| YouTube Channel

शृगाल (zRgAla)

 
शब्दसागरः
English
शृगाल
m.
(-लः)
1. A shakal or jackal.
2. A coward, a poltroon.
3. A
rogue, a cheat.
4. An ill-natured or harsh-speaking man.
5. A
demon so named.
6. KRISHṆA.
f.
(-ली)
1. Flight, retreat.
2. A fox.
3. A she-jackal.
E.
शृज् to create or abandon, (deceit, &c.) कालन्
aff.
or शृङ्ग a horn, negative prefix, ला to possess,
aff.
क,
deriv.
irr
.
also सृगाल, &c.
Capeller Eng
English
शृगाल v. सृगाल.
Yates
English
शृगाल (लः) 1.
m.
Idem
a demon
a poltroon
a cheat
cross man
Krishna.
f.
(-ई) Flight
a fox.
Spoken Sanskrit
English
शृगाल - zRgAla -
m.
- fox
उल्कामुखी - ulkAmukhI -
f.
- fox
गण्डि - gaNDi -
f.
- fox
खिङ्खिरी - khiGkhirI -
f.
- fox
खिखि - khikhi -
f.
- fox
दीप्तजिह्वा - dIptajihvA -
f.
- fox
लोमालिका - lomAlikA -
f.
- fox
लोमशा - lomazA -
f.
- fox
सृगाली - sRgAlI -
f.
- fox
सृगालिका - sRgAlikA -
f.
- fox
लोमटक - lomaTaka -
m.
- fox
तरुतूलिका - tarutUlikA -
f.
- flying fox
कोकड - kokaDa -
m.
- Indian fox
चमरपुच्छ - camarapuccha -
m.
- Indian fox
जविन - javina -
m.
- Indian fox
धूम्रवर्णक - dhUmravarNaka -
m.
- Indian fox
मान्धाल - mAndhAla -
m.
- flying fox
मान्थाल - mAnthAla -
m.
- flying fox
मातालव - mAtAlava -
m.
- flying fox
वल्गुल - valgula -
m.
- flying fox
लोमाश - lomAza -
m.
- jackal or fox
पद्मबीजाभ - padmabIjAbha -
adj.
- fox nut water lily [ Euryale ferox - Bot. ]
पानीयफल - pAnIyaphala -
n.
- fox nut water lily [ Euryale ferox - Bot. ]
मखान्न - makhAnna -
n.
- fox nut water lily [ Euryale ferox - Bot. ]
लोपाशिका - lopAzikA -
f.
- female jackal or fox
रूपका - rUpakA -
f.
- female fox or jackal
किखि - kikhi -
f.
- small kind of jackal or fox
लोमाशिका - lomAzikA -
f.
- female of the jackal or fox
शृगाल - zRgAla -
m.
- fox
शृगाल - zRgAla -
m.
- jackal
शृगाल - zRgAla -
m.
- same as sRgAla
शृगाल zRgAla
m.
same as sRgAla
सृगालवाटीय sRgAlavATIya
adj.
inhabiting sRgAla-vATI
Wilson
English
शृगाल
m.
(-लः)
1 A shakal or jackal.
2 A coward, a poltroon.
3 A rogue, a cheat.
4 An ill-natured or harsh-speaking man.
5 A demon so named.
6 KṚṢṆA.
f.
(-ली)
1 Flight, retreat.
2 A fox.
3 A she jackal.
E.
शृज to create or abandon, (deceit, &c.) कालन्
aff.
, or शृंग a
horn, negative prefix, ला to possess,
aff.
क,
deriv.
irr
.
also
सृगाल, &c.
Apte
English
शृगालः [śṛgālḥ], [असृजं लाति ला-क पृषो˚]
A jackal.
A cheat, rogue, swindler.
A coward.
An ill-natured man, one using harsh words.
N.
of Kṛiṣṇa.
Comp.
