| YouTube Channel

शीर्षण्य (zIrSaNya)

 
शब्दसागरः
English
शीर्षण्य
n.
 (-ण्यं) A helmet.
m.
 (-ण्यः) Clean and unentangled hair.
E.
शीर्षन् substituted for शिरस्, and यत्
aff.
Capeller Eng
English
शीर्षण्य॑
a.
 being at the head (lit. &
fig.
 )
n.
 =
prec.
Yates
English
शीर्षण्य (ण्यं) 1.
n.
 A helmet.
a. Clean
unentangled hair
a chieftain.
Wilson
English
शीर्षण्य
n.
 (-ण्यं) A helmet.
m.
 (-ण्यः) Clean and unentangled
hair.
E.
 शीर्षन् substituted for शिरस्, and यत्
aff.
Apte
English
शीर्षण्यः [śīrṣaṇyḥ], [शीर्षन्-यत्]
a.
Clean or unentangled hair.
White.
Produced in the head.
Beneficial to the head.
Chief
यद्यच्छीर्षण्याचरितं तत्तदनुवर्तते लोकः
Bhāg.*
 5.4.15.
ण्यम् A helmet
वरशीर्षण्यशीर्षाणः Śiva B.14.49.
A head-dress (hat, cap
&c.
 ).
Ved.
 A head-rope.
Apte 1890
English
शीर्षण्यः [शीर्षन्-यत्] Clean or unentangled hair.
ण्यं 1 A helmet.
2 A head-dress (hat, cap &c.).
3 Ved. A headrope.
Monier Williams Cologne
English
शीर्षण्य᳡ mf(आ॑)n. being in or on the head,
RV.
&c.
&c.
being at the head (fig.), first,
Kāṭh.
BhP.
शीर्षण्य᳡
m.
 clean and unentangled hair,
L.
शीर्षण्य᳡
n.
 the head of a couch,
ĀpŚr.
a helmet,
L.
Monier Williams 1872
English
शीर्षण्य, अस्, आ, अम्, belonging to the head
(Ved.)
(अम्), n. a helmet
a cap
a rope fastened
to a horse's head, head-rope, halter (Ved.)
(अस्), m.
clean and unentangled hair
[cf. शिरस्य।]
Macdonell
English
शीर्षण्य śīrṣaṇ-yâ,
a.
 being on the head (V., 🞄C.)
chief (C., rare)
n.
 head of a couch.
Benfey
English
शीर्षण्य शीर्षण्य, i. e. शीर्षन् + य,
I.
m.
 Clean and unentangled hair.
II.
n.
 A helmet.
Apte Hindi
Hindi
शीर्षण्यः
पुं*
 - शीर्षन् + यत्
साफ़ तथा सुलझे हुए सिर के बाल
शीर्षण्यम्
नपुं*
 - -
लोहे का टोप
शीर्षण्यम्
नपुं*
 - -
"टोप, टोपी"
L R Vaidya
English
SIrzaRya {% (I) m. %} Clean hair.
SIrzaRya {% (II) n. %} A helmet.
Abhyankara Grammar
English
शीर्षण्य principal
chief
the word is used in connection with the utterance of Veda passages which are uttered loudly at the time of the third pressing ( तृतीयसवन ): cf. शिरसि तारम् T. Pr.XXIII.12
cf. शीर्षण्यः स्वरः M.Bh. on P. VI.l.61.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skra dag pa
शीर्षण्य
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वेणिः प्रवेणी शीर्षण्यशिरस्यौ विशदे कचे ॥ ५७० ॥
-wordlist-
वेणि (स्त्री), प्रवेणी (स्त्री), शीर्षण्य (पुं), शिरस्य (पुं)
--source--
शिरस्त्राणे तु शीर्षण्यं शिरस्कं शीर्षकं च तत् ।
-wordlist-
शिरस्त्राण (क्ली), शीर्षण्य (क्ली), शिरस्क (क्ली), शीर्षक (क्ली)
Vedic Reference
English
Śīrṣaṇya in the Brāhmaṇas^1 denotes the ‘head’ of a couch
(Asandī).
1) Aitareya Brāhmaṇa, viii. 5, 3
12, 3
17, 2
Kauṣītaki Upaniṣad, i. 5
Sāṅkhāyana Śrauta Sūtra. xvii. 2, 8.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शीर्षण्यः,
पुं,
 (शिरसि भवः । शिरस + “शरीरा-वयवाच्च ।” ४ । ३ । ५५ । इति यत् । “वाकेशेषु ।” ६ । १ । ६१ । इत्यस्य वार्त्तिकोक्त्याशीर्षन्नादेशः ।) विशदकचः । तत्पर्य्यायः ।शिरस्यः २ । इत्यमरः ॥
द्वे स्वतः स्नानादिनावा निर्म्मले अन्योन्यासंपृक्ते केशे । शीर्षे भवंशीर्षण्यं ढघे कादिति यः । पाददन्तेत्यादिनाशीर्षस्य शीर्षणादेशः । इति भरतः ॥
(शिरसि-निबद्धे, त्रि । यथा, ऋग्वेदे । १ । १६२ । ८ ।“शीर्षण्या रसना रज्जुरस्य ।”“शीर्षण्या शिरसि बद्धा रसना मेखला इव ।”इति तद्भाव्ये सायणः ॥
* ॥
श्रेष्ठे च त्रि । यथा, भागवते । ५ । ४ । १५ ।“यद्यच्छीर्षण्याचरितं तत्तदनुवर्त्तते लोकः ॥
”शीर्षण्यः श्रेष्ठस्तेनाचरितम ।” इति तट्टीका ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शीर्षण्य
पु०
 शीर्षे बध्यते शीर्ष + यत् शीर्षन्नादेशः । १ शिर-स्त्राणे अमरः । शीर्षे भवः यत् । २ विशदकेशे
पु०
 अमरः३ पिशदकेशयुते
त्रि०
 ।
Capeller
German
शीर्षण्य᳡ am Kopf o. an der Spitze befindlich
n.
 = vor.
Grassman
German
śīrṣaṇyà, a., am Kopfe [śīrṣán] befindlich.
-am yákṣmam {989, 1}.
-ā [f.] raśanā́ {162, 8}.
Stchoupak
French
शीर्षण्य-
a. qui se trouve dans ou sur la tête
qui est en tête
(fig., premier.