शुद्ध (zuddha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शुद्ध mfn.
   (-द्धः-द्धा-द्धं)
	 1. Pure,  purified,  clean,  cleansed.
	 2. Faultless, 
correct.
	 3. Alone,  only,  mere,  simple.
	 4. White.
	 5. Whetted, 
sharp,  (as an arrow.)
	 6. Authorised,  admitted.
	 7. Innocent.
	 8.
Acquitted.
	 9. Bright.
	 10. Honest,  chaste.
	 n.
  (-द्धं)
	 1. Pure spirit.
	 2.
Rock-salt.
	 3. Black pepper.
 E.
  शुध् to be or make pure,  &c.,  aff.
   क्त ।

Capeller Eng

English

 शुद्ध॑ a.
  pure,  clean,  stainless,  faultless
 true,  fair, 
simple
 mere,  whole,  complete
 tried,  examined.  m.
  = शुद्धपक्ष.

Yates

English

 शुद्ध (द्धः-द्धा-द्धं)
a. Pure,  mere,  fault-
less,  white.
n.
  Rock salt.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	 pure  [ simple ]
सरल 	-	 sarala 	-	 adj.
  	-	 simple
ऋजु 	-	  Rju 	-	 adj.
  	-	 simple
आर्जवयुक्त 	-	  Arjavayukta 	-	 adj.
  	-	 simple
मुग्ध 	-	  mugdha 	-	 adj.
  	-	 simple
बलिश 	-	  baliza 	-	 adj.
  	-	 simple
मूढधी 	-	  mUDhadhI 	-	 adj.
  	-	 simple
मूढ 	-	  mUDha 	-	 adj.
  	-	 simple  [ dull-witted ]
एकभाव 	-	  ekabhAva 	-	 adj.
  	-	 simple
एकविध 	-	  ekavidha 	-	 adj.
  	-	 simple
एकवृत् 	-	  ekavRt 	-	 adj.
  	-	 simple
एकिन् 	-	  ekin 	-	 adj.
  	-	 simple
केवल 	-	  kevala 	-	 adj.
  	-	 simple
देवानाम्प्रिय 	-	  devAnAmpriya 	-	 adj.
  	-	 simple
निरञ्जन 	-	  niraJjana 	-	 adj.
  	-	 simple
निरुपस्कृत 	-	  nirupaskRta 	-	 adj.
  	-	 simple
पाक 	-	  pAka 	-	 adj.
  	-	 simple
बाल 	-	  bAla 	-	 adj.
  	-	 simple
बालजातय 	-	  bAlajAtaya 	-	 adj.
  	-	 simple
भावानुग 	-	  bhAvAnuga 	-	 adj.
  	-	 simple

शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	 pure  [ simple ]
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  accurate
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  unmitigated
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  complete
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  mere
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  right
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  white
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  authorised
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  cleared
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  free from error
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  cleansed
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  unequalled
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  upright
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  pure i.e. unmodified
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  correct
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  whetted
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  admitted
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  free from
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  faultless
शुद्ध 	-	 zuddha 	-	 adj.
  	-	  unmixed  [ opp. to mizra ]

 
   शुद्ध  zuddha adj.
   veritable   
   अमृत  amRta n.
   veritable nectar     
            

 
   शुद्ध  zuddha adj.
   unmixed  [ opp. to mizra ]  
   अपरयोग  aparayoga adj.
   unmixed    
   अपृक्त  apRkta adj.
   unmixed   
   अमिश्र  amizra adj.
   unmixed    
   अमिश्रित  amizrita adj.
   unmixed   
   अव्यतिकीर्ण  avyatikIrNa adj.
   unmixed    
   असङ्कीर्न  asaGkIrna adj.
   unmixed   
   असंयुत  asaMyuta adj.
   unmixed    
   विपृक्वत्  vipRkvat adj.
   unmixed   
   शुद्धमिश्रत्व  zuddhamizratva n.
   being both unmixed and mixed     
            

 
   शुद्ध  zuddha adj.
   pure i.e. unmodified   
   अभ्यास  abhyAsa m.
   effort of the mind to remain in its unmodified condition of purity     
            

 
   शुद्ध  zuddha adj.
   unmitigated

Wilson

English

 शुद्ध
mfn.
   (-द्धः-द्धा-द्धं)
1 Pure,  purified,  clean,  cleansed.
2 Faultless,  correct.
3 Alone,  only,  mere,  simple.
4 White.
5 Whetted,  sharp,  (as an arrow.)
6 Authorised,  admitted.
7 Innocent.
8 Acquitted. n.
  (-द्धं)
1 Pure spirit.
2 Rock salt.
E.
  शुध to be or make pure,  &c.,  aff.
   क्त.

