| YouTube Channel

शुक्रः (zukraH)

 
Hindi
Hindi
शुक्र ग्रह. शब्द वीर्य या यौन स्राव का मतलब
Apte Hindi
Hindi
शुक्रः
पुं*
 - "शुच् + रक्, नि* कुत्वम्"
शुक्रग्रह
शुक्रः
पुं*
 - "शुच् + रक्, नि* कुत्वम्"
राक्षसों के गुरु जिसने अपने जादू के मंत्रों से युद्ध में मरे हुए राक्षसों को पुनर्जीवित कर दिया था
शुक्रः
पुं*
 - "शुच् + रक्, नि* कुत्वम्"
ज्येष्ठमास
शुक्रः
पुं*
 - "शुच् + रक्, नि* कुत्वम्"
अग्नि
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अग्निः, वैश्वानरः, वीतहोत्रः, अग्निहोत्रः, हुरण्यरेताः, सप्तार्चि, विभावसुः, वृषाकपिः, स्वाहापतिः, स्वाहाप्रयः, स्वाहाभुक्, अग्निदेवः, अग्निदेवता, धनञ्जयः, जातवेदः, कृपीटयोनिः, शोचिष्केशः, उषर्बुधः, बृहद्भानुः, हुतभुक्, हविरशनः, हुताशः, हुताशनः, हविर्भुक्, हव्यवाहनः, हव्याशनः, क्रव्यवाहनः, तनुनपात्, रोहिताश्वः, आशुशुक्षणिः, आश्रयाशः, आशयाशः, आश्रयभुक्, आश्रयध्वंसी, पावकः, पावनः, तेजः, वह्निः, ज्वलनः, अनलः, कृशानुः, वायुसखा, वायुसखः, दहनः, शिखी, शिखावान्, कृष्णवर्त्मा, अरणिः, घासिः, दावः, पचनः, पाचनः, पाचकः, जुहुवान्, वाशिः, अर्चिष्मान्, प्रभाकरः, छिदिरः, शुन्ध्युः, जगनुः, जागृविः, अपाम्पितः, जलपित्तः, अपित्तम्, हिमारातिः, फुत्करः, शुक्रः, आशरः, समिधः, चित्रभानुः, ज्वालाजिह्वा, कपिलः, विभावसुः, तमोनुद्, शुचिः, शुक्रः, दमुनः, दमीनः, अगिरः, हरिः, भुवः
noun
देवताविशेषः-हिन्दुधर्मानुसारम् अग्नेः देवतास्वरूपम्।
"अग्नेः पत्नी स्वाहा।"
Synonyms:
 अग्निः, पावकः, पावनः, तेजः, वह्निः, ज्वलनः, अनलः, कृशानुः, वायुसखा, वायुसखः, दहनः, शिखी, शिखावान्, कृष्णवर्त्मा, अरणिः, घासिः, दावः, पचनः, पाचनः, पाचकः, जुहुवान्, वाशिः, अर्चिष्मान्, प्रभाकरः, छिदिरः, शुन्ध्युः, जगनुः, जागृविः, अपाम्पितः, जलपित्तः, अपित्तम्, हिमारातिः, फुत्करः, शुक्रः, आशरः, समिधः, चित्रभानुः, ज्वालाजिह्वा, कपिलः, विभावसुः, तमोनुद्, शुचिः, शुक्रः, दमुनः, दमीनः, अगिरः, हरिः, कविः
noun
तेजःपदार्थविशेषः।
"पर्वते दृश्यमानः धूमः अग्नेः सूचकः।"
Synonyms:
 ज्येष्ठः, शुक्रः
noun
मासभेदः चान्द्रसंवत्सरे द्वादशमासान्तर्गततृतीयः मासः।
"तस्य जन्म ज्येष्ठस्य दशम्याम् अभवत्।"
Synonyms:
 शुक्रः
noun
सौरमालायाः द्वितीयः खगोलीयपिण्डः।
"शास्त्रज्ञः शुक्रस्य अध्ययनं करोति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: शुक्रः
Root: शुक्र
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ शुक्रग्रहः
Meaning(s):