-केलिः a kind of jujube. -जम्बुः, -म्बू
f.
kind of cucumber. -योनिः birth in a future life as a jackal.-रूपः an epithet of Śiva.
Apte 1890
English
शृगालः [असृजं लाति ला-क पृषो०] 1 A jackal.
2 A cheat, rogue, swindler.
3 A coward.
4 An ill-natured man, one using harsh words.
5 N. of Kṛṣṇa.
Comp.
केलिः a kind of jujube.
जंबुः
बूः f. a kind of cucumber.
योनिः birth in a future life as a jackal.
रूपः an epithet of Śiva.
Monier Williams Cologne
English
शृगाल (also written शृकाल)
m.
a jackal
&c.
See सृगाल.
Monier Williams 1872
English
शृगाल शृगाल, अस्, m. (etymology doubt-
ful, but cf. Gr. κραγέτης
perhaps connected with
rt. शॄ
sometimes written सृगाल), a jackal
a
rogue, cheat
a coward, poltroon
an ill-natured or
harsh-speaking man
N. of a demon
epithet of
Kṛṣṇa
(ई), f. a female jackal
a fox
flight, re-
treat
a kind of plant (= कोकिलाक्ष)
another
plant (= विदारी).
—शृगाल-कण्टक, अस्, m.
‘jackal's thorn, a kind of plant, Zizyphus Scandens.
—शृगाल-कोलि, इस्, m. a sort of jujube.
—शृगाल-
घण्टी, f. a particular plant (= कोकिलाक्ष).
—शृ-
गाल-जम्बु, उस्, or शृगाल-जम्बू, ऊस्, f. a kind
of cucumber, Cucumis Madraspatanus
the fruit of
the jujube.
—शृगाल-जाति, इस्, f. birth (in a future
life) as a jackal.
—शृगाल-योनि, इस्, m. f. the womb
of a jackal
the being born in a future birth as a
jackal.
—शृगाल-रूप, अस्, m. ‘jackal-formed, epi-
thet of Śiva.
—शृगाल-विन्ना, f. a kind of plant
(= पृश्नि-पर्णी).
Macdonell
English
शृगाल śṛgāla, v. sṛgāla.
Benfey
English
शृगाल शृगाल,
I.
m.
1. A jackal, Hit.
52, 4, M.M.
2. A rogue.
3. A coward.
4. A demon.
5. Kṛṣṇa.
II.
f.
ली।
1.
A she-jackal, Pañc. 220, 9.
2. A fox.
Apte Hindi
Hindi
शृगालः
पुं*
- "असृजं लाति-ला + क, पृषो*"
गीदड़
शृगालः
पुं*
- "असृजं लाति-ला + क, पृषो*"
"ठग, धूर्त, उचक्का"
शृगालः
पुं*
- "असृजं लाति-ला + क, पृषो*"
भीरु
शृगालः
पुं*
- "असृजं लाति-ला + क, पृषो*"
"दुष्ट प्रकृति, कटुभाषी"
शृगालः
पुं*
- "असृजं लाति-ला + क, पृषो*"
कृष्ण
L R Vaidya
English
SfgAla {% m. %} 1. A jackal
2. a cheat, a rogue
3. a coward
4. an ill-natured man
5. an epithet of Kṛishṇa.
