| YouTube Channel

शूर (zUra)

 
शब्दसागरः
English
शूर r. 10th cl. (शूरयति-ते)
1. To be valiant or powerful, to act the hero.
2. To make great effort or exertion. (ई) शूरी r. 4th cl. (शूर्य्यते)
1. To
hurt or kill.
2. To be stupid.
शूर
m.
 (-रः)
1. A hero.
2. The sun.
3. A lion.
4. A boar.
5. The grand-
father of KRISHṆA.
6. The Śal tree, (Shorea robusta.)
f.
 (-रा)
Brave, mighty.
E.
 शु to bear, Sautra root, Unādi
aff.
 क्रन्, and
the vowel made long
or शूर् to be brave,
aff.
 अच् ।
Capeller Eng
English
शू॑र
a.
 bold, valiant, mighty
m.
 warrior, hero, a man's
name.
Yates
English
शूर (रः) 1.
m.
 A hero
Krishna's
grandfather
a lion
a boar
sun
Sāl tree.
Spoken Sanskrit
English
शूर - zUra -
m.
 - braveman
शूर - zUra -
m.
 - warriorforgood
शूर - zUra -
adj.
 - warlike
शूर - zUra -
adj.
 - daring
शूर - zUra -
m.
 - hero
Wilson
English
शूर r. 10th cl. (शूरयते)
1 To be valiant or powerful.
2 To make great effort or exertion. (ई) शूरी r. 4th cl. (शूर्य्यते)
1 To hurt or kill.
2 To be stupid.
शूर
m.
 (-रः)
1 A hero.
2 The sun.
3 A lion.
4 A boar.
5 The grandfather of KṚṢṆA.
6 The Śāl tree, (Shorea robusta.)
E.
 शु to bear, Sautra root, Uṇādi
aff.
 क्रन्, and the vowel made
long, or शूर to be brave,
aff.
 अच्.
Apte
English
शूर [śūra],
a.
 [शूर्-अच्] Brave, heroic, valiant, mighty
शून्येषु शूरा न के K.
P.*
 7
स्वाध्यायशूरैर्मुखैः Pañcharātram 1.5.
रः A hero, warrior, valiant man.
A lion.
A boar.
The sun.
The Śāla tree.
N.
 of a Yādava, the grandfather of Kṛiṣṇa
(hence the descendants of Śūra i. e. Yādavas also
cf.
 शूरः स्याद् यादवे भटे Medinī
ख्यातानि कर्माणि च यानि शौरेः शूरादय- स्तेष्वबला बभूवुः Bu. Ch.1.51).
The Arka plant.
The Chitraka tree.
A dog.
A cock.
Comp.
 -कीटः a contemptible warrior
लीयन्ते यत्र शत्रुप्रपतनविवशाः कोटिशः शूरकीटाः
Mv.*
 6.32. -मानम् arrogance, vaunting.-मानिन्
m.
 a boaster, braggart. -वादः the Buddhist doctrine of non-existence. -वादिन्
a.
a Buddhist.
an atheist. -सेनः
m.
pl.
N.
 of the country about Mathurā or the inhabitants of that country
सा शूरसेनाधिपतिं सुषेणम् (उद्दीश्य)
R.*
 6.45.
Apte 1890
English
शु(शू)र् {c4c} A. (शूर्यते) 1 To hurt, kill.
2 To make firm or steady, stop.
3 To be firm or fixed.
4 To be senseless, to faint.
शूर a. [शूर्-अच्] Brave, heroic, valiant, mighty
शून्येषु शूरा न के K. P. 7.
रः 1 A hero, warrior, valiant man.
2 A lion.
3 A boar.
4 The sun.
5 The Śāla tree.
6 N. of a Yādava, the grandfather of Kṛṣṇa.
7 The Arka plant.
8 The Citraka tree.
Comp.
कीटः a contemptible warrior
Mv. 6. 32.
मानं arrogance, vaunting.
मानिन् m. a boaster, braggart.
संन m. pl. N. of the country about Mathurā or the inhabitants of that country
R. 6. 45.
Monier Williams Cologne
English
शू॑र
mfn.
 (prob.
fr.
 √ 1. शू
=
 श्वि and connected with शवस्, शुन, शून) strong, powerful, valiant, heroic, brave (cf. -तम and -तर),
RV.
MBh.
