| YouTube Channel

शुष (zuSa)

 
शब्दसागरः
English
शुष
m.
(-षः)
1. Drying.
2. A hole in the ground.
E.
शुष् to dry,
aff.
Yates
English
शुष (षः) 1.
m.
Drying
hole in the
ground.
Wilson
English
शुष (औ, ऌ) औशुषॢ r. 4th cl. (शुष्यति) To dry.
शुष
m.
(-षः)
1 Drying.
2 A hole in the ground.
E.
शुष to dry,
aff.
क.
Apte
English
शुषः [śuṣḥ] शुषी [śuṣī], शुषी 1 Drying, drying up.
A hole in the ground.
Apte 1890
English
शुषः,
शुषी 1 Drying, drying up.
2 A hole in the ground.
Monier Williams Cologne
English
शुष
mfn.
drying, drying up,
L.
शुष
m.
a hole in the ground,
L.
the son of a Vena and a Tīvarī,
L.
(शुष॑स्य in
AV.
v, 1, 4 prob. w.r.)
Monier Williams 1872
English
शुष, अस्, ई, m. f. drying, drying up
a hole in
the ground.
Benfey
English
शुष शुष् + अ,
m.
, and शुषि or षी
शुष् + ई̆,
1. Drying.
2. A hole in the
ground.
Apte Hindi
Hindi
शुषः
पुं*
- शुष् +
"सूखना, सुखाना"
शुषः
पुं*
- शुष् +
"बिल, भूरन्ध्र"
L R Vaidya
English
Suza {% m. %} 1. A hole in the ground
2. drying up.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
शुष्
मूलधातुः:
शुष
धात्वर्थः:
शोषणे
गणः:
दिवादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
शुष्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
पुषादिः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
शुषँ शुष शोषणे
- शुष्यति शुशोष शोष्टा शोक्ष्यति अशुषत् शुष्कम् 77
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skem pa
१) कृशलक २) प्रस्कन्द ३) शुष ४) संशोषक
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: शुषः
Root: शुष
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Son of a Vēna and a Tivarī
Shloka(s):
3|5|50|2 पुल्कसात् पामरं वेनाच्छुषं डोम्बाद्वराणकम्॥ (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
3|5|50|2 शुषः (शुष) (पुं) Son of a Vēna and a Tivarī
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शुष, शोषे इति कविकल्पद्रुमः
(दिवा०-पर०-अक०-अनिट् ।) शोषः स्नेह-रहितोभावः य, शुष्यति धान्यमातपेन औ, शोष्टा अ, अशुषत् इति दुर्गादासः
शुषः
पुं,
) शष + कः ।) ‘शोषणम् गर्त्तः इत्यजयपालः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शुष शोषणे दि०
पर०
सक०
अनिट् शुष्यति ऌदित् अशुषत्
शुष
पु०
शुष--क गर्त्ते बिले अजयपालः
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
शुषँ शुष शोषणे
- शुष्यति, अशुषत् शुषेः कः (तु0 8251)-शुष्कः ऊर्ध्वे शुषिपूरोः (3444) णमुल्-ऊर्ध्धशोषं शुष्कः अविसिविशुषिभ्यः किद् (द0 उ0 730) इति मन्-शुष्मं बलम् शुष्मेति लक्ष्यम् शुष्मा बर्हिः 71
धातुवृत्तिः
Sanskrit
शुषँ शुष (अर्थः) शोषणे
( शुष्यति ) इत्यादि पुषिवत् ( शुष्कः, शुष्कवान्, ) "शुषः कः'' इति निष्ठातस्य ककारः शुष्कैव ( शुष्किका, ) शुष्का जङ्घा ऽस्याः ( शुष्कजङ्घा ) कत्वस्य पूर्वत्रासिद्धत्वाद् "उदीचामातस्स्थाने'' इति ककारपूर्वत्वेन वैकल्पिकइत्वनिषेधो "न कोपधायाः'' इति पुंवद्भावनिषेधश्च भवति ( आतपशुष्कः ) "आतपशुष्कपक्वबन्धैश्च'' इति सप्तमीसमासः ( ऊर्ध्वशोषं शुष्यति, ) "ऊर्ध्वे शुषिपूरोः'' इत्यूर्ध्वे कर्तरि णमुल् कषादित्वाद्यथाविध्यनुप्रयोगः 75
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“शुष शोषणे”@} 2 शोषकः-षिका, शोषकः-षिका, शुशुक्षकः-क्षिका, शोशुषकः-षिका
शोष्टा-ष्ट्री, शोषयिता-त्री, शुशुक्षिता-त्री, शोशुषिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिकतुष्यतिवत् 3 ऊह्यानि।
4 शुष्कः, शुष्कवान्, 5 आतपशुष्कः, 6 ऊर्ध्वशोषं 7 शुष्यति, 8 शुष्कम्, 9 शुष्णम्, 10 शुष्मं, शुष्मा-बर्हिः, 11 शुषिंरम्, इत्यादिकानि रूपाणि अधिंकान्येत्रेति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१७४३)
02
=>
(४-दिवादिः-११८३। सक। अनि। पर।)
03
=>
(७५८)
04
=>
[[१। ‘शुषः कः’ (८-२-५१) इति निष्ठातकारस्य ककारः।]]
05
=>
[[२। ‘सिद्धशुष्कपक्वबन्धैश्च’ (२-१-४१) इति सप्तमीसमासः।]]
06
=>
[[३। ‘ऊद्र्ध्वे शुषिपूरोः’ (३-४-४४) इत्यूर्ध्वे कर्तरि णमुल्प्रत्यये रूपमेवम्। ऊद्र्ध्व शुष्यतीत्यर्थः। ‘कषादिषु यथाविध्यनुप्रयोगः’ (३-४-४६) इति णमुल्प्रयोजकस्यैव धातोरनुप्रयोगः।]]
07
=>
[[आ। ‘प्रबोधकालात् त्रिदशेन्द्रशत्रोः प्रागूर्ध्वशोषं परिशोप्यमाणः।’ भ। का। ११-४०]]
08
=>
[[४। शुष्यतीत्यर्थे औणादिके (द। उ। ३-३९) कप्रत्यये रूपमेवम्। शुष्कम् = निर्मासम्।]]
09
=>
[[५। औणादिकः (द। उ। ५-४४) नप्रत्ययः, किच्च भवति। शुष्णम् = शनुदकम्।]]
10
=>
[[६। औणादिके (द। उ। ७-३०) मन्प्रत्यये रूपमेवम्। शोषयति शुष्यते वा भयादि- भिरिति शुष्मम्। ‘शुष्मं तेजसि सूर्ये ना’ इति मेदिनी।]]
11
=>
[[७। औणादिके (द। उ। ८-२६) किरच्प्रत्यये रूपमेवम्। शुषिरम् = शुष्कम्। ‘--कुहरं शुषिरं विवरं बिलम्’ इत्यमरः।]]
Burnouf
French
शुष शुष
m.
siccité, dessèchement.
Trou dans le sol
[pour dessécher la terre].
शुषि
f.
mms.
Trou dans la dent vénimeuse du serpent.
शुषिर a. troué, perforé, plein de trous. -- S.
n.
trou,
canal, cavité.
Instrument à vent. -- S.
m.
le feu [qui
dessèche].
Rat [qui fait des trous.]. -- S.
f.
rivière, en gén.
Le parfum nommé नली।
शुषिल
m.
(sfx. इल) vent.