| YouTube Channel

शुध् (zudh)

 
शब्दसागरः
English
शुध्(ओ, ऌ)ओशुधॢ r. 4th cl. (शुध्यति)
1. To be or become pure or puri-
fied.
2. To be made clear, to have doubts removed. With परि, वि,
or सम्, To be purified.
Capeller Eng
English
शुध् शुन्ध्,
pp.
शुद्ध॑ (q.v. ), शु॑न्धति,
pp.
शुद्ध॑ (q.v. ), शु॑न्ध°ते purify,
M.
mostly
intr.
or refl.
शु॑ध्यति (°ते) become pure or clear, be justified or excused.
C.
शोध॑यति purify (also शुन्धयति)
mend, correct
wash or clear
off, remove (what is impure or noxious)
pay back, restore
examine,
try
acquit, justify
make clear, explain. परि (शुध्यति, °ते)
become pure or clean, clear or justify one's self.
C.
pay back, restore
examine, try, explain. वि (शुध्यति, °ते) become thoroughly clean or
pure.
C.
clear, purify, purge, justify, mend, correct, improve. सम्
C.
cleanse, purify
pay back, restore
mend, improve. Cf. परिशुद्ध,
विशुद्ध, संशुद्ध.
Yates
English
शुध् (य) शुध्यति 4.
a. To be or be-
come pure.
Apte
English
शुध् [śudh], 4
P.
(शुध्यति, शुद्ध)
To become pure or purified
(fig. also)
मृत्तोयैः शुध्यते शोध्यं नदी वेगेन शुध्यति अद्भिर्गात्राणि शुध्यन्ति मनः सत्येन शुध्यति
Ms.*
5.18-9.
To be auspicious, favourable, or eligible
तिथिरेव तावन्न शुध्यति
Mu.*
5.
To be made clear, have the doubts removed
शुध्यति मे$न्तरात्मा
Mk.*
8.
To be defrayed or cleared
व्ययः शुध्यति
Pt.*
5.
Caus.
(शोधयति-ते)
To purify, cleanse, wash off.
To clear, pay off (as a debt).
To refine, filter.
To correct.
To acquit.
To examine, investigate, inquire into. -With परि, वि, सम् to be purified
रघुपतिरपि जातवेदोविशुद्धां प्रगृह्य प्रियाम्
R.*
12. 14
Ms.*
5.64.
Apte 1890
English
शुध् {c4c} P. (शुध्यति, शुद्ध) 1 To become pure or purified
(fig. also)
मृतोयैः शुध्यते शोध्यं नदी वेगेन शुध्यति अद्भिर्गात्राणि शुध्यंति मनः सत्येन शुध्यति Ms. 5. 108-9.
2 To be auspicious, favourable, or eligible
तिथिरेव तावन्न शुध्यति Mu. 5.
3 To be made clear, have the doubts removed
शुध्यति मेंऽतरात्मा Mk. 8.
4 To be defrayed or cleared
व्ययः शुध्यति Pt. 5.
Caus. (शोधयति-ते) 1 To purify, cleanse, wash off.
2 To clear, pay off (as a debt).
3 To refine, filter.
4 To correct.
5 To acquit.
6 To examine, investigate, inquire into.
WITH परि,
वि, सं to be purified
R. 12. 104
Ms. 5. 64.
Monier Williams Cologne
English
शुध् or शुन्ध्
cl.
1. Ā.
P.
(Dhātup. iii, 37) शुन्धति, °ते (Impv. शुन्द्धि,
ĀśvGṛ.
pf. शुशुन्ध
aor.
अशुन्धीत् fut. शुन्धिता, शुन्धिष्यति
Gr.
),
to purify (Ā. ‘one's self’, become or be pure),
RV.
VS.
TBr.
GṛŚrS.
cl.
4. Ā.
P.
(Dhātup. xxvi, 82) शुध्यति (mc. also °ते
pf. शुशोध
aor.