शू॑र
m.
 a strong or mighty or valiant man, warrior, champion, hero, one who acts heroically towards any one (loc. ) or with regard to anything (loc. instr., or comp.
ifc. f(आ). ),
RV.
&c.
&c.
शू॑र
m.
 heroism (?,
=
 or w.r. for शौर्य),
Kāv.
a lion,
L.
a tiger or panther,
L.
a boar,
L.
a dog,
L.
a cock,
L.
white rice,
L.
lentil,
L.
Artocarpus Lacucha,
L.
Vatica Robusta,
L.
N.
 of a Yādava, the father of Vasu-deva and grandfather of Kṛṣṇa,
MBh.
of a Sauvīraka, ib.
of a son of Īlina, ib.
of a son of Kārtavīrya,
Hariv.
Pur.
of a son of Vidūratha, ib.
of a son of Deva-mīḍhuṣa, ib.
of a son of Bhajamāna,
Hariv.
of a son of Vasu-deva,
BhP.
of a son of Vatsa-prī,
MārkP.
of a poet,
Cat.
of various other men,
Buddh.
Rājat.
w.r. for सूर,
L.
(pl. )
N.
 of a people,
MBh.
Hariv.
 [cf. Gk. κῦρος in ἄ-κῡρος.]
Monier Williams 1872
English
शूर, अस्, m. (probably connected with शवस्),
a hero, warrior, champion, valiant man, great or
mighty man
a lion
a boar
the sun
N. of
Yādava, the grandfather of Kṛṣṇa
the Śāl tree,
Shorea Robusta
N. of certain other plants or trees,
= चित्रक
= लकुच
= मसूर
(आस्), m. pl.,
N. of a tribe inhabiting Bhārata-varṣa
[cf. Zend
śūra
Gr. κῦρ-ος, κυρό-ω, κύριος, κοίρανος, κοῦρος
κόρος.]
—शूर-कीट, अस्, m. ‘warrior-insect, ’ an in-
ferior hero.
—शूर-ग्राम, अस्, आ, अम्, Ved. having
a multitude of heroes.
—शूर-तर, अस्, आ, अम्,
Ved. more heroic, very valiant.
—शूर-ता, f. or
शूर-त्व, अम्, n. the state or condition of a hero,
heroism, prowess, valour, bravery.
—शूर-देव, अस्,
m., N. of the second of the twenty-four Arhats of
the future Utsarpiṇī.
—शूर-पुत्र, अस्, आ, अम्,
having heroes as sons
(आ), f., Ved. epithet of Aditi.
—शूर-पुर, अम्, n. ‘hero-town, ’ N. of a town.
—शूर-मठ, अस्, अम्, m. n. the college or
monastery of Śūra.
—शूर-मान, अम्, n. thinking
one's self a hero, arrogance, vaunting.
—शूर-मा-
निन्, ई, m. one who thinks himself a hero, a boaster,
braggart.
—शूरम्-मन्य, अस्, m. one who thinks
himself a hero, a boaster.
—शूर-वर्मन्, आ,
m., N. of several kings.
—शूर-वीर, अस्, m. a
proper N.
—शूर-श्लोक, अस्, m. a kind of arti-
ficial verse
[cf. वीर-विरुद।]
—शूर-साति, इस्,
f., Ved. conflict of heroes, battle, war, (accord-
ing to Sāy. on Ṛg-veda I. 31, 6. शूर-साता =
शूरैः सम्भजनीये युद्धे।)
—शूर-सेन, अस्,
m., N. of the country about Mathurā
of a king (of
Mathurā and ruler of the Yadus)
(आस्), m. pl., N.
of the people inhabiting the above country.
—शूर-
सेनक, आस्, m. pl., N. of the people and country
about Mathurā.
—शूरसेन-ज, अस्, m. one born in
Śūra-sena, an inhabitant of Śūra-sena.
—शूरार्थ
(°र-अर्°), अस्, आ, अम्, useful for or suited to heroes,
for the sake of warriors.
—शूरेश्वर (°र-ईश्°), अस्,
m. ‘lord of Śūra, ’ the tutelary deity of Śūra (or the
statue of a deity)
a temple built by Śūra.
Macdonell
English
शूर śū́-ra,
a.
 [√ 1. śū] heroic, warlike, valiant, 🞄brave
m.
 hero
hero towards ony one (lc.)
🞄hero in (in. , lc., —°)
heroism (in -vinā)
N.: 🞄-ja,
m.
 son of Śūra
N..
