शुष्म (zuSma)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शुष्म m.
  (-ष्मः)
	 1. The sun. 
	 2. Fire.
	 3. Air,  wind.
	 4. A bird.
	 n.
  (-ष्मं)
1. Light,  lustre.
	 2. Strength,  prowess.
 E.
  शुष् to dry,  मन् aff.
  

Capeller Eng

English

 शु॑ष्म a.
  whistling,  splashing,  sputtering (water,  fire, 
etc.),  fragrant
 bold,  impetuous.  m.
  whistling etc.,  exhalation, 
fragrance
 impetuosity,  violence,  fury
 strength,  power,  vigour,  vital
energy.

Yates

English

 शुष्म (ष्मः) 1.
m.
  Idem
 wind.
n.
 
Light
 strength.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

शुष्म 	-	 zuSma 	-	 adj.
  	-	  strong
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 adj.
  	-	  hissing
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 adj.
  	-	  bold
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 adj.
  	-	  fragrant
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 adj.
  	-	  roaring
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  odour
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  vital energy
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  flame
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  strength
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  fire
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  wind
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  exhalation
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  semen virile
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  valour
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  vital or sexual energy
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  rushing
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  courage
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  vigour
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  bird
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  impulse
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  fragrance
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  sun
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  sexual drive
शुष्म 	-	 zuSma 	-	 m.
  	-	  air

Wilson

English

 शुष्म
m.
  (-ष्मः)
1 The sun. 
2 Fire.
3 Air,  wind.
n.
  (-ष्मं)
1 Light,  lustre.
2 Strength,  prowess.
E.
  शुष to dry,  मन् aff.
  

Apte

English

शुष्मः [śuṣmḥ],  [शुष्-मन् किच्च]

The sun. 

Fire.

Air,  wind. 

A bird.

ष्मम् Prowess,  strength.

Light,  lustre.

Apte 1890

English

 शुष्मः [शुष् 
मन् किच्च] 1 The sun. 
2 Fire. 
3 Air,  wind. 
4 A bird. 
ष्मं 1 Prowess,  strength. 
2 Light,  lustre. 

Monier Williams Cologne

English

 1. शुष्म m.
  n.
  fire,  flame,  L.
 

 the sun,  L.
 

 2. शु॑ष्म mf(आ)n.  hissing,  roaring (as water),  RV.
  

 fragrant,  ib.

 strong,  bold,  ib.

 शु॑ष्म m.
  hissing,  roaring,  rushing (of water,  fire,  the wind &c.
  ),  RV.
  
 AV.
  

 exhalation,  fragrance,  odour (of plants,  esp.
   of the Soma),  RV.
  
 VS.
 

 strength,  vigour,  vital or sexual energy,  impulse,  courage,  valour,  ib.
 AV.
  
 TBr.
  

 semen virile (?),  AV.
   ix,  1,  10
 20

 air,  wind,  L.
 

 a bird,  L.
 

 w.r. for शुष्ण,  Pāṇ.
  iii,  1,  85,  Sch.

 शु॑ष्म n.
  strength (=  बल),  Naigh.
  ii,  9.

Monier Williams 1872

English

 शुष्म,  अस्,  आ,  अम्,  strong,  powerful (Ved.)
(अस्),  m. power,  strength,  vigour (Ved.)
 the sun
fire,  flame,  light
 air,  wind
 a bird
 (अम्),  n.
strength,  prowess (= बल,  Naigh. II. 9)
 light, 
lustre.

Macdonell

English

 शुष्म śúṣ-ma,  V. a.
  [√ śuṣ = √ śvas] hissing,  🞄gushing (wave
 RV.)
 strong (juice) 🞄(RV.)
 m.
  (V.) roaring,  rushing (of fire,  water,  🞄wind,  etc.)
 (exhalation),  fragrance (of a plant,  🞄of Soma,  RV.)
 impulse,  impetuosity,  valour
 🞄vital vigour,  spirit (rare).

Benfey

English

 शुष्म शुष् + म, 
 I. adj.
  Strong,  Chr.
291,  14 = Rigv. i. 64,  14.
 II. m.
 
 1.
The sun. 
 2. Fire.
 3. Wind.
 III. n.
 
Light.
 -- Comp.
 
अन्-अन्त-,  adj.
  always
roaring,  Chr. 290,  10 = Rigv. i. 64,  10.