अशुधत् fut. शोद्धा, शोत्स्यति,
inf.
शोद्धुम्
Gr.
),
to be cleared or cleansed or purified, become pure (esp. in a ceremonial sense),
VS.
Mn.
MBh.
&c.
to become clear or free from doubts,
R.
Mṛcch.
to be cleared or excused from blame, to be excusable,
Kathās.
:
Pass.
शुध्यते (aor. अशोधि)
Gr.
:
Caus.
शुन्धयति, to clear, purify,
VS.
शोधयति (aor. अशूशुधत्), to purify (esp. in a ceremonial sense),
TS.
&c.
&c.
to correct, improve,
Yājñ.
, Sch.
to remove (impurity or anything noxious),
Mn.
MBh.
&c.
to clear off, pay (debts),
Rājat.
Kull.
to acquit, exculpate, justify,
Mn.
Kām.
to put to test,
Kathās.
to try, examine,
Pañcat.
Yājñ.
, Sch.
to make clear, explain,
Vedāntas.
Madhus.
to subtract,
Gaṇit.
:
Desid.
शुशुत्सति,
Nidānas.
:
Intens.
शोशुध्यते, शोशोद्धि
Gr.
Monier Williams 1872
English
शुध् शुध् (thought by some to be for
an original श्वध्), cl. 4. P. (ep. also A.)
शुध्यति (-ते), शुशोध, शोत्स्यति, अशुधत्, शोद्-
धुम्, to be or become pure, be purified, be cleared,
be cleansed or washed, be made clear: Pass. शुध्-
यते, Aor. अशोधि: Caus. शोधयति, -यितुम्, Aor.
अशूशुधत्, to make pure, purify, wash or clear off,
cleanse, purge, refine, filter
to correct
to acquit
to make clear, explain
to examine, investigate:
Desid. शुशुत्सति: Intens. शोशुध्यते, शोशोद्धि
[cf. Gr. καθ-αρό-ς, καθαίρ-ω, κάθαρσις, Κασταλία
Lat. cas-tu-s for cad-tu-s
Old Germ. heitar
Slav. cistu
Hib. cuidh, ‘clean, pure.’]
Macdonell
English
शुध् ŚUDH, शुन्ध् ŚUNDH, Ⅰ. P. śúndha 🞄(V.), Ⅱ. P. only 2. impv. śund-dhi (S.), 🞄purify, Ā. purify oneʼs —, become pure (V.)
🞄Ⅳ. P. (Ā. metr.) śúdhya, (C.
V. rare) become 🞄pure (also in ritual sense)
become clear, 🞄have doubts removed
be excusable: pp. 🞄śuddhá, clean, spotless (V., C.)
C.: 🞄pure (also of persons)
correct (reading etc.)
🞄faultless, of good quality (field), free from 🞄blemishes
pure, simple, unmixed (opp. miśra)
🞄unmodified (vowel
opp. nasalized)
🞄mere, simple = without any addition (washing, 🞄i. e. without unguents)
unqualified (capital 🞄punishment)
complete, entire
examined, 🞄investigated
cs. śundhaya, P. purify (V., 🞄very rare)
śodhaya, P. id. (rare in V.
C.)
🞄C.: correct
remove (impurity etc.)
clear 🞄off, pay (debt)
exculpate
test (any one)
🞄examine
make clear, explain: pp. śodhita. 🞄pari, (C.) Ⅳ. P. be washed off
Ā. exculpate 🞄oneself
cs. P. cleanse
clear off, defray, pay
🞄test, examine
explain. vi, (C.), Ⅳ. P. Ā. 🞄become perfectly pure (sp. in ritual sense): 🞄pp. perfectly cleansed, purified, clear, or pure 🞄(also fig.)
brilliantly white (teeth)
thoroughly 🞄settled, fully established
having (cleared 🞄off =) completed (apprenticeship, —°)
cleared 🞄= examined and found to be secure
cleared 🞄out, exhausted, empty (treasury)
cs. P. purity 🞄(also in ritual sense)
exculpate
justify
🞄clearly determine. sam, pp. purified, pure
🞄removed (impurity)
cleared off, defrayed, 🞄paid
searched, examined, found to be safe
🞄cs. P. cleanse, purify
clear off, defray, pay
🞄clear, secure against attack (road).
