| YouTube Channel

शुक्तिः (zuktiH)

 
Apte
English
शुक्तिः [śuktiḥ],
f.
 [शुच्-क्तिन् Uṇn. 4.191]
An oyster shell, pearl-oyster
पात्रविशेषन्यस्तं गुणान्तरं व्रजति शिल्पमाधातुः । जलमिव समुद्रशुक्तौ मुक्ताफलतां पयोदस्य ॥
M.*
 1.6
Bh.*
 2.67
R.*
 13.17.
A conchshell.
A small shell, muscle.
A portion of the skull.
A curl of hair on a horse's breast (or neck)
आवर्तिनः शुभफलप्रदशुक्तियुक्ताः
Śi.*
 5.4
see Malli. thereon.
A kind of perfume.
A particular weight equal to two Karṣas.
Hemorrhoids.
A bone
मुनेः शुक्तिभिरुत्सिक्तो भगवत्तेजसान्वितः
Bhāg.*
 6. 1.13.
Comp.
 -उद्भवम्, -जम् a pearl. -कर्ण
a.
 shelleared. -खलति
a.
 completely bald. -चूर्णकः a variety of inferior gems looking like an oyster shell
Kau.
A.
 2.11. -पुटम्, -पेशी a pearl-oyster shell.-बी(वी)जम्, -मणिः a pearl. -वधूः the pearloyster. -स्पर्शः dusky spots on a pearl.
Apte 1890
English
शुक्तिः f. [शच्-क्तिन्] 1 An oyster. shell, pearl-oyster
पात्रविशेषन्यस्तं गुणांतरं व्रजति शिल्पमाधातुः । जलमिव समुद्रशुक्तौ मुक्ताफलतां पयोदस्य M. 1. 6
Bh. 2. 67
R. 13. 17.
2 A conchshell.
3 A small shell, muscle.
4 A portion of the skull.
5 A curl of hair on a horse's breast (or neck)
Śi. 5. 4
see Malli. thereon.
6 A kind of perfume.
7 A particular weight equal to two Karṣas.
8 Hemorrhoids.
Comp.
उद्भवं,
जं a pearl.
पुटं,
पेशी a pearl-oyster shell.
वधूः the pearl-oyster.
वीजं a pearl.
स्पर्शः dusky spots on a pearl.
Hindi
Hindi
सीप
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शुक्तिः
noun
सिन्धुजायाः आवरणम्।
"माता शुक्त्या आम्रं त्वक्षति।"
Synonyms:
 शुक्तिः
noun
एका जातिः ।
"शुक्तेः उल्लेखः बृहत्संहितायां वर्तते"
Synonyms:
 शुक्तिः
noun
एकः पर्वतः ।
"शुक्तेः उल्लेखः मार्कण्डेयपुराणे वर्तते"
Tamil
Tamil
சு’க்தி: : சிப்பி, முத்துச் சிப்பி, சங்கு, குதிரையின் பிடரி மயிர்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शुक्तिः,
स्त्री,
 (शुच् + क्तिन् ।) जलजन्तुविशेषः ।झिनुक् इति भाषा । तत्पर्य्यायः । मुक्ता-स्फोटः २ । इत्यमरः ॥
शुक्तिका ३ । इतिजटाधरः ॥
मुक्तिप्रसूः ४ महाशुक्तिः ५तौतिकः ६ मौक्तिकप्रसवा ७ मौक्तिकशुक्तिः ८मुक्तामाता ९ । अस्या गुणाः । कटुत्वम् ।स्निग्धत्वम् । श्वासहृद्ग्रहनाशित्वम् । शूल-प्रशमनत्वम् । रुच्यत्वम् । मधुरत्वम् । दीप-नत्वञ्च । इति राजनिर्घ ण्टः ॥
कपालखण्डम् ।शङ्खः । शङ्खनखः । नखी । अश्वावर्त्तः ।अर्शोरोगः । इति मेदिनी ॥
चक्षूरोगविशेषः ।इति हेमचन्द्रः ॥
तद्विवरणं यथा, --“प्रस्तारिशुक्लक्षतजोऽधिमांस-स्राग्वर्म्मसंज्ञाः खलु पञ्च रोगाः ।स्याच्छक्तिका सार्ज्जुनपिष्टकाख्याजालं शिराणां पिडिकाश्च तासाम् ॥
रोगा वलासग्रथितेन सार्द्ध-मेकादशोक्ताः खलु शुक्रभागे ॥
”शुक्तिमाह ।“श्यावाः स्युः पिशितनिभाश्च बिन्दवोऽयंशुक्लाभाः शितनिचिताः स शुक्तिसंज्ञः ।”श्यावा इत्यादि वर्णत्रयविकल्पो बोद्धव्यः ॥
* ॥
अथास्याश्चिकित्सा ।“सेक आश्चोतनं पिण्डीविडालस्तपंणं तथा ।पुटपाकोऽञ्जनं चैभिः कल्पैर्नेत्रमुपाचरेत् ॥
”इति कल्पविधिः ॥
तत्र सेकविधिर्यथा, --“सेकस्तु दिवसे कार्य्यो रात्रौ चात्यन्तिके गदे ।सेकस्तु सूक्ष्मधाराभिः सर्व्वस्मिन्नयने हितः ॥
मीलिताक्षस्य मर्त्यस्य प्रदेयश्चतुरङ्गुलम्एरण्डदलमूलत्वक्शृतमाजं पयो हितम् ।सुखोष्णं नेत्रयोः सिक्तं वाताभिष्यन्दनाशनम् १ ॥
यष्टीगैरिकसिन्धूत्थदार्व्वीतार्क्षैः समांसकैः ।जलपिष्टैर्वहिर्लेपः सर्व्वनेत्रामयापहः ॥
” २ ॥
इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
कर्षद्वयपरिमाणम् । इति शब्दमाला ॥
चतु-स्तोलकपरिमाणम् । तत्पर्य्यायः । अष्टमिका२ । इति वैद्यकपरिभाषा ॥