Apte

English

शुद्ध [śuddha],  p. p.  [शुध्-क्त]

Pure,  clean,  purified
 अन्तः- शुद्धस्त्वमपि भविता वर्णमात्रेण कृष्णः Me.*
  51.

Holy,  undefiled,  chaste,  innocent
 अन्वमीयत शुद्धेति शान्तेन वपुषैव सा R.*
  15.77
14.14.

White,  bright.

Stainless,  spotless.

Innocent,  simple,  guileness.

(a) Genuine,  true. (b) Honest,  upright.

Correct,  faultless,  upright.

Cleared,  acquitted.

Mere only
 शुद्धं हि दैवमेवेदं हठेनैवास्ति पौरुषम् Mb.
 *  12.177.12.

Simple,  pure,  unmixed (opp.  मिश्र).

Unequalled.

Authorized.

Whetted,  sharpened
 जघान शुद्धेषुरमन्दकर्षी Bk.*
  2.31.

Not nasal.

Unmitigated (as capital punishment)
 तडागभेदकं हन्यादप्सु शुद्धवधेन वा Ms.*
  9.279.

Tried,  examined.

द्धः An epithet of Śiva. 

The bright fortnight.

द्धम् Anything pure.

The pure spirit.

Rock-salt.

Black pepper.

A house built generally of one material
 namely wood,  brick or stone etc.
 द्रुमेणेष्टकया वापि दृशदाद्यैरथापि वा । एतेन सहितं गेहं शुद्धमित्यभिधीयते Kāmikāgama. 45.21. Comp.
   -अद्वैतम् the अद्वैत philosophy in which there is unity of जीव and ब्रह्म without माया (i. e.  शुद्ध). -अन्तः a king's female apartments,  harem,  seraglio
 शुद्धान्तदुर्लभमिदं वपुराश्रमवासिनो यदि जनस्य Ś.*
  1.17
 Ku.*
  6.52.

a king's wife. ˚चारिन्m.  an attendant in the harem,  a chamberlain
 U.*
  1. ˚पालकः,  ˚रक्षकः a guard of the harem.  -अन्ता a king's wife,  queen.  -अनुमानम् a particular figure of rhetoric.-अपह्नुतिः a figure of speech
 it is thus defined: शुद्धापह्नुतिरन्यस्यारोपार्थो धर्मनिह्नवः. -आत्मन् a.
  pure-minded,  honest. (m.  )

the pure spirit.

N.
  of Śiva.  -आभa.  consisting of pure light
 प्रशान्तमिव शुद्धाभं सत्त्वं तदुप- धारयेत् Ms.*
  12.27. -ओदनः (शुद्धोदनः) N.
  of the father of the celebrated Buddha.  ˚सुतः N.
  of the celebrated Buddha.  -कर्मन् a.
  pure in deeds,  holy. -कोटिः f.
  one of the sides of a right-angled triangle. -चैतन्यम् pure intelligence. -जङ्घः an ass. -जडः a quadruped.-धी,  -भाव,  -मति a.
  pure-minded,  guileless,  honest.-नेरिः a kind of dance. -पक्षः the light half of a month.-वटुकः (in music) a kind of drummer. -बोध a.
  (in Vedānta) possessed of pure intelligence. -भाव a.
  pure-minded. -वधः killing in a simple or ordinary way. -वंश्य a.
  born of a pure family
 संततिः शुद्धवंश्या हि परत्रेह च शर्मणे R.*
  1.69. -विष्कम्भकः (in drama. ) a pure interlude (in which only speakers of संस्कृत take part). -शुक्रम् a morbid affection of the pupil of the eye.