⇒ Planet Venus
Shloka(s):
2|1|34|1 ► प्रचक्षा दीदिविश्चाथ शुक्रो दूतो दिवाचरः। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|34|2 ► तिर्यग्गाम्यसुराचार्य उशना भार्गवः कविः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|34|1 ⇢ शुक्रः (शुक्र) (पुं) ⇒ Planet Venus ⇒ शुक्रग्रहः
➠ 2|1|34|1 ⇢ दूतः (दूत) (पुं) ⇒ Epithet of Venus ⇒ शुक्रग्रहः
➠ 2|1|34|1 ⇢ दिवाचरः (दिवाचर) (पुं) ⇒ Epithet of Venus ⇒ शुक्रग्रहः
➠ 2|1|34|2 ⇢ तिर्यग्गामी (तिर्यग्गामिन्) (पुं) ⇒ Epithet of Venus ⇒ शुक्रग्रहः
➠ 2|1|34|2 ⇢ असुराचार्यः (असुराचार्य) (पुं) ⇒ Epithet of Śukra ⇒ शुक्रग्रहः
➠ 2|1|34|2 ⇢ उशनः (उशनस्) (पुं) ⇒ Epithet of Venus ⇒ शुक्रग्रहः
➠ 2|1|34|2 ⇢ भार्गवः (भार्गव) (पुं) ⇒ Epithet of Venus ⇒ शुक्रग्रहः
➠ 2|1|34|2 ⇢ कविः (कवि) (पुं) ⇒ Epithet of Venus ⇒ शुक्रग्रहः
Related word(s):
जातिः ➡ ग्रहः
Tamil
Tamil
சு’க்ர: : சுக்ரன், சுக்ராச்சாரியார், நெருப்பு, அக்னி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शुक्रः,
पुं,
 (शुच + रन् ।) ग्रहविशेषः । तत्पर्य्यायःदैत्यगुरुः २ काव्यः ३ उशनाः ४ भार्गवः ५कविः ६ । इत्यमरः ॥
सितः ७ आस्फुजित् ८शतपर्व्वेशः ९ भृगुसुतः १० भृगुः ११ षोड-शार्च्चिः १२ मघाभूः १३ श्वेतः १४ श्वेतरथः १५इति शब्दरत्नावली ॥
षोडशांशुः १६ । इतिजटाधरः ॥
* ॥
तस्य शुक्रेति नामकारणंयथा, --“निकुम्भादिषु दैत्येषु भूय एवोत्थितेष्वथ ।युद्धायाभ्यागतेष्वेव नन्दी शङ्करमब्रवीत् ॥
महादेव वचोऽसह्यं शृणु त्वं परमाद्भूतम् ।अविचिन्त्यमसह्यञ्च मृतानां जीवनं पुनः ॥
ये हताः प्रमथैर्दैत्या यथाशक्त्या रणाजिरे ।ते सर्व्वे जीविता भूयो भार्गवेणाथ विद्यया ॥
तदिदं वै महादेव महत् कर्म्म कृतं रणे ।संजातमफलं देव शुक्रविद्याबलाश्रयात् ॥
इत्येवमुक्ते वचने नन्दिना कुलनन्दिना ।प्रत्युवाच प्रभुः प्रीत्या स्वार्थसाधनमुत्तमम् ।गच्छ शुक्रं गणपते ममान्तिकमुपानय ॥
अहं तं संयतिष्यामि यथायोगं समेत्यति ॥
इत्येवमुक्ते रुद्रेण नन्दी गणपतिस्ततः ॥
तमनन्तमुपागम्य नन्दी संपूज्य वेगवान् ॥
रथाद्भार्गवमानिन्ये सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ।तमादाय हराभ्यासमाजगाम विनायकः ॥
निपात्य रक्षिणः सर्व्वानथ शुक्रं न्यवेदयत् ।तमानीतं कविं शर्व्वः प्राक्षिपद्वदने प्रभुः ॥
स शम्भुना कविश्रेष्ठो ग्रस्तो जठरमास्थितः ।तुष्टाव भगवन्तं तं वाग्मी वाग्भिरथादरात् ॥
शुक्र उवाच ।नमोऽस्तु ते शङ्कर शर्व्व शम्भोसहस्रनेत्राङ्घिशिरो नमस्ते ।दृष्ट्वैव सर्व्वं भुवनं तवोदरेश्रान्तो भवन्तं शरणं प्रपन्नः ॥