Benfey
English
शूर शूर, i. e. *शवन् (for शवस्),
+ अ (with र् for न्),
m.
1. A hero,
Hit. i. d. 71, M.M.
2. The sun.
3.
A lion.
4. A boar.
5. A proper
name, Rājat. 5, 32
46.
--
Comp.
 पिण्डी-
(see पिण्ड),
m.
 a hero at dinner. स्व
-भाव-,
adj.
 containing men who are
naturally heroes, Hit. iii. d. 87. -- Cf.
κοῦρος, κόρος, probably κῦρος, κοίρανος.
Apte Hindi
Hindi
शूर
"चुरा* उभ* , " - -
"शौर्य के कार्य करना, शक्तिशाली होना"
शूर
"चुरा* उभ* , " - -
प्रबल उद्योग करना
शूर
वि* - शूर् + अच्
"बहादुर, वीर, पराक्रमी, ताकतवर"
शूरः
पुं*
 - -
"सूरमा, योद्या, पराक्रमी"
शूरः
पुं*
 - -
सिंह
शूरः
पुं*
 - -
सूअर
शूरः
पुं*
 - -
सूर्य
शूरः
पुं*
 - -
साल का पेड़
शूरः
पुं*
 - -
"कृष्ण का दादा, एक यादव"
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
"नायक, योद्धा"
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
शेर
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
रीछ
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
सूर्य
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
साल का वृक्ष
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
मदार का पौधा
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
चित्रक वृक्ष
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
कुत्ता
शूरः
पुं*
 - शूर्+अच्
मुर्गा
L R Vaidya
English
SUra {% (I) a. (f. रा) %} Brave, mighty, valiant, अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि Bg.i.4.
SUra {% (II) m. %} 1. A hero, a warrior
2. a lion
3. a boar
4. the sun
5. the sāla tree.
Bopp
Latin
शूर m. (ut mihi videtur, a r. श्वि crescere q.v. correpto वि
in ऊ, suff. र, sicut goth. mag possum, mah-ts potestas
cohaeret cum मह् crescere) heros. (Cf. शुर in श्वशुर,
gr. ϰῦϱος, ϰύϱιος.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
शूर
पु
शूर, योध, आदित्य
शूरो योधे तथादित्ये बभ्रू नकुलपिङ्गलौ ॥ २३ ॥
verse 3.1.1.23
page 0015
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
शूर poet. Skm. Quoted in Gaṇaratnamahodadhi p. 103.
भदन्त शूर Sbhv. भागवत श्री शूर Sbhv. A stanza
by a poet Śūra under Siṃharāja is given in Journal
ASB. 4, 374.
Lanman
English
śū́ra, a. mighty, bold
as m. man of might,
hero. [√śū, 1188c: śūra is parallel w.
*κυ-ρο-ς, ‘mighty, ’ whence τὸ κῦρ-ος,
‘might’ (cf. αἰσχ-ρό-ς w. τὸ αἶσχ-ος).]
Kridanta Forms
Sanskrit
शूर (शू꣡र॒ विक्रान्तौ - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = शूरणम्
अनीयर् = शूरणीयः - शूरणीया
ण्वुल् = शूरकः - शूरिका
तुमुँन् = शूरयितुम्
तव्य = शूरयितव्यः - शूरयितव्या
तृच् = शूरयिता - शूरयित्री
क्त्वा = शूरयित्वा
ल्यप् = प्रशूर्य
क्तवतुँ = शूरितवान् - शूरितवती
क्त = शूरितः - शूरिता
शानच् = शूरयमाणः - शूरयमाणा
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 शूर्
मूलधातुः:
 शूर
धात्वर्थः:
 विक्रान्तौ
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 शूरयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आगर्वीयः, अदन्तः च
धातुप्रदीपः
Sanskrit
शूर
मानकरूपान्तरम् - वीर
वीर विक्रान्तौ
- शूरयते अशुशूरत शूरः वीरयते अविवीरत वीरः वीर्य्यम् 345, 346
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