Apte 1890

English

 शुद्ध p. p. [शुध्-क्त] 1 Pure,  clean,  purified
 अंतःशुद्धस्त्वमपि भविता वर्णमात्रेण कृष्णः Me. 49. 
2 Holy,  undefiled,  chaste,  innocent
 अन्वमीयत शुद्धोति शांतेन वपुषैव सा R. 15. 77,  14. 14,  
3 White,  bright. 
4 Stainless,  spotless. 
5 Innocent,  simple,  guileless. 
6 (a) Genuine,  true. (b) Honest,  upright. 
7 Correct,  faultless,  upright. 
8 Cleared,  acquitted. 
9 Mere,  only. 
10 Simple,  pure,  unmixed
 (opp. मिश्र). 
11 Unequalled. 
12 Authorized. 
13 Whetted,  sharpened. 
14 Not nasal. 
द्धः An epithet of Śiva. 
द्धं 1 Anything pure. 
2 The pure spirit. 
3 Rock-salt. 
4 Black pepper. 
Comp. 
अंतः a king's female apartments,  harem,  seraglio
 शुद्धांतदुर्लभमिदं वपुराश्रमवासिनो यदि जनस्य Ś. 1. 17
 Ku. 6. 52. {2} a king's wife. °चारिन् m. an attendant in the harem,  a chamberlain
 U. 1. °पालकः,  
°रक्षकः a guard of the harem. 
अंता a king's wife,  queen. 
अपह्नुतिः f. a figure of speech
 it is thus defined: 
शुधापह्नुतिरन्यस्यारोपार्थो धर्मनिह्नवः. 
आत्मन् a. pure-minded,  honest. (
m.) {1} the pure spirit. {2} N. of Śiva. 
ओदनः (शुद्धोदनः) N. of the father of the celebrated Buddha. °सुतः N. of the celebrated Buddha. 
कर्मन् a. pure in deeds,  holy. 
कोटिः f. one of the sides of a right-angled triangle. 
चैतन्यं pure intelligence. 
जंघः an ass. 
धी,  
भाव,  
मति a. pure-minded,  guileless,  honest. 
वधः killing in a simple or ordinary way. 
वंश्य a. born of a pure family
 R. 1. 69. 

Monier Williams Cologne

English

 शुद्ध॑ mfn.
   cleansed,  cleared,  clean,  pure,  clear,  free from (with instr.),  bright,  white,  RV.
   &c.
   &c.
  

 cleared,  acquitted,  free from error,  faultless,  blameless,  right,  correct,  accurate,  exact,  according to rule,  Kāv.
 
 VarBṛS.
 
 Suśr.

 upright (See comp. )

 pure i.e. simple,  mere,  genuine,  true,  unmixed (opp.  to मिश्र),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 pure i.e. unmodified (as a vowel not nasalized),  ŚāṅkhBr.
  
 Prāt.

 complete,  entire,  Rājat.
 

 unqualified,  unmitigated (as capital punishment),  Mn.
   ix,  279

 (in phil.
 ) veritable,  unequalled (=  द्वितीय-रहित),  MW.
  

 tried,  examined,  Kām.
  

 authorised,  admitted,  W.
 

 whetted,  sharp (as an arrow),  ib.

 शुद्ध॑ m.
  the bright fortnight (in which the moon increases),  Inscr.
 

 N.
  of Śiva,  MBh.
  

 of one of the seven sages under the 14th Manu,  BhP.
  

 of a son of Anenas,  ib.

 (with भिक्षु) of an author,  Cat.
 

 of a bird,  Hariv.
 

 (pl. ) of a partic.  class of gods,  MBh.
  

 शुद्ध॑ (अम्),  n.
  anything pure &c.
  

 pure spirit,  W.
 

 rock-salt,  L.
 

