| YouTube Channel

शी (zI)

 
शब्दसागरः
English
शी(ङ)शीङ् r. 2nd cl. (शेते) To sleep. With अति prefixed, 1. To sleep
longer than.
2. To to be profuse or copious, to be much or
more, to exceed. With अधि, 1. To lie down on.
2. To abide, to
be. With सम्, To doubt. With उप, To lie near.
शी
m.
 (-शीः)
1. Sleep, repose.
2. Devotion, tranquillity, indifference to
every thing but the object of worship.
E.
 शी to sleep,
aff.
 क्विप् ।
Capeller Eng
English
1 शी शी॑यते fall, cease, perish.
2 शी शे॑ते & श॑यते (श॑य°ति),
pp.
 शयित (q.v. ) lie,
sleep, rest.
C.
 शाययति, °ते cause to lie down or go to sleep, lay
down, put on or in (loc. ).
D.
 शिशयिषते wish to sleep. — अति sleep
or go to rest before another (acc. )
also =
C.
 surpass, excel. व्यति
reach beyond, surpass (acc. ). अधि lie in or on, mount, enter (acc. ,
r.
loc.
 ). अनु lie on or in (acc. or
loc.
 ), lie down after another
(acc. )
rue, repent. अभि lie upon (acc. ). आ lie in or on (acc. ).
अन्वा stretch, extend. प्रत्या lie before or in front of (acc. ). उप
lie by or on (acc. or
loc.
 ). परि lie about, surround, encompass
be
at or in (acc. ). प्र lie down upon (acc. ). सम् be undecided or in
doubt, despair of (loc. )
A.
 disagree about (acc. ). — Cf. अतिशयित,
संशयित.
3 शी (—°) lying, resting.
Yates
English
शी (ल, ङ) शेते 2.
d. To sleep. With
prep. अति, to exceed
अधि, to
abide
सं to doubt.
शी (शीः) 3.
f.
 Sleep, repose
devo-
tion
tranquillity.
Wilson
English
शी (ङ) शीङ् r. 2nd cl. (शेते) To sleep: with अति prefixed,
to be profuse or copious, to be much or more, to exceed: with अधि to abide,
to be
with सम् to doubt.
शी
f.
 (शीः)
1 Sleep, repose.
2 Devotion, tranquillity, indifference to every thing but the object of
worship.
E.
 शी to sleep,
aff.
 क्विप्.
Apte
English
शी [śī], 2 Ā. (शेते, शयित
pass.
 शय्यते
desid.
 (शिशयिषते)
To lie, lie down, recline, rest
इतश्च शरणार्थिनः शिखरिणां गणाः शेरते
Bh.*
 2.76.
To sleep (fig. also)
किं निःशङ्कं शेषे शेषे वयसः समागतो मृत्युः । अथवा सुखं शयीथा निकटे जागर्ति जाह्नवी जननी
Bv.*
 4.3
Bh.*
 3.79
Ku.*
 5.12.
To rest, repose.
Caus.
 (शाययति-ते)
To cause to sleep or lie down
पार्श्वे शायय रावणम्
Bk.*
 8.83.
To allow to rest or repose.
शी [śī], 1 Sleep, repose.
Tranquillity.
Apte 1890
English
शी {c2c} A. (शेते, शयित
pass. शय्यते
desid. शिशयिषते) 1 To lie, lie down, recline, rest
इतश्च शरणर्थिनः शिखरिणां गणाः शेरते Bh. 2. 76.
2 To sleep (fig. also)
किं निःशंके शेषे शेषेवयसः समागतो मृत्युः । अथवा सुखं शयीथा निकटे जागर्ति जाहवी जननी Bv. 4. 30
Bh. 3. 79
Ku. 5. 12.
3 To rest, repose.
Caus. (शाययति-ते) 1 To cause to sleep or lie down
पार्श्वे शायय रावणं Bk. 8. 83.
2 To allow to rest or repose.
शी 1 Sleep, repose.
2 Tranquillity.
Monier Williams Cologne
English
1. शी
cl.
 2. Ā. (Dhātup. xxiv, 22) शे॑ते
(with Guṇa throughout the
pr.