*शूर m. Sonne, Śrīk. XXIV, 21. 37.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 धीर, वीर, शूर
adjective
धैर्येण युक्तः।
"सोहनः धीरः पुरुषः अस्ति।"
Synonyms:
 वीर, शूर, धीर, धृषित, प्रगल्भ, वागर, भद्रक, उरुविक्रम, वृषमणस्, वृषमण्यु, सपराक्रम, समितिशालिन्, सुविक्रम, सुवीर्य
adjective
यः किमपि कार्यं धैर्येण करोति।
"वीरः किम् अपि कार्यं कर्तुं न बिभेति।"
Synonyms:
 वीर, शूर, धीर, प्रगल्भ, वागर, समितिशालिन्, उदारविक्रम, उरुविक्रम, ऋत, प्रधानोत्तम
adjective
धैर्ययुक्तः।
"वीरः व्यक्तिः धैर्यात् नैकानि कार्याणि लीलया करोति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शूरश्चारभटो वीरो विक्रान्तश्चाथ कातरः ।
दरिद्रश्चकितो भीतो भीरुभीरुकभीलुकाः ॥ ३६५ ॥
-wordlist-
शूर (पुं), आरभट (पुं), वीर (पुं), विक्रान्त (पुं), कातर (पुं), दरिद्र (पुं), चकित (पुं), भीत (पुं), भीरु (पुं), भीरुक (पुं), भीलुक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
शूर
शूर, वीर, विक्रान्त, भट, आरभट
शूरो वीरश्च विक्रान्तो भटश्चारभटो भवेत् ।
verse 2.1.1.354
page 0042
नाममाला
Sanskrit
भास्वर, भासुर, शूर, प्रवीर, सुभट
भास्वरो भासुरः शूरः प्रवीरः सुभटो मतः ॥ १९३ ॥
verse 0.1.1.193
page 0090
Mahabharata
English
Śūra^1, an ancient king. § 6 (Anukram.): I, 1, 225 (in Sañjaya's enumeration of kings who have died).
Śūra^2, a Yādava, father of Vasudeva and Kuntī. § 131 (Kuntī): I, 67, 2764 (Yaduśreshṭho Vasudevapitā, gave his daughter Pṛthā, i.e. Kuntī, as a daughter to Kuntibhoja), 2766.--§ 175 (Karṇasambhava): I, 111, 4382 (Yaduśreshṭho Vasudevapitā), 4383 (repetition from § 131).--§ 547 (Karṇa): III, 303, 17020 (ºsya sutā, i.e. Kuntī).--§ 562 (Bhagavadyānap.): V, 90, 3221 (ºsya rājño duhitā, i.e. Kuntī).-§ 599e (Śini): VII, 144, 6031 (Yādavaḥ, son of Devamīḍha and father of Vasudeva), 6032 (Kārttavīryasamaḥ, forefather of Śini).--§ 768b (Kṛshṇa Vāsudeva): XIII, 147, 6835, 6836 (son of Citraratha and father of Vasudeva).
Śūra^3, son of Īlina. § 150 (Pūruvaṃś.): I, 94, 3708 (C. Śuº).
Śūra^4 = Skanda: III, 14635.
Śūra^5, a Sauvīra, one of the standard-bearers of Jayadratha. § 522 (Draupadīharaṇap.): III, 265, †15598.
Śūra^6, a prince. § 554 (Sainyodyogap.): V, 4, 75 (PCR. has “the king of the Mallas, ” among the princes to whom the Pāṇḍavas ought to send messengers).
Śūra^7 = Vishṇu (1000 names).
Śūra^8, pl. (ºāḥ). § 295 (Dyūtap.): II, 52, 1868 (among the peoples who brought tribute to Yudhishṭhira).--§ 402 (Tīrthayātrāp.): III, 120, †10278 (Sātvata-Śūra-senā, C. has Sūraº
perhaps a certain tribe among the Yādavas?).-§ 607 (Karṇap.): VIII, 45, 2107 (sarvajñā Yavanā, rājan, Śūrāś caiva viśeshataḥ).
पुराणम्
English
शूर १ / ŚŪRA I. A King of the Lunar dynasty. He was the son of viḍūratha and father of śini. (bhāgavata, 9th skandha).
शूर २ / ŚŪRA II. A son of Kārttavīrya. Of the hundred sons of Kārttavīrya, the most important were, śūra, śūrasena, Dhiṣaṇa, madhu and jayadhvaja. (brahmāṇḍa, purāṇa, Chapter 46).
शूर ३ / ŚŪRA III. A King in ancient india. (mahābhārata, Ādi Parva, Chapter 1, Verse 232).
