dress,  fine garments,  finery,  Kāv.
 
 Pañcat.
 
 Kathās.
  &c.

 the ornaments on an elephant (esp.   red marks on its head and trunk),  L.
  (cf.   -धारिन्)

 any mark,  MW.
  

 (also with भट्ट) N.
  of various persons (esp.   of a poet),  Rājat.
 
 Cat.
 

 शृङ्गार n.
  (only L.
 ) gold

 red-lead

 fragrant powder for the dress or person

 cloves

 undried ginger

 black aloe-wood

 शृङ्गार mfn.
   handsome,  pretty,  dainty,  fine,  MBh.
  
 R.
 

Monier Williams 1872

English

 शृङ्गार,  अस्,  m. (probably connected with शृङ्ग
in the sense of ‘rising of desire
’ according to
Uṇādi-s. III. 136. fr. rt. शॄ with affix आर,  a nasal
and ग् being inserted),  love,  sexual passion,  erotic sen-
timent
 sexual union,  coition
 a dress suitable for
amorous purposes,  an elegant dress
 a mark or marks
with red-lead on an elephant's head and trunk by
way of ornament
 any mark
 N. of the father of
Jaya-ratha
 (अम्),  n. cloves
 red-lead
 fragrant
powder for the dress or person
 undried ginger
Agallochum.
—शृङ्गार-चेष्टा,  f. love-gesture,  any
outward action indicating love.
—शृङ्गार-तिलक, 
अम्,  n.,  N. of an erotic poem by Rudra-bhaṭṭa.
—शृङ्गार-भाषित,  अम्,  n. a love story.
—शृङ्-
गार-भूषण,  अम्,  n. red-lead.
—शृङ्गार-
मण्डप,  N. of a temple.
—शृङ्गार-योनि,  इस्, 
m. ‘love-source, ’ epithet of Kāma,  god of love.
—शृङ्गार-रस,  अस्,  m. the erotic sentiment.
—शृङ्गाररसाष्टक (°स-अष्°),  अम्,  n.,  N. of
eight stanzas by Kālidāsa on the erotic sentiment.
—शृङ्गार-वती,  f.,  N. of a town
 of a queen.
—शृङ्गार-विधि,  इस्,  m. a dress suitable for
amorous interviews.
—शृङ्गार-वेश,  अस्,  आ,  अम्, 
dressed suitably for amorous enterprises.
—शृङ्गार-
शत or शृङ्गार-शतक,  अम्,  n. ‘a hundred verses
on love, ’ N. of the second book of Bhartṛ-hari's
poem.
—शृङ्गार-सहाय,  अस्,  m. an assistant in
affairs of love,  confidant of a dramatic hero.
—शृङ्-
गारैक-रस (°र-एक्°),  अस्,  आ,  अम्,  whose sole
feeling is love.

Macdonell

English

 शृङ्गार śṛṅg-āra,  a.
  handsome,  fine (rare)
 🞄fine garments,  finery (also of the ornamental 🞄trappings of an elephants)
 sexual love
 erotic 🞄sentiment in a poem (it is of two kinds,  sambhoga- 🞄and vipralambha-śṛṅgāra)
 N.: -ceṣṭā,  f.
  amatory gesture
 -mañjarī,  f.
  N.
 🞄-vat,  a.
  erotic: -ī,  f.
  N.
 -śata: -ka,  n.
  hundred 🞄verses treating of love,  T. of the first 🞄century of Bhartṛhari
 -śekhara,  m.
  N. of 🞄a king
 -siṃha,  m.
  N..

Benfey

English

 शृङ्गार शृङ्गार (from शृङ्ग,  cf. 
the next), 
 I. m.
 
 1. Copulation,  coition, 
Pañc. i. d. 191.
 2. Love,  Vikr. d. 9
as an object of poetical description. 
 3. (m.  or n.
 ?),  Elegant dress (properly, 
a dress for amorous purposes),  Pañc.
36,  18 (cf.  my transl. n.
  173).
 4. Marks
made with red lead on an elephant's head
and trunk.
 5. Mark in general,  Lass.
69,  5 (at the end of a comp. adj.
 ).
 II. n.
 
 1. Red lead.
 2. Cloves.
 3. Fragrant
powder for the dress or person. 

Apte Hindi

Hindi

शृङ्गारः
पुं*
  - शृङ्गं कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋ + अण्
"प्रणयरस,  कामोन्माद,  रतिरस "

शृङ्गारः
पुं*
  - शृङ्गं कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋ + अण्
"प्रेम,  प्रणयोन्माद संभोगेच्छा "

शृङ्गारः
पुं*
  - शृङ्गं कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋ + अण्
"शृङ्गारिक समालापों के उपयुक्त वेश,  ललित वेशभूषा"

शृङ्गारः
पुं*
  - शृङ्गं कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋ + अण्
"मैथुन,  संभोग "

शृङ्गारः
पुं*
  - शृङ्गं कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋ + अण्
हाथी के शरीर पर बनाये गए सिंदूर के निशान