 black pepper,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 शुद्ध,  अस्,  आ,  अम्,  pure,  clean,  purified,  cleansed
white,  bright
 stainless,  innocent,  guileless,  simple, 
genuine,  true,  fair,  honest
 correct,  faultless,  blame-
less
 cleared,  acquitted
 simple,  mere,  only,  alone
simple,  unmixed (said of a note or sound in music)
(in phil.) very,  unequalled (= द्वितीय-रहित)
 non-
nasal (said of letters)
 whetted,  sharp (as an arrow)
authorised,  admitted
 (अस्),  m. epithet of Śiva
 (अम्), 
n. anything pure
 pure spirit
 rock-salt
 black
pepper.
—शुद्ध-कर्मन्,  आ,  आ,  अ,  of pure prac-
tices,  acting virtuously,  holy.
—शुद्ध-कोटि,  इस्,  f.
‘upright side, ’ one of the sides of a right-angled
triangle.
—शुद्ध-चैतन्य,  अम्,  n. pure intelli-
gence (the basis of the divine and individual intelli-
gence according to the Vedānta).
—शुद्ध-जङ्घ, 
अस्,  m. ‘having clean legs or thighs, ’ an ass.
—शुद्-
ध-ता,  f. or शुद्ध-त्व,  अम्,  n. purity,  cleanness, 
correctness,  faultlessness,  &c.
—शुद्ध-दत्,  अन्, 
अती,  अत्,  white-toothed,  having handsome teeth.
—शुद्ध-धी,  ईस्,  ईस्,  इ,  pure-minded,  having a
pure understanding.
—शुद्ध-बध,  अस्,  m. simple
putting to death,  killing in any ordinary way
 (ac-
cording to Rāghavānanda on Manu IX. 279 =
शिरश्-छेद,  beheading.)
—शुद्ध-भाव,  अस्,  m.
a state of purity,  being pure
 (अस्,  आ,  अम्),  having a
pure mind or disposition,  pure-minded.
—शुद्ध-
मति,  इस्,  इस्,  इ,  pure-minded,  free from guile,  sincere, 
honest
 intelligent
 (इस्),  m. one of the twenty-four
Jinas of the past age.
—शुद्ध-मांस,  अम्,  n. a
kind of condiment or strong seasoning made with
pieces of meat,  Asa Fetida,  turmeric,  &c.
—शुद्-
ध-वर्ण,  अस्,  आ,  अम्,  pure-coloured,  of a good
caste,  &c.
 having pure or non-nasal letters.
—शुद्-
ध-वल्लिका,  f. a kind of plant,  Menispermum Gla-
brum
 another plant (= गुडूची).
—शुद्ध-वासस्, 
आस्,  आस्,  अस्,  dressed in clean garments,  having pure
vesture.
—शुद्धात्मन् (°ध-आत्°),  आ,  आ,  अ,  pure-
minded
 (आ),  m. the pure soul or spirit
 epithet of
Śiva.
—शुद्धानन्द (°ध-आन्°),  अस्,  m. ‘pure-
joy, ’ N. of a preceptor.
—शुद्धानुमान (°ध-
अन्°),  अम्,  n. ‘correct inference, ’ a figure of rhetoric.
—शुद्धान्त (°ध-अन्°),  अस्,  m. ‘pure or sacred
interior, ’ the private or women's apartments (espe-
cially in the palace of a king),  a harem,  seraglio
 a
king's wife or concubine
 (आ),  f. a king's wife,  queen.
—शुद्धान्त-चारिन्,  ई,  m. an attendant or servant of
the private apartments.
—शुद्धान्त-पालक,  अस्,  m.
‘seraglio-guardian, ’ a guard of the private or women's
apartments,  attendant on women,  eunuch.
—शुद्-
धान्त-युज्,  क्,  f. (?),  change of mode or key in
music.
—शुद्धापह्नुति (°ध-अप्°),  इस्,  f. ‘pure
denial or turning off, ’ a particular figure of rhetoric, 
(denial of any quality or property for the sake of
applying some other,  e. g. this is not the moon,  it
is a lotus of the heavenly Ganges.)
—शुद्धोदन
(°ध-ओद्°),  अस्,  m. ‘pure-food, ’ N. of a king of Kapila-
vastu (said to have belonged to the race of Ikṣvāku
he was father of the great Buddha Śākya-muni,  see
बुद्ध).
—शुद्धोदन-सुत,  अस्,  m. ‘son of Śud-
dhodana, ’ epithet of Śākya (the great Buddha or
founder of the Buddhist religion).

Macdonell

English

 शुद्ध śud-dhá,  pp. (√ śudh) pure etc.
 m.
  🞄bright fortnight (in which the moon increases): 🞄-karman,  a.
  pure in oneʼs actions,  upright
 🞄-kīrti,  m.
  N.
 -tā,  f.
 ,  -tva,  n.
  purity,  uprightness
 🞄-dhī,  a.
  pure-hearted,  guileless
 -pakṣa,  m.
  bright fortnight (in which the moon 🞄increases)
 -paṭa,  m.
  (wearing clean,  garments)
 🞄N.
 -pāraṣṇi,  a.
  having oneʼs rear 🞄covered
 -buddhi,  a.
  pure-hearted
 -bhāva,  🞄a.  id.
 -mati,  a.
  id.
 -vaṃśya,  a.
  of pure 🞄race
 -vat,  a.
  containing the word śuddha: 🞄-ī,  f.
  pl.
  N. of the verses RV. VIII,  84,  7-9
 🞄-veṣa,  a.
  wearing pure garments
 -śīla,  a.
  🞄having a pure character,  guileless
 -snāna,  n.
  🞄washing in pure water (without unguents 🞄etc.)
 -hṛdaya,  a.
  pure-hearted.

Apte Hindi

Hindi

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"विशुद्ध,  विमल,  पवित्रीकृत"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"पुनीत,  अकलुषित,  शुचि,  निर्दोष"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"श्वेत,  उज्ज्वल"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"निष्कलंक,  वेदाग"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"भोला-भाला,  सीधा-सादा,  निर्दोष"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"ईमानदार,  खरा"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"सही,  अशुद्धिरहित,  यथार्थ"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"ऋण चुकाया गया,  क़र्ज़ अदा किया गया"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"केवल,  मात्र"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"सरल,  विशुद्ध,  अनमिश्रित"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
अद्वितीय

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
अधिकृत

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
"पैनाया हुआ,  तेज़ किया हुआ"