शूर ४ / ŚŪRA IV. A son of the King named Ilina by his wife rathantarī. This śūra had four brothers named Duṣanta, bhīma, pravasu and vasu. (M.B. Ādi Parva, Chapter 94, Verse 17).
शूर ५ / ŚŪRA V. A prince of sauvīra land. (mahābhārata, Vana Parva, Chapter 265, Verse 10). This śūra was slain by arjuna at the time of Draupadī's marriage. (M.B. Vana Parva, Chapter 291, Verse 27).
शूर ६ / ŚŪRA VI. A yādava King. He was the father of vasudeva and grandfather of śrī kṛṣṇa. By his first wife, māriṣā, he had ten sons and four daughters. The sons were, vasudeva, devabhāga, devaśravas, ānaka, sṛñjaya, śyāmaka, kaṅka, śamīka, Vatsaka and vṛka. The names of the daughters were, pṛthā, Śrutadevā (Śrutavedā), Śrutaśravā and rājādhidevī. The eldest of these, pṛthā was given as an adopted daughter to kuntibhoja. (harivaṁśa, 2-34
17-28
M.B. Ādi Parva, Chapter 43
Verse 3. Chapter 104. Verse 1
bhāgavata, 9th skandha). In vāyu purāṇa it is stated that he had three more wives besides māriṣā, and from them devas and mortals were born. (See under śūrasena I).
शूर ७ / ŚŪRA VII. Father of Daśaratha's wife, sumitrā. He was invited to the Putrakāmeṣṭi Yāga performed by daśaratha. (vālmīki rāmāyaṇa, Bāla Kāṇḍa, sarga 13, Verse 26).
Vedic Reference
English
Śūra is the regular word in the Rigveda, ^1 and occasionally
later, ^2 to denote a ‘hero’ or ‘brave warrior.’
1) i. 70, 11
101, 6
141, 8
158, 3
ii. 17, 2
30, 10, etc.
2) Av. viii. 8, 1
Vājasaneyi Saṃhitā,
xvi. 34
xx. 37, etc. (of gods, Indra and
Agni)
śūra-vīra, Av. viii. 5, 1.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: शूरः
Root: शूर
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ hero
⇒ daring
⇒ warlike
⇒ brave man
⇒ warrior for good
Shloka(s):
2|8|77|1 ► शूरो वीरश्च विक्रान्तो जेता जिष्णुश्च जित्वरः। (क्षत्रियवर्गः)
3|3|128|1 ► हीनन्यूनावूनगर्ह्यौ वेगिशूरौ तरस्विनौ। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|77|1 ⇢ शूरः (शूर) (पुं) ⇒ hero, daring, warlike, brave man, warrior for good
➠ 2|8|77|1 ⇢ वीरः (वीर) (पुं) ⇒ man, son, fire, hero, brave, chief, adept, actor, strong, heroic, husband, heroism, eminent, powerful, excellent, male child, particular fire, male of an animal, brave or eminent man, sacred or sacrificial fire
➠ 2|8|77|1 ⇢ विक्रान्तः (विक्रान्त) (पुं) ⇒ lion, bold, mighty, strong, warlike, warrior, victorious, courageous, passed over, stepped beyond, taking wide strides
➠ 3|3|128|1 ⇢ तरस्वी (तरस्विन्) (पुं) ⇒ wind, ziva, hero, bold, quick, garuDa, falcon, runner, courier, violent, energetic
➠ 3|3|128|1 ⇢ (तरस्विन्) (स्त्री) ⇒ wind, ziva, hero, bold, quick, garuDa, falcon, runner, courier, violent, energetic
➠ 3|3|128|1 ⇢ तरस्वि (तरस्विन्) (नपुं) ⇒ wind, ziva, hero, bold, quick, garuDa, falcon, runner, courier, violent, energetic
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ योद्धा
जन्य_जनकसंबन्धः ➡ वीरस्य_माता
जातिः ➡ मनुष्यः