Benfey
English
शुध् शुध् (probably for original
श्वध्), i. 4, Par.
1. To be purified,
Man. 3, 132
Pañc. i. d. 307.
2. To
become pure, Man. 5, 63. Ptcple. of
the pf. pass. शुद्ध।
1. Pure, Hit. d. 78,
M.M.
2. White.
3. Faultless, genuine,
Mālav. d. 30.
4. Innocent.
5. Acquitted.
6. Authorised.
7. Alone, Megh. 88
only, mere, simple.
8. Whetted.
n.
1.
Pure spirit.
2. Rock-salt.
Comp.
अ-,
adj.
impure, wicked, Pañc. i. d. 335.
अति-, very pure, Hit. i. d. 198, M.M.
Ptcple. of the pf. act. शुद्धवन्त्,
f.
वती
nom. pl. वत्जस्, Man. 11, 249, de-
signates a holy text beginning शुद्ध-
वत्यस्। Caus.
1. To purify, Man. 9,
282.
2. To explain, Vedāntas. in Chr.
215, 4.
3. To examine, to investigate,
Pañc. 42, 11. शोधित, Purified, ex-
cused, Man. 8, 202. -- With the prep.
परि परि, Caus.
1. To clean, to secure,
Rām. 2, 31, 25.
2. To solve, to explain,
Gīt. 12, 28. -- With वि वि, To be purified,
Man. 5, 66. विशुद्ध,
1. Pure, Pañc.
pr. d. 9.
2. Faultless, Mālav. 21, 8
Hit. pr. d. 23, M.M. (
वंश-, regarding,
the bambu, of which it is made, viz. a
bow).
3. White, Ṛt. 6, 34.
4. Cor-
rected.
5. Pious, virtuous.
6. Humble,
modest.
7. Settled, Man. 8, 201.
Comp.
अ-,
adj.
wicked, Rājat. 5, 315. Caus.
To purify, MBh. 3, 15979. -- With सम्
सम्, संश्व्द्ध,
1. Purified, expiated,
Bhag. 6, 45.
2. Clean.
3. Refined.
4. Acquitted (as a debt, or of a crime).
Caus.
1. To purify, Rājat. 5, 89.
2. To
secure, Man. 7, 185.
3. To cover (as
expenses), MBh. 2, 204.
4. To exa-
mine, Man. 7, 219. -- Cf. शुन्ध्
καθαρός
probably Lat. castus, O.H.G. haitar,
screnus.
Apte Hindi
Hindi
शुध्
"दिवा* पर* , " - -
"शुद्ध या पवित्र होना, "
शुध्
"दिवा* पर* , " - -
"शुभ होना, अनुकूल होना, पात्र होना"
शुध्
"दिवा* पर* , " - -
"स्पष्ट किया जाना, संदेह दूर करना"
शुध्
"दिवा* पर* , " - -
"व्यय किया जाना, (खर्च) चुकाया जाना"
शुध्
"दिवा* उभ*, प्रेर*, " - -
"पवित्र करना, निर्मल करना धो डालना"
शुध्
"दिवा* उभ*, प्रेर*, " - -
"(ऋण) परिशोध करना, चुकाना"
L R Vaidya
English
SuD {% vi. 4P (pp. शुद्ध
pres. शुध्यति) %} 1. To become pure, to be purified, निरस्य तु पुमान् शुक्रमुपस्पृश्यैव शुध्यति M.v.63, नदी वेगेन शुध्यति v.108, 2. to be made clear, to have doubts removed.With परि-, वि-, or सम्-, to be purified, M.v.66.