शुद्ध
भू* क* कृ* - शुध् + क्त
अननुनासिक

शुद्धः
पुं*
  - -
शिव का विशेषण

शुद्धम्
नपुं*
   - -
कोई भी विशुद्ध वस्तु

शुद्धम्
नपुं*
   - -
विशुद्ध वस्तु

शुद्धम्
नपुं*
   - -
विशुद्ध सुरा

शुद्धम्
नपुं*
   - -
सेंधा नमक

शुद्धम्
नपुं*
   - -
काली मिर्च

शुद्ध
वि* - शुध+क्त
"जांचा हुआ, आजमाया हुआ, परीक्षित"

शुद्ध
वि* - शुध+क्त
"पवित्र, निष्कलंक"

शुद्ध
वि* - शुध+क्त
"ईमानदार, धर्मात्मा"

शुद्ध
वि* - शुध+क्त
"विशुद्ध, खालिस जिसमे कुछ मिलावट न हो"

L R Vaidya

English

 SudDa {% (I) a. (f. द्धा) %} 1. Pure,  purified,  अंतःशुद्धस्त्वमपि भविता वर्णमात्रेण कृष्णः Megh.i.49
stainless,  innocent,  honest,  chaste,  R.xiv.14
faultless,  correct
bright
acquitted
simple,  unmixed,  mere
admitted,  authorized
sharp,  whetted.

 SudDa {% (II) m. %} An epithet of Śiva.

 SudDa {% (III) n. %} 1. Pure spirit
 2. rock salt
 3. black pepper.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Śuddha (cf. Skt. Śuddhāḥ,  a class of gods,  Mbh 〔13.1372〕
 perhaps a Buddhistic term,  cf. the adjoining Nirmāṇaratāḥ which recalls BHS Nirmāṇarati,  q.v.),  prob. = next (2) pl.: sg. Śuddha,  Mmk 〔69.6〕,  prob. as representative of the class
 in Mmk 〔71.23〕 Śuddha and Viśuddha are names of two Śuddhāvāsakāyika gods.

Lanman

English

 śuddhá,  a. pure. [ppl. of √śudh,  160.]

Kridanta Forms

Sanskrit

शुध् (शु॒धँ꣡ शौचे - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् =  शोधनम्
अनीयर् =  शोधनीयः - शोधनीया
ण्वुल् =  शोधकः - शोधिका
तुमुँन् =  शोद्धुम्
तव्य =  शोद्धव्यः - शोद्धव्या
तृच् =  शोद्धा - शोद्ध्री
क्त्वा =  शुद्ध्वा
ल्यप् =  प्रशुध्य
क्तवतुँ =  शुद्धवान् - शुद्धवती
क्त =  शुद्धः - शुद्धा
शतृँ =  शुध्यन् - शुध्यन्ती

Abhyankara Grammar

English

शुद्ध  pure,  unmixed
 the term is used (1) in connection with a vowel which is not nasalized ( अनुनासिक)
 cf. भाव्यमानेन सवर्णानां ग्रहणं नेतेि शुद्धो- यमुच्चार्यते,  Kas. on P. VII.1.85
 as also,  (2) in connection with words which are used in their primary sense and not in any secondary sense: cf. शुद्धानां पठितानां संज्ञा कर्तव्या 
 संज्ञोपसर्जनीभूतानि न सर्वादीनि M.Bh. on P.I.1.27 Vart. 3.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  शुद्ध
adjective
 
व्यभिचारेण विना गुणाकाररूपादिषु अन्येन समानम्।
 "एषा कृतिः अन्यस्याः महत्याः कृतेः शुद्धं प्रतिरूपम् अस्ति।"

Synonyms:
  शुद्ध
adjective
 
यः अयथार्थः नास्ति।
 "शुद्धे वाक्ये शुद्धस्य चिह्नं करोतु।"

Synonyms:
  शुद्ध,  विशुद्ध,  अमल,  निर्मल
adjective
 
यस्मात् मलं दूरीकृतम्।
 "शुद्धस्य सुवर्णस्य आभूषणम् एतत्।"

Synonyms:
  निर्मल,  विमल,  पवित्र,  शुद्ध,  शुचि,  अमलिन,  परिष्कृत,  अकल्क,  अकल्मष,  वीघ्र,  स्वच्छ,  विशुद्ध,  अम्लान,  अवदात,  इद्ध
adjective
 
यः मलहीनः दोषरहितो वा।
 "निर्मलेन मनसा अर्चना कर्तव्या।"

Synonyms:
  शुद्ध,  निर्मल,  विमल,  अमल,  अमली,  मलहीन,  विशुद्ध,  पवित्र,  स्वच्छ,  अच्छ,  शुचि
adjective
 
सः पदार्थः यः केनापि सह मिश्रितः नास्ति।
 "अधुना आपणे शुद्धं सुवर्णं न लभ्यते।"

Tamil

சு’த்3த4 : சுத்தமான, தெளிவான,  புனிதமான,  குற்றமற்ற,  களங்கமற்ற,  வெண்மையான,  ஒளியுடைய,  நேர்மையான,  ஒழுக்கமுள்ள,  உண்மையான,  சரியான,  எளிமையான.