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ वीरस्य_भार्या
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ वीरस्य_भार्या
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शूर, ङ य ई स्तन्भे । हिंसे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवा०-आत्म०-स्तम्भे अक०-हिंसे सक०-सेट् ।निष्ठायामनिट् ।) ङ य, शूर्य्यते । ई, शूर्णः ।स्तम्भो जडीभावः । इति दुर्गादासः ॥
शूर, त् क ङ विक्रमें । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्तचुरा०-आत्म०-अक०-सेट् ।) ङ, अशु-शूरत् । विक्रमः उद्यमः । इति दुर्गादासः ॥
शूरः,
पुं,
 (शूरयति विक्रामतीति । शूर + अच् ।यद्वा, शवति वीर्य्यं प्राप्नोतीति । शू + “शूसिचि-मिञां दीर्घश्च ।” उणा० २ । २५ । इति क्रन्दीर्घश्च ।) वोरः । इत्यमरः ॥
(यथा, महा-भारते । १ । १०९ । ४“शूराश्च कृतविद्याश्च सन्तश्च सुखिनोऽभवन् ॥
”)यादवः । स तु श्रीकृष्णस्व पितामहः । इतिमेदिनी ॥
(यथा, भागवते । ९ । २४ । २६ ।“शूरो विदूरथादासीत् भजमानस्तु तत्सुतः ॥
”सूर्य्यः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
सिंहः । शूकरः ॥
चित्रकः । सालः । लकुचः । मसूरः । इतिराजनिर्घण्टः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शूर हिंसे स्तम्भे च दि० आ०
सक०
 सेट् । शूर्य्यते अशूरिष्ट । ईदित् शूर्णः
शूर विक्रमे अद०
चु०
उभ०
सक०
 सेट् । शूरयति तेअशुशूरत् त ।
शूर
पु०
 शूर--अच् । १ वीरे विक्रमवति अमरः । २ वसुदेव-नामके यादवे मेदि० । ३ सूर्य्ये त्रिका० ४ अर्कवृक्षे ५ सिंहे६ शूकरे पुंस्त्री० स्त्रियां ङीष् । ७ चित्रकवृक्षे ८ साले९ निकुचे १० मसूरे च
पु०
 राजनि० ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
शूर
मानकरूपान्तरम् - वीर
वीर विक्रान्तौ
- शूरयते, अशुशूरत दिवादौ शूरी हिंसायाम् (446)-शूर्यते, हेतौ शूरयति, अशूशुरत् वीरयते-वीरः 343
धातुवृत्तिः
Sanskrit
शूर
मानकरूपान्तरम् - वीर
वीर (अर्थः) विक्रान्तौ
( शूरयते वीरयते ) शूर्यत इति हिंसास्तम्भनयोः श्यनि 351
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“शूर विक्रान्तौ”@} 2 आगर्वीयः, अदन्तश्च।
‘शूरयेतेति विक्रान्तौ, शूर्यते स्तम्भहिंसयोः।।’ 3 इति देवः।
शूरकः-रिका, शुशूरयिषकः-षिका
शूरयिता-त्री, शुशूरयिषिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककूटयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
तृचि 5 शूरयिता।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१७४४)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१९०२। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (श्लो। १५१)
04
=>
 (२४०)
05
=>
 [[B। ‘द्रष्टॄणां कुहकोऽथ शूरयितृभिः स्तुत्योऽसिना वीरयां-चक्रे…।।’ धा। का। ३-५८]]
Capeller
German
शू॑र mutig, kühn
m.
 Held, Mannsn.
Grassman
German
śū́ra, a., m., 1〉 a., stark, heldenhaft
2〉 m., der Starke, der Held [von śū]
vgl. die Adj. áyuddha, áṣādha, ugrá, tanūtyáj, turá, tuvī́magha, duṣṭára, dhṛṣṇú, maghávan, satrāṣā́h, sátvan, sthirá u. s. w.
-a 2〉 {11, 6}
{29, 4}
{32, 12}
{63, 4}. _{63, 8}
{81, 8}
{131, 7}
{132, 6}
{133, 6}
{202, 2}. _{202, 3}. _{202, 5}. _{202, 11}. _{202, 17}. _{202, 18}
{209, 7}
{210, 8}
{221, 10}
{328, 21}
{456, 11}
{460, 6}. _{460, 13}
{461, 12}
‥‥ {848, 9}. _{848, 12}. _{848, 15}
{924, 10}
{938, 1}
{957, 1}
{1018, 3}
{1019, 9}.