शृङ्गारः
पुं*
  - शृङ्गं कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋ + अण्
चिह्न

शृङ्गारम्
नपुं*
   - -
लौगं

शृङ्गारम्
नपुं*
   - -
सिंदूर

शृङ्गारम्
नपुं*
   - -
अदरक

शृङ्गारम्
नपुं*
   - -
शरीर या वस्त्रों के लिए सुगन्धित चूर्ण

शृङ्गारम्
नपुं*
   - -
काला अगर

L R Vaidya

English

 SfMgAra {% (I) m. %} 1. The sentiment of sexual passion (the first of the eight or nine sentiments in poetry- it is two-fold,  viz.,  संभोगशृंगार and विप्रलंभशृंगार qq.vv.),  शृंगारः सखि मूर्तिमानिव मधौ मुग्धो हरिः क्रीडति Git.G.i.
love,  passion,  R.vi.12
coition
a dress suitable for amorous purposes
marks on an elephant’s trunk made with red lead.

 SfMgAra {% (II) n. %} 1. Cloves
agallochum
undried ginger
red lead
a fragrant powder for the dress.

Bopp

Latin

 शृङ्गार m. amor.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 शृङ्गार son of Viśvāvarta,  brother of Maṅkha. Śrīkaṇṭha-
carita 3,  45.

 शृङ्गार father of Jayadratha (Alaṃkāravimarśinī). Oxf.
210^a.

 शृङ्गार poet. Skm.

 शृङ्गार father of Jayaratha (Tantrālokaviveka) and Jaya-
dratha q. v.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

sgag pa
शृङ्गार

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शृङ्गारहास्यकरुणारौद्रवीरभयानकाः ॥ २९४ ॥
बीभत्साद्भुतशान्ताश्च रसा भावाः पुनस्त्रिधा ।
-wordlist-
 
रस (पुं),  शृङ्गार (पुंक्ली),  हास्य (पुं),  करुणा (स्त्री),  रौद्र (पुं),  वीर (पुं),  भयानक (पुं),  बीभत्स (पुं),  अद्भुत (पुं),  शान्त (पुं)

अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः

Sanskrit

--source--
 
शृङ्गारमपि सिन्दूरे कुरुविन्दे तु हिङ्गुलुः ॥ ९३ ॥
-wordlist-
 
शृङ्गार (क्ली),  हिङ्गुलु (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

शृङ्गार
शृङ्गार,  हास्य,  करुण,  रौद्र,  वीर,  भयानक,  बीभत्स,  अद्भुत,  शान्त,  रसाः
शृङ्गारहास्यकरुणा रौद्रवीरभयानकाः ।
बीभत्साद्भुतशान्ताश्च नव नाट्ये रसाः स्मृताः ॥ ९२ ॥
verse 1.1.1.92
page 0012

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 शृङ्गारं,  क्ली,
   (शृङ्गं प्राधान्यं ऋच्छतीति । ऋ +अण् ।) लवङ्गम् । सिन्दूरम् । चूर्णम् । इतिमेदिनी ॥
 आर्द्रकम् । इति शब्दचन्द्रिका ॥
कालागुरुः । इति राजनिर्घण्टः ॥