Mahabharata

English

Śuddha = Śiva (1000 names^2).

Śuddha,  pl. (ºāḥ),  a class of gods. § 730 (Ānuśāsanikap.): XIII,  18,  1372.

पुराणम्

English

शुद्ध / ŚUDDHA. A King of the bhṛgu dynasty. bhāgavata,  9th skandha mentions that he was the son of anenas and Sūci's father.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 शुद्धं,  क्ली,
   (शुध + क्तः ।) सैन्धवम् । मरिचम् ।इति राजनिर्घण्टः ॥
 मरिचपर्य्याये मृषं यद्भि-खितं तदशुहम् ॥

 शुद्धः,  त्रि,  (शुध + क्तः ।) केवलम् । (यथा, मनुः । ९ । २७९ ।“तडागमेदकं हन्यादप्सु शुद्धवधेन वा ।तद्वापि प्रतिसंकुर्य्यात् दाप्यस्तूत्तमसाहसम् ॥
”)निर्द्दोषः । (यथा,  बृहत्संहितायाम् । ४९ । ४ ।“सर्व्वे च शुद्धकाञ्चनविनिर्म्मिताः श्रेयसोवृद्ध्यै ॥
”)पवित्रः । इति मेदिनी ॥
 (उज्ज्वलः । यथा,  रघुः ।१ । ४६ ।“काप्यभिख्या तयोरासीत् व्रजतोः शुद्ध-वेशयोः ॥
”)शुक्लः । इति धरणिः ॥
 रागान्तरामिश्रित-रागः । इति संगीतशास्त्रम् ॥
 * ॥
 शरीरा-शुद्धताकारणं यथा,  --नारद उवाच ।“मानवानां द्विजादीनां शरीरस्यापवित्रता ।भवेत् केन प्रकारेण कथ्यतां तत् सदाशिव ॥
सर्व्ववेदपुराणादिशास्त्रज्ञानां द्विजन्मनाम् ।जितेन्द्रियस्मृतिविदां तनोः कथय पूतताम् ॥
सदाशिव उवाच ।यथा देहापवित्रत्वं विप्रादीनां यतो भवेत् ।देवर्षे शृणु तत् सर्व्वं नराणामानुपूर्व्विकम् ॥
जातके मृतकेऽस्नाते जलौकोभिः क्षते तथा ।अपवित्रो द्विजादीनां देहः सन्ध्यादिकर्म्मसु ॥
अपूततनुरुत्सर्गे नरो मूत्रपुरीषयोः ।अस्पृश्यस्पर्शने नैव ब्रह्मयज्ञजपादिषु ॥
रक्तपाते नखशृङ्गदन्तखङ्गादिभिः क्षते ।विप्रादेरशुचिः कायः शस्त्रास्त्रैः कण्टकादिभिः ॥
भुक्त्वा हस्ताननोच्छिष्टेऽपवित्रः कृतमैथुने ।शयने ब्राह्मणादीनां शरीरं क्षुरकर्म्मणि ॥
ज्वरादिभिश्चतुःषष्टिरोगैर्युक्तद्विजन्मनाम् ।वपुरप्रयतं पूजादानहोमजपादिषु ॥
धूमोद्गारे वमौ श्राद्धपतितान्नादिभोजनैः ।तथा च रेतःस्खलने मर्त्यदेहापवित्रता ॥
अपवित्रं द्बिजादीनां वपुः स्याद्राहुदर्शने ।गर्हितदानग्रहणे पतिते पातकादिभिः ॥
अशौचान्तेन शुद्धिः स्यात् जातके मृतकेऽपि च ।सर्व्ववर्णाश्रमादीनां तनोः सन्ध्यादिकर्म्मसु ॥
”इति पाद्मे उत्तरखण्डे १९ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 शुद्ध न०
  शुध--क्त । १ सैन्धवलवणे २ मरिचे च राजनि० ।३ केवले ४ निर्दोषे ५ पवित्रे मेदि० । ६ शुभ्रे च त्रि०
  ।शुद्ध्यशुद्धी शास्त्रज्ञाप्ये संस्काररूपे यथोक्तं“शुद्ध्यशुद्ध्योः संस्काररूपत्वेन एकपुरुषस्यैकदोभयस्थितिर्घटते । शुद्धेर्भावरूपत्वे अशुद्धेस्तदभावरूपत्वे नैतत्विरोधात् । अतएव शङ्खः “ततः श्राद्धमशुद्धौ तु कुर्य्या-देकादशे तथा । कर्तुस्तात्कालिकी शुद्धिरशुद्धः पुनरेवसः” अशुद्धौ चतुर्थाहादौ । कथमशुद्धौ श्राद्धं? कालाशौ-चयोरधिकारिविशेषणत्वादत आह कर्तुस्तात्कालिकीशुद्धिरिति । श्राद्धविधानाक्षेपात् तन्मात्रनिष्ठा शुद्धिःकल्प्यते “स पुनरशुद्धः कर्मान्तरे” श्रा० वि० । शुद्धितत्त्वे च“एवं शुद्धेर्भावरूपत्वे अशौचस्य तदभावरूपत्वे विरोधःतथात्वे अशौचसङ्करोऽपि न स्यात् । एकस्मिन् शुद्ध्य-भावरूपे अशौचे सत्यपरस्य तद्रूपस्य तदानीं तत्पुरुषी-यशुद्धिरूपप्रतियोग्यन्तराभावात् अनुपपत्तेः । तस्मात्शुद्ध्यशुद्ध्योर्भावरूपत्वम् ।