Apte Hindi

Hindi

शुष्मः
पुं*
  - "शुष् + मन्,  किच्च"
सूर्य

शुष्मः
पुं*
  - "शुष् + मन्,  किच्च"
आग

शुष्मः
पुं*
  - "शुष् + मन्,  किच्च"
"वायु,  हवा"

शुष्मः
पुं*
  - "शुष् + मन्,  किच्च"
पक्षी

शुष्मम्
नपुं*
   - -
"पराक्रम,  सामर्थ्य"

शुष्मम्
नपुं*
   - -
"प्रकाश,  कान्ति"

L R Vaidya

English

 Suzma {% (I) m. %} 1. The sun
fire
wind
bird.

 Suzma {% (II) n. %} 1. Light,  lustre
 2. energy,  prowess.

Bopp

Latin

 शुष्म (r. शुष् s. म) Masc.
1) sol.
2) ignis.
3) aër,  ventus.
Neut.
1) lumen,  splendor.
2) vis,  robur.

Lanman

English

 śúṣma,  m.
	—1. whistling,  73^5,  78^7
	—2.
exhalation,  i. e. (fragrant) odor (of the
Soma),  73^10
	—3. (exhalation,  breath, 
and so,  like Eng. spirit) courage,  impetuosity, 
 82^4. [√śvas,  252,  1166.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसी
शुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।
p{0033}
संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनं
संस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥
द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसंमर्दसमित्प्रघाताः ।
आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥
समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।
अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥
आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
-wordlist-
 
प्राण (पुं),  स्थामन् (क्ली),  तरस् (क्ली),  पराक्रम (पुं),  बल (पुंक्ली),  द्युम्न (क्ली),  शौर्य (क्ली),  ओजस् (क्ली),  शुष्म (क्ली),  शुष्मन् (क्ली),  शक्ति (स्त्री),  ऊर्ज (पुंस्त्री),  सहस् (क्ली),  युद्ध (क्ली),  सङ्ख्य (पुंक्ली),  कलि (पुं),  सङ्ग्राम (पुं),  आहव (पुं),  सम्प्रहार (पुं),  समर (पुंक्ली),  जन्य (पुंक्ली),  युध् (स्त्री),  आयोधन (क्ली),  संस्फोट (पुं),  कलह (पुं),  मृध (क्ली),  प्रहरण (क्ली),  संयत् (क्ली),  रण (पुंक्ली),  विग्रह (पुं),  द्वन्द्व (क्ली),  समाघात (पुं),  समाह्वय (पुं),  अभिसम्पात (पुं),  सम्मर्द (पुं),  समिध् (स्त्री),  प्रघात (पुं),  आस्कन्दन (क्ली),  आजि (स्त्री),  प्रधन (पुं),  अनीक (पुंक्ली),  अभ्यागम (पुं),  प्रविदारण (पुं),  समुदाय (पुं),  समुदय (पुं),  राटि (स्त्री),  समिति (स्त्री),  सङ्गर (पुं),  अभ्यामर्द (पुं),  सम्पराय (पुंक्ली),  समीक (क्ली),  साम्परायिक (क्ली),  आक्रन्द (पुं),  संयुग (पुंक्ली),  नियुद्ध (क्ली)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 शुष्मं,  क्ली,
   शुष्यत्यनेनेति । शुष शोषे + “अवि-सिविसिशुषिभ्यः कित् ।” उणा० १ । १४३ ।इति मन् । स च कित् ।) तेजः । इति मेदिनी ॥
पराक्रमः । इति हेमचन्द्रः ॥

 शुष्मः,  पुं,
   (शुष्यत्यनेनेति । शुष + मन् ।) सूर्य्यः ।इति मेदिनी ॥
 अग्निः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
वायुः । पक्षी । इति संक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः ॥
अर्च्चिः । यथा । शुष्मोऽर्च्चिषि हुताशने । इतिशुभाङ्कः । इत्यमरटीकायां भरतः ॥

 शुष्म,  [न्] क्ली,
   (शुष + मनिन् । संज्ञापूर्व्वकत्वात्नगुणः ।) तेजः । इति जटाधरः ॥
 सौर्य्यम् ।इति हेमचन्द्रः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 शुष्म न०
  शुष--मन् किच्च । १ तेजसि मेदि० २ पराक्रमेहेमच० । ३ सूर्य्ये पु०
  मेदि० ४ अग्नौ त्रिका० ५ चित्रकवृक्षे६ वायौ ७ पक्षिणि संक्षिप्तसा० ८ अर्चिषि च पु०
  भरतः ।

Capeller

German

 शु॑ष्म zischend,  sprühend,  ungestüm,  mutig
n.
  adv. m.
  das Zischen,  Sprühen,  der
Gischt,  Duft,  Odem
 Ungestüm,  Mut, 
Kraft.