इत्येवमुक्ते वचने महात्माशम्भुर्व्वचः प्राह ततो विहस्य ।निर्गच्छ पुत्त्रोऽसि ममाधुना त्वंशिश्नेन भो भार्गशवंशचन्द्रः ॥
नाम्ना तु शुक्रेति चराचरास्त्वांस्तोष्यन्ति नैवात्र विचारणास्ति ।इत्येवमुक्त्वा भगवान् मुमोचशिश्नेन शुक्रः स च निर्जगाम ॥
विनिर्गतो भार्गववंशचन्द्रःशुक्रत्वमापद्य महानुभावः ॥
”इति वामने ६६ अध्यायः ॥
* ॥
अयं श्यामवर्णाग्निकोणस्त्रीब्राह्मणजातियजु-र्व्वेदरजोगुणाम्लरसवृषराशिहीरकरत्नभोजकट-देशानामधिपतिः । भृगुमुनिसन्तानः । नवा-ङ्गुलशरीरः । पद्मस्थः । सूर्य्यमुखः । श्वेतवर्णः ।चतुर्भुजः । सदाजपमालावरकमण्डलुदण्ड-धारी । शुक्लवस्त्रः । इन्द्रादिदेवताकः । शची-प्रत्यधिदेवताकः । शुभग्रहः । अपराह्णकालेप्रबलः । जलचारी । कफप्रकृतिः । रूप्यद्रव्य-धान्यादिस्वामी । मध्यवयः । रतीश्वरः । जल-भूमिचारी । स्निग्धरुचिः । द्विपदमनुष्याणांस्वामी च । इति बृहज्जातकग्रहयागतत्त्वा-दयः ॥
* ॥
तस्य भोग्यं दिनं शुक्रवारः । तत्रजातफलम् ।“प्रसन्नचित्तो मतिमान् गुणज्ञःसुकेशवेशः सितवस्त्रमाल्यः ।बन्धुप्रियो भार्गववारजातःशीघ्रप्रसादः कुशलो नरः स्यात् ॥
”तस्य क्षेत्रजातफलम् ।“शुक्रालये काव्यकलाविदग्धोदातातिथेयः श्रुतशास्त्रदक्षः ।कलिप्रियो वातकफान्वितः स्या-न्मेधान्वितो हास्यपटुर्मदाद्यः ॥
”तस्य द्रीक्काणजातफलम् ।“द्रेक्काणे भृगुनन्दनस्य सुतनुः पात्रं धरित्री-पतेःसर्व्वज्ञः स्वजनानुरागकुशलो दाता सतां वल्लभसंपूणश्च वराङ्गनात्मजधनैः स्फीतः कृपालुःशुचिःशान्तः सत्यरतोऽभियुक्तहृदयो धर्म्मानुरक्तोनरः ॥
”तस्य नवांशजातफलम् ।“नारीरक्तो ललितनयनो मञ्जुकेशः कृशाङ्गःकम्बुग्रीवो भवति कनकश्यामवर्णः सुकेशः ।क्रू रः स्त्रैणः कविरतिधनो दानशीलो गुणज्ञोव्यानम्रास्यो विमलयशसा मानवो भार्गवांशे ॥
”तस्य द्वादशांशजातफलम् ।“शूरो बहुधनो भोगो नृत्यगीतप्रियः सदा ।शुचिर्द्दाता क्षमी भोक्ता द्वादशांशे भृगोनरः ॥
”तस्य त्रिंशांशजातफलम् ।“बहुगुणपरिपूर्णः सुन्दरश्चारुदृष्टि-र्युवतिजनविनोदी लब्धसौख्यार्थभोगः ।द्विजसुरगुरुभक्तो दानशीलः कृपालु-रसुरपतिगुरोः स्यान्मानवस्त्रिं शकांशे ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
विष्कुम्भादि-सप्तविंशति-योगान्तर्गत-चतुर्विंश-योगः । तत्र जातफलम् ।“हास्यो विवादे विजयी सभायांमद्गन्धमाल्याम्बररत्नयुक्तः ।जितेन्द्रियः स्यान्मनुजो महौजाःशुक्राभिधाने जननं हि यस्य ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
* ॥
अग्निः । चित्रकवृक्षः । ज्यैष्ठमासः । इत्यमरः ।