 शृङ्गारः,  पुं,
   (शृङ्गं कामोद्रे कमृच्छतीति । ऋगतौ + “कर्म्मण्यण् ।” ३ । २ । १ । इत्यण् । यद्वा, शॄ हिंसायाम् + “भृङ्गारशुङ्गारौ ।” उणा०३ । १३६ । इति आरन्प्रत्ययेन साधुः ।)सुरतः । नाट्यरसः । गजभूषणम् । इतिमेदिनी ॥
 * ॥
 नाट्यरसस्य लक्षणं यथा,  --“पुंसः स्त्रियां स्त्रियाः पुंसि संयोगं प्रति यास्पृहा ।स शृङ्गार इति ख्यातो रतिक्रीडादिकारणम् ॥
”इत्यमरटीकायां भरतः ॥
अपि च ।“शृङ्गं हि मन्मथोद्भेदस्तदागमनहेतुकः ।उत्तमप्रकृतिप्रायो रसः शृङ्गार इष्यते ॥
परोढां वर्जयित्वात्र वेश्याञ्चाननुरागिणीम् ।आलम्बनं नायिकाः स्युर्दक्षिणाद्याश्च नायकाः ॥
चन्द्रचन्दनरोलम्बरुताद्युद्दीपनं मतम् ।भ्रूविक्षेपकटाक्षादिरनुभावः प्रकीर्त्तितः ॥
त्यक्तोग्र्यमरणालस्यजुगुप्साव्यभिचारिणः ।स्थायी भावो रतिः श्यामवर्णोऽयं विष्णुदैवतः ॥
”स च द्विधा । विप्रलम्भः संभोगश्च । इतिसाहित्यदर्पणम् ॥
 अन्यत् मैथुनशब्दे द्रष्ट-व्यम् ॥
 * ॥
 शृङ्गारादिभङ्गे नरको यथा,  --“शृङ्गाराहारनिद्राणां यश्च भङ्गं करोति च ।स व्रजेत् कालसूत्रञ्च स्वामिनश्च विशेषतः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे ४२ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 शृङ्गार पु०
  शृङ्ग कामोद्रेकमृच्छत्यनेन ऋ--अण् । १ रस-भेदे अमरः । २ लवङ्गे ३ सिन्दूरे ४ चूर्णे च मेदि० ।शृङ्गं कारणत्वेन ऋच्छति अण् । ५ कालागुरुणि रा-जनि० ६ आर्द्रके शब्दच० । शृङ्गं प्राधान्यमृच्छत्यनेनअण् । ७ भूषणे ८ गजभूषणे च । स्वार्थे क । सिन्दूरे“पुंसः स्त्रियां स्त्रियः पुंसि संयोगं प्रति या स्पृहा ।सा शृङ्गार इति ख्याता रतिक्रीडादिकारणम्” इत्युक्ते९ स्त्रीपुंसयोरन्योन्यसंयोगं प्रतीच्छाभेदे च रसभेदलक्षणा-दिकं सा० द० उक्तं यथा“शृङ्गं हि मन्मथोद्भेदस्तदागमनहेतुकः । उत्तसप्रकृति-प्रायो रसः शृङ्गार इष्यते । परोढां वर्जयित्वात्रवेश्याञ्चाननुरागिणीम् । आलम्बनं नायिकाः स्युर्द-क्षिणाद्याश्च नायकाः । चन्द्रचन्दनरोलम्बरुताद्युद्दीपनंमतम् । भूविक्षेपकटाक्षादिरनुभावः प्रकीर्त्तितः । त्थ-क्त्वोग्र्यमरणालस्यजुगुप्सा व्यभिचारिणः । स्थायी भावोरतिः श्यामवर्णोऽयं विष्णुदैवतः” । “शून्यं वासगृह-मित्यादि” । अत्र उक्तस्वरूपः पतिरुक्तस्वरूपा च बालाआलम्बनविभावौ । शून्यं वासगृहमुद्दीपनविभावः ।चुम्बनमनुभावः । लज्जाहासौ व्यभिचारिणौ । एतै०रभिव्यक्तः सहृदयरतिभावः शृङ्गाररूपतां भजते । तद्भे-दावाह । विप्रलम्भोऽथ सम्भोग इत्येष द्विविधोमतः” । तत्र विप्रलम्भो विप्रलम्भशब्दे उक्तः सम्भोगस्तु“दर्शनस्पर्शनादीनि निषेवेते विलासिनौ । यत्रानुरक्ता-वन्योन्यं सम्भोगोऽयमुदाहृतः” । आदिशब्दादन्योन्या-धरपानचुम्बनादयः । यथा “शून्यं वासगृहमित्यादि” ।“संख्यातुमशक्यतया चुम्बापरिरम्भणादिबहुभेदात् ।अयमेक एव धीरैः कथितः सम्भोगशृङ्गारः । तत्रस्यादृतुषट्कं चन्द्रादित्यौ तथास्तमयः । जलकेलिवन-विहारप्रायमधुपानयामिनीप्रभृतिः । अनुलेपनभूषाद्यावाच्यं शुचि मेध्यमन्यच्च” । तथा च भरतः “यत्किञ्चि-ल्लोके शुचि मेध्यमुज्ज्वलं दर्शनीयं वा तत्सर्वं शृङ्गारेणो-पनीयते उपयुज्यते” । किञ्च “कथितश्चतुर्विधोऽसा०वानन्तर्य्यात्तु पूर्बरानादेः” । यदुक्तम् “न विना वि प्र-लम्भेण सम्भोगः पुष्टिमश्नुते । कषायिते हि वस्त्रादौभूयान्रागो विवर्द्धते” ।

Capeller

German

 शृङ्गार schmuck
 m.
  Schmuck,  Putz,  die
Geschlechtrsliebe.

Stchoupak

French

 शृङ्गार-
 a. orné,  joli 
 m.
  ornement,  parure,  atour,  robe d'apparat 
amour sexuel 
 (rhét.) sentiment érotique 
 -वती- f.
  n.
  d'une femme.
°चेष्टा- f.
  geste amoureux.
°तिलक- nt. n.
  de divers ouvrages.
°धारिन्- a. qui porte des ornements,  orné (éléphant).
°रस- m.
  sentiment érotique 
 °रसाष्टक- nt. n.
  de 8 strophes
attribuées à Kālidāsa.
°लज्जा- f.
  timidité causée par l'amour.
°वेष- a. habillé pour faire l'amour 
 °वेषाभरण- a. habillé
et orné pour faire l'amour.
°शत- -क- nt. n.
  de divers recueils de 100 strophes sur l'amour (not.
de celui d'Amaru et d'une centurie de Bhartṛhari).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.