SuD {% Caus. (शोधयति) %} 1. to purify
2. to pay off (as a debt).
Bopp
Latin
शुध् 4. P. interdum A. purificari, lustrari. MAN. 3. 132.:
हि हस्ताव् असृग्दिग्धौ रुधिरेणै ऽव शुध्यतः
11. 46.:
अकामतः कृतम् पापम् वेदाभ्यासेन शुध्यति
HIT.
126.: वारिणा शुध्यतिचा ऽन्तरात्मा
N. 8. 18.: हि
मे शुध्यते भावः. -- Part. pass. शुद्ध (v. euphon. r.
83. d.) purificatus. purus. N. 19. 14. DR. 7. 7. -- Caus.
purificare, lustrare. N. 17. 10.: सुनन्दा शोधयामास पि-
प्लप्रच्छादनम् मलम्. (Fortasse शुध् e शध्, debilitato
in उ, cf. शुन्ध्, चन्द्, शुभ्, hib. cuidh «clean, pu-
re», gr. ϰαϑαίϱω, ϰαϑαϱός, lith. cźys-ta-s purus =
शुद्धस् sicut zend. 𐬠𐬀𐬯𐬙𐬀 baśta ligatus = बद्ध, v. gr.
comp. 102.
cźystybe puritas, castitas, cźystiju purifico
boruss. vet. skys-tan (acc.) purum, castum = शुद्धम्
slav. ЧИСͲЪ ćis-t, lat. cas-tus. Vid. Pott. I. 252.)
c. परि Caus. purificare. R. Schl. II. 31. 25.
c. वि i. q. simpl. MAN. 5. 61. -- विशुद्ध purificatus, pu-
rus. BH. 18. 51. -- Caus. purificare. MAH. 3. 15979.
c. सम् id. संशुद्ध purificatus, purus. BH. 6. 45. -- Caus.
purificare. MAN. 7. 185.
Lanman
English
śudh or śundh (śúndhati, -te
śúdhyati
śuddhá). --1. śúndhati, -te: act. purify
mid. become pure
—2. śúdhyati, become
pure. [orig., perhaps, ‘to clear, and
akin w. √ścand, q. v.]
+ vi, víśudhyati, become entirely pure
viśuddha, perfectly clear.
Kridanta Forms
Sanskrit
शुध् (शु॒धँ꣡ शौचे - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = शोधनम्
अनीयर् = शोधनीयः - शोधनीया
ण्वुल् = शोधकः - शोधिका
तुमुँन् = शोद्धुम्
तव्य = शोद्धव्यः - शोद्धव्या
तृच् = शोद्धा - शोद्ध्री
क्त्वा = शुद्ध्वा
ल्यप् = प्रशुध्य
क्तवतुँ = शुद्धवान् - शुद्धवती
क्त = शुद्धः - शुद्धा
शतृँ = शुध्यन् - शुध्यन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
शुध्
मूलधातुः:
शुध
धात्वर्थः:
शौचे
गणः:
दिवादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
शुद्ध्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
पुषादिः
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
शुध् + °उद् Kaus. läutern, Manm. IV, 12c.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
शुध्
verb
द्रवस्थानां घनपदार्थानां विलगीकरणानुकूलव्यापारः।
"माता शोधन्या चायं शुध्यति।"
Synonyms:
ऊनय, ऊनीकृ, निर्हृ, पत्, प्रोज्झ्, वियुज्, शुध्, संशुध्
verb
अधिकमात्रायाः न्यूनमात्रिकस्य परिहानानुकूलः व्यापारः।
"सः गणनायै पञ्चदशभ्यः सप्त औनयत्।"
Synonyms:
अमलीकृ, परिशुध्, पवित्रय, पवित्रीकृ, पवित्रतरीकृ, विशुध्, शुध्, समापू, सम्पू
verb
नैकाभिः क्रियाभिः मलशोधनानुकूलः व्यापारः।
"शल्यक्रियायाः उपकरणानि शोधयितुं जलम् अमलीक्रियते।"
Synonyms:
शुध्
verb
चूर्णस्य पिष्टस्य वा वस्रादिभिः शोधनानुकूलव्यापारः।
"पोलिकानिर्माणार्थं गोधूमपिष्टं शोधय्।"
Capeller
German
शुध् o. शुध्, शु॑न्धति reinigen,
°ते rein
werden (nur als Simpl. )
शु॑ध्यति (°ते)
= vor. Med. (bes. r.), sich klären,
sich rechtfertigen, entschuldigt sein.