-as 1〉 ástā {70, 11}
{332, 6}
{505, 3}
sákhā {535, 10}. — 2〉 {103, 6}
{104, 4}
{132, 5}
{158, 3}
{173, 5}
{175, 3}
{178, 3}
{208, 2}, {317, 1}
{323, 5}
{417, 5}
{466, 4}. _{466, 5}
{476, 5}
{534, 11}
{536, 3}
{543, 1}
{600, 4}
{622, 36}
{651, 15}
{665, 3}
{670, 18}
{701, 28}
{713, 10}
{715, 4}
{727, 1}
{728, 6}
{774, 19}
{782, 10}
{788, 2}
{799, 7}
{801, 3}
{806, 3}
{808, 1}
{868, 4}
{881, 6}. _{881, 8}
{895, 5}. _{895, 6}
{931, 4}. _{931, 6}.
-am 1〉 nṛpátim {334, 2}. — 2〉 {112, 18}
{334, 3}
{466, 4}
{488, 11}
{793, 1}
{940, 9}.
-āya 1〉 vīrā́ya {622, 25}. — 2〉 {155, 1}.
-asya 2〉 tveṣáthāt {141, 8}
pratīcī́nam {289, 8}
prásitis {447, 5}
mándiṣṭhas {622, 9}.
-ā [du.] 2〉 {337, 7} (máṃhiṣṭhā).
-ās [V.] 2〉 {64, 9}.
-āsas [N.] 2〉 {487, 12}
{980, 3}.
-ās 2〉 {85, 8}
{413, 5} (prayúdhas)
{517, 10}
{546, 2}
{550, 3}
{572, 22}.
-ebhis 1〉 ástṛbhis {8, 4}. — 2〉 {101, 6}.
-ais 2〉 {129, 2}
{221, 10}
{639, 10}
{848, 9}.
-ebhyas [Ab.] 2〉 {778, 17} 〰 cid śū́rataras.
-āṇaam 2〉 {509, 2} 〰 śáviṣṭhā tā́ hí bhūtám.
-ataras 1〉 {778, 17} śū́rebhyas cid 〰.
śū́ra dreisilbig [śúura, śúūra oder śávīra]:
-a 2〉 {202, 5}(?).
-as 2〉 {122, 10} víśvāsu pṛtsú sadám íd 〰.
-ās 2〉 {904, 4} jigīvā́ṃsas ná 〰 abhídyavas.
śū́ra:
-am 2〉 {868, 2}.
Burnouf
French
शूर शूर
m.
 héros.
Lion.
Verrat.
Le Soleil, cf.
सूर।
Shorea robusta, bot.
Np. de l'aïeul de Kṛṣṇa.
Gr. ϰῦρος, ϰύριος.
शूरण
m.
 (sfx. न) bignonia indica, arum campanulatum
bot.
शूरणोद्भुज
m.
 (उत्
भुज्) esp. d'oiseau.
शूरता
f.
 (sfx. ता) héroïsme, vaillance, vigueur.
शूरये (dén. ) agir en héros, montrer sa vaillance.
शूरसेन
m.
 np. d'un roi.
Np. du pays situé auprès de
Mathura.
शूरार्थ a. (अर्थ) en usage parmi les héros.
Stchoupak
French
शूर-
a. courageux, brave, hardi, guerrier
m.
 héros, qui agit
héroïquement en face de qq'un (loc.), ou de qqch. (loc. instr. ifc.)
héroïsme (?)
n.
 d'un Yādava, père de Vasudeva et grand'père de
Kṛṣṇa
d'un fils de Vasudeva
d'un fils de Vidūratha
pl.
n.
 d'un peuple
-तम- sup. très héroïque, très brave
-ई-कृ- changer en un
héros
-ता-
f.
 -त्व- nt. héroïsme, courage.
°कीट-
m.
 héros pour les insectes, héros pour rire.
°दन्त-
m.
n.
 d'un Brâhmane.
°देव-
m.
 fils de Vīradeva.
°पुर- nt.
n.
 d'une ville.
°भू- °भूमि-
f.
 fille d'Ugrasena.
°मानिन्- a. qui se croit un héros.
°मूर्धमय- -ई- a. qui consiste en des têtes de héros.
°वर्मन्-
m.
n.
 de divers personnages.
°वाक्य- nt.
pl.
 discours d'un héros, hâblerie.
°विद्य- a. qui comprend l'héroïsme, héroïque.
°सेन-
m.
n.
 d'un pays autour de Mathurā
prince des Śūrasena
n.
 de
divers personnages
pl.
n.
 du peuple habitant ce pays (aussi -क- °ज-)
-आ-
f.
 Mathurā
-ई-
f.
 princesse des Śūrasena.