Bopp
Latin
शृगाल m. canis aureus (shacal). DR. 6. 22.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
शृगाल
पु
शृगाल, जम्बुक, भीरु, दानव
शृगालो जम्बुको भीरुः शृगालो दानवो मतः ७९
verse 2.1.1.79
page 0013
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ce spyang
१) अम्बूक २) भेरुण्डक ३) शिवा ४) शृगाल
ce cang
१) अम्बूक २) भेरुण्डक ३) शिवा ४) शृगाल
lce spyang
१) शिवा २) शृगाल
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सृगालो जम्बुकः फेरुः फेरण्डः फेरवः शिवा १२८९
घोरवाशी भूरिमायो गोमायुर्मृगधूर्तकः
हूरवो भरुजः क्रोष्टा शिवाभेदेऽल्पके किखिः १२९०
-wordlist-
सृगाल (पुं), शृगाल (पुं), जम्बुक (पुं), फेरु (पुं), फेरण्ड (पुं), फेरव (पुं), शिवा (स्त्री), घोरवाशिन् (पुं), भूरिमाय (पुं), गोमायु (पुं), मृगधूर्तक (पुं), हूरव (पुं), भरुज (पुं), क्रोष्टृ (पुं), किखि (स्त्री)
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
सृगालवच्छृगालोऽपि प्लवगः प्रवगोऽपि ११४
-wordlist-
शृगाल (पुं), प्रवग (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
गोमायु
गोमायु, भूरिमाय, शृगाल, जम्बुक, शिवा, फेरण्ड, फेरव, फेरु, क्रोष्टृ, मृगधूर्तक
गोमायुर्भूरिमायः स्याच्छृगालो जम्बुकः शिवा
फेरण्डः फेरवः फेरुः क्रोष्टा मृगधूर्तकः २२९
verse 2.1.1.229
page 0028
Mahabharata
English
Śṛgāla, a king. § 621 (Rājadh.): XII, 4, 114 (Strīrājyādhipatiḥ(?), came to the svayaṃvara of king Citrāṅgada's daughter).
पुराणम्
English
शृगाल / ŚṚGĀLA. A King of the “Strī rājya”. This king had attended the svayaṁvara of the daughter of citrāṅgada, king of kaliṅga. (mahābhārata, śānti Parva, Chapter 4, Verse 7)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शृगालः,
पुं,
(सृजति मायामिति सृज + कालन्पृषोदरादित्वात् साधुः ।) पशुविशेषः शेयाल्इति भाषा तत्पर्य्यायः शिवा भूरिमायः ३गोमायुः मृगधूर्त्तकः वञ्चकः क्रोष्टुः ७फेरुः फेरवः जम्बुकः १० इत्यमरः
सृगालः ११ जम्बूकः १२ मूत्रमत्तः १३ कुरवः १४घोरबासनः १५ वनश्वा १६ फेरः १७ श्वधूर्त्तः१८ इति शब्दरत्नावली
शालावृकः १९गोमी २० कटस्वादकः २१ इति जटाधरः
शिवालुः २२ फेरण्डः २३ व्याघ्रनायकः २४ ।इति राजनिर्घण्टः
दैत्यभेदः इति मेदिनी
वासुदेवः निष्ठुरः खलः इति सारस्वता-भिधानम्
भीरुः इत्यनेकार्थकोषः
*
शृगालशब्दादीनां शुभाशुभसूचकत्वं यथा, --“अनर्थहेतुर्गतिशब्दहीनःसदा शृगालः खलु दृष्टमात्रः ।शस्ता हि वामा गतिरस्य शस्तोवामो निनादो निशि यो बहूनाम्
हुवा हुवेति प्रथमं ततस्तुटटेति दीघः सुतरां रवो यः ।स्याज्जम्बुकानां नतः प्रशस्त-स्तदन्यरूपः कथितः प्रदीप्तः
शृगालशब्दो भवने निशाया-मुच्चाटनार्थं दिशि पश्चिमायाम् ।प्राच्यां भयायोत्तरतः शिवायभवत्यवाच्यां भयनाशनाय
”इति वसन्तराजशाकुनम्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शृ(सृ)गाल पुंस्त्री० असृजं लाति ला--क पृषो० (शेयाल)१ पशौ अमरः स्त्रियां ङीष् दैत्यभेदे मेदि० वासु-देवे निष्ठुरे खले
पु०
सारस्वताभिधानम् पृषो० ।शृकाल तत्रार्थे शब्दच० भीरौ अमरार्थकोषः ।शृगालशब्दशाकुनं शिवारुतशब्दे दृश्यम्
Capeller
German
शृगाल s. सृगाल.
Stchoupak
French
शृगाल-
v. सृगाल-।