p.p. शुद्ध॑ rein, klar, lauter, unvermischt,
fehlerfrei, richtig, normal, ganz, einfach,
bloß. Caus. शुब्धयति (nur als Simpl. )
reinigen
शोधयति dass. (auch r.), verbessern,
mundieren (j.), abtragen, bezahlen,
rechtferigen, prüfen, untersuchen,
erörtern. परि rein werden,
sich rechtfertigen
p. p. परिशुद्ध rein,
lauter. Caus. reinigen, abtragen, be-
zahlen, prüfen, erläutern. वि (ganz)
rein werden (bes. r.)
p. p. विशुद्ध ganz
rein, klar, lauter
abgemacht, vollendet,
genau bestimmt o. untersucht, geprüft
in (—°). Caus. reinigen (auch r.), verbessern,
mundieren (j.), rechtfertigen,
klären, genau bestimmen. सम्, p. p. संशुद्ध
rein geworden, bezahlt, abgetragen,
geprüft, untersucht. Caus. reinigen, be-
zahlen, prüfen, untersuchen.
Grassman
German
√śudh, √śundh, reinigen, so auch im Caus.
daher Part. II. śuddhá 1〉 rein, lauter
2〉 rein, heilig von Göttern
3〉 rein, schön von Liedern und Hülfen. [Page1404]
Stamm śundha:
-ati tā́ni rūpā́ṇi {911, 35}.
-ata [2. p.] téna (apā́m páyasā) {843, 14}.
Stamm des Caus. śundhaya:
-antu ā́pas asmā́n {843, 10}.
Part. II. śuddhá:
-ás 1〉 (sómas) {704, 7}
{790, 1}. 2〉 (índras) {704, 8}. _{704, 9}.
-ám [m.] 2〉 índram {704, 7}.
-ám [n.] 1〉 udakám {164, 40}.
-éna 3〉 sā́m(a)nā {704, 7}.
-ā́s [m.] 1〉 2〉 putā́s bhavata yajñiyāsas {844, 2}.
-aís 3〉 ukthaís {704, 7}.
-ā́s [A. p. f.] 1〉 apás {469, 7}.
-ā́bhis 3〉 ūtíbhis {704, 8}.
Burnouf
French
*शुध् शुध्। शुध्यामि 4, qqf. शुध्ये
p.
शुशोध
f1. शोद्धास्मि
f2. शोत्स्यामि
a2.
अशुधम्। Etre ou devenir pur, clair, net
हस्ता रुधिरेण
शुध्यतस् les mains ne se lavent pas avec du sang.
Au fig. être
purifié: वारिना शुध्यत्य् अन्तरात्मा la conscience ne se
lave pas avec de l'eau
être effacé: पापं
वेदाभ्यासेन शुध्यति le péché est efface par la lecture du
Veda.
Cf. शुच्, शुन्ध्।
Stchoupak
French
शुध्-
शुध्यति {%-te
śodhayati %} (शोध्यते)
शुद्ध- -- se
purifier (not. au point de vue rituel), devenir pur
s'éclaircir
venir au
clair
être excusé ou justifié
caus. purifier (aussi rit.)
écarter ou
éloigner qqch. d'impur ou de nuisible
acquitter
mettre à l'épreuve
examiner.