Grassman

German

 śúṣma,  a.,  m. Aus dem Begriffe des Schnaufens,  Zischens der Wurzel śuṣ = śvas,  der auch in ahiśuṣma (wie Schlangen zischend) hervortritt,  entwickelte sich der Begriff der heftigen,  ungestümen Bewegung,  der Kraft,  der brünstigen Begierde. 1〉 a.,  stark,  ungestüm
 2〉 die schnaufende,  sich heftig mit Geräusch bewegende Flamme
 3〉 Ungestüm,  kräftiger Andrang,  Kraft,  Muth
 dazu besonders die Adjectiven ánāpta,  ápratiṣkuta,  avātá,  áhrutapsu,  ugrá,  uttamá,  turáyat,  duṣṭára,  dyumát,  nária,  nṛṣā́hia,  puruspṛ́h,  máh,  mahát,  vīrávat,  vṛtrahán,  vṛ́ṣan,  vṛṣabhá,  suarvíd,  oft 4〉 mit Gen. dessen,  der die Kraft hat
 auch wo es mit śubhrá verbunden ist hat man an den in die Erscheinung tretenden Ungestüm (der Maruts {572, 8}) oder Thatendrang (des Indra {202, 4}) zu denken,  dadurch ist die Bedeutung Glanz,  die ich fälschlich in anantáśuṣma und ahiśuṣmasátvan angenommen habe,  beseitigt
 5〉 kräftige Wirkung z. B. des Opferwerkes ({319, 10}),  oder die Heilkräfte der Pflanzen ({923, 8})
 6〉 brünstige Begierde nach Speise oder Begattung (AV. 4, 4, 2). [Page1409]
-as 1〉 mádas {791, 5}. — 2〉 divás ná te (agnés) tanyatús eti 〰 {519, 6}. — 3〉 {165, 4}
 {543, 2}
 {577, 4}. — 4〉 yásya (índrasya) {100, 2}
 vṛ́ṣṇas (índrasya) {317, 7}
 te (índrasya) {460, 9}
 {1006, 1}
 yéṣām {509, 7}
 vas {572, 8} (s. o.). — 5〉 ṛtásya {319, 10}.
-am 3〉 {64, 14}
 {165, 1}
 {320, 7}
 {370, 3}
 {460, 8}
 {513, 5}
 {540, 4}
 {549, 4}
 {626, 11}
 {741, 6}
 {742, 3}
 {775, 29}
 {818, 4}
 {901, 3} (anantám). — 4〉 asya (índrasya) {208, 3}
 {313, 12}
 {386, 9}
 {485, 5}
 {939, 1}
 te (índrasya) {202, 4} (s. o.)
 {266, 3}
 {271, 10}
 {702, 12}
 {705, 8}
 {708, 6}
 táva (índrasya) {635, 7}
 índrasya {788, 2}
 tritásya {627, 24}
 marútám {640, 3}
 śátros {731, 7}
 jánānaam {764, 4}.
-eṇa 3〉 {346, 7} (neben vīríeṇa) {782, 5}.
-āya 3〉 {627, 5} (marútām).
-āt 2〉 úd asya (agnés) 〰 bhānús ná ārta {550, 7}
 vrájasya {468, 4} (neben svanā́t). — 3〉 {973, 1}. — 4〉 yásya (índrasya) {203, 1}
 asya (índrasya) {203, 13}.
-āsas 2〉 asyá dadṛśānápaves {829, 6}. — 3〉 {392, 3}. — 4〉 te (sómasya) {762, 1}
 {765, 1}.
-ās 1〉 (marútas) {52, 4}. — 2〉 prá te divás ná stanayanti 〰 {306, 4}
 úd te 〰 jihatām úd te arcís {968, 6}. — 4〉 asya (índrasya) {208, 1}
 — 5〉 óṣadhīnaam {923, 8}.
-ebhis 3〉 {364, 4}
 {502, 2}.
-ais 2〉 vidyút ná davidyot svébhis 〰 (agnís) {444, 8}. — 3〉 {63, 1}
 {318, 3}
 {473, 4}
 {501, 3}
 {523, 2}.

 śúṣma:
-am 3〉 {779, 3}.

Burnouf

French

 शुष्म शुष्म m.
  (sfx. म) le feu
 le vent
 le Soleil.
-- N. éclat,  splendeur
		 au fig. force,  vigueur.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.