पद्मपु०  उत्त० ख० १९ अ० कतिचिदशुद्धा उक्ताः । तद्भिन्न-स्यैव शुद्धता यथा“जातके मृतकेऽस्नाते जलौकोभिः क्षते तथा । अप-वित्रो द्विजातीनां देहः सन्ध्यादिकर्मसु । अपूततनु-रुत्सर्गे नरो मूत्रपुरीषयोः । अस्पृश्यस्पर्शने चैव ब्रह्म-यज्ञजपादिषु । रक्तपाते नखशृङ्गदन्तखङ्गादिभिः क्षते ।विप्रादेरशुचिः कायः शस्त्रास्त्रैः कण्टकादिभिः । भुक्त्वाहस्ताननोच्छिष्टेऽपवित्रः कृतमैथुने । शयने ब्राह्मणादीनांशरीरं चुरकर्मणि । ज्वरादिभिश्चतुःषष्टिरोगैर्युक्तद्विजन्मनाम् । वघुरप्रयतं पूजादानहोमजपादिषु ।धूमोद्गारे वमौ श्राद्धपतितान्नादिभोजनैः । तथा चरेतःस्खलने मर्त्यदेहाऽपवित्रता । अपवित्रं द्विजातीनांवपुः स्याद्राहुदर्शने । गर्हितदानग्रहणे पतिते पात-कादिभिः । अशौचान्तेन शुद्धिः स्यात् जातके मृतके-ऽपि च । सर्ववर्णाश्रमादीनां तनोः सन्ध्यादिकर्मसु” ।मृतकादिभिन्ने स्नानापनेयतेति । अशौचशब्दे द्रव्यशुद्धि-शब्दे च दृश्यम् ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“छृदी सन्दीपने”@} 2 ‘छृद--’ इति केचित् पठन्ति। 
 ‘छृदी सन्दीपने वा णौ छर्दयेच्छर्दतीत्युभे। 
 छृन्ते छृणत्तीति पदे दीप्तिदेवनयोः श्नमि।।’ 3 इति देवः। 
 अस्य धातोः आधृषीयत्वेन णिज्विकल्पः। 
 ण्यन्तात्,  णिजभावपक्षे शुद्धात् शुद्ध- प्रकृतिकसन्नन्तात्-यङन्ताच्च छर्दकः र्दिका,  छर्दकः-र्दिका,  4 चिच्छर्दिषकः-षिका,  चरीच्छृदकः-दिका
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि रौधादिकछर्दतिवत् 5 ज्ञेयानि। 
 निष्ठायाम्- 6 छर्दितः। 
 ण्यन्तात् सनि तु इमानि रूपाणीति विशेषः। 
 चिच्छर्दयिषकः-षिका,  चिच्छर्दयिषिता-त्री,  चिच्छर्दयिषन्-न्ती,  चिच्छर्द- यिषिष्यन्-न्ती-ती,  चिच्छर्दयिषमाणः,  चिच्छर्दयिषिष्यमाणः,  7 चिच्छर्दयिट्- यिषौ-यिषः,  चिच्छर्दयिषितः-तवान्,  चिच्छर्दयिषुः,  चिच्छर्दयिषितव्यम्,  चिच्छर्दयिषणीयम्,  चिच्छर्दयिष्यम्,  ईषच्चिच्छर्दयिषः-दुश्चिच्छर्दयिषः- सुचिच्छर्दयिषः,  चिच्छर्दयिष्यमाणः,  चिच्छर्दयिषितुम्,  चिच्छर्दयिषा,  चिच्छर्दयिषणम्,  चिच्छर्दयिषित्वा,  प्रचिच्छर्दयिष्य,  चिच्छर्दयिषम् २,  चिच्छर्दयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (५७४)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१८२१। सक। सेट्। उभ। आधृषीयः)
 03 =>
  (श्लो। ११५)
 04 =>
  [[२। ‘सेऽसिचि--’ (७-२-५७) इति इड्विकल्पः नास्य धातोर्भवति। तत्र रुधादि- साहचर्येण,  ‘उ छृदिर्--’ इति रौधादिकधातोरेव ग्रहणात्। अत एवात्र धातौ ईदित्करणं सार्थकम्। अन्यथा,  णिजभावपक्षे,  ‘सेऽसिचि-’ (७-२-५७) इतीड्वि- कल्पनेन,  ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्णिषेधे सिद्धे ईदित्करणं व्यर्थं स्यात्। प्रकृते तु णिजभावपक्षे शुद्धे ‘श्वीदितः--’ (७-२-१४) इतीण्णिषेधः।]]
 05 =>
  (५७३)
 06 =>
  [[आ। ‘प्रजहार हरिं रणेष्वतर्पन् सुदृढं छर्दितमन्युरप्रदर्भन्।।’ धा। का। ३। ४९।]]
 07 =>
  [[३। अतो लोपे जश्त्वचर्त्वयोः रूपम्।]]

Capeller

German

 शुद्ध॑ s. शुध्
 m.
  = शुद्धपक्ष.

Burnouf

French

 शुद्ध शुद्ध a. (pp. de शुध्) pur
 clair
 blanc
		 au
fig. pur de tout péché
 sans fautes.
		 Seul,  tout seul. -- S. n.
  sel
gemme.
शुद्धजङ्घ m.
  âne.
शुद्धवल्लिका f.
  ménisperme,  bot.
शुद्धात्मन् a. (आत्मन्) qui a l'âme pure.
शुद्धानुमान m.
  figure de rhétorique.
शुद्धान्त m.
  (अन्त) gynécée
		 harem
 appartement
réservé
		 Qqf.  femme ou concubine d'un roi.
शुद्धान्तपालक m.
  eunuque de harem. 
शुद्धापह्नुति f.
  (अप
 ह्नु) figure de rhétorique.
शुद्धि f.
  (शुध्
 sfx. ति) pureté [physique ou morale].
शुद्धोदन m.
  (वदन) np. du roi,  père de Śākyamuni le
Buddha.

Stchoupak

French

 शुद्ध-
 (शुध्-) a. v. pur,  clair,  purifié 
 irréprochable, 
immaculé 
 correct,  exact,  régulier 
 pur,  sans mélange,  inaltéré,  simple 
 le
plus grave (châtiment),  sans circonstances atténuantes (?) 
 gramm.  non
nasalisé (voyelle) 
 m.
  un des 7 sages sous le 14{^me^} Manu 
 fils d'Anenas 
-ता- f.
  pureté 
 -वन्त्- a. qui contient le mot शुद्ध-।
°कर्मन्- a. pur dans ses actes.
°कीर्ति- m.
  n.
  d'un homme.
°दन्त- a. fait de pur ivoire.
°पट- m.
  n.
  d'un homme.
°पार्ष्णि- a. ayant ses derrières assurés (armée).
°भाव- m.
  pureté d'esprit 
 a. pur d'esprit 
 °मति- a. id.
°वंश्य- a. de race pure.
°वध- m.
  mise à mort sans tortures.
°विष्कम्भक- m.
  (dram. ) scène d'introduction (v. विष्कम्भ-)
jouée en skt. par des personnages d'ordre moyen. 
°वेष- a. habillé proprement.
°शील- °सत्त्व- a. qui a un caractère pur,  une âme pure.
°स्नान- nt. bain simple (sans frictions,  etc.).
°स्वभाव- = °शील-।
°हृदय- a. pur de cœur 
 शुद्धात्मन्- id.
शुद्धान्त- m.
  gynécée,  harem (not. du roi) 
 pl.
  femmes et concubines
d'un roi 
 °चर- °चारिन्- a. qui circule dans le harem (domestique) 
°रक्षी- f.
  gardienne du harem 
 °वृद्ध- a. v. vieilli dans le harem
(serviteur) 
 शुद्धान्तः-पुर- nt. = शुद्धान्त-।
शुद्धाभ- a. clair,  brillant.
शुद्धाभिजन-कर्मन्- a. de famille et de conduite pures.
शुद्धाशय- a. de cœur pur,  qui a une conduite pure.
शुद्धोद- a. qui a de l'eau pure 
 m.
  n.
  d'un roi de Kapilavastu,  fils de
Śākya 
 -न- m.
  descendant de Śākya,  père du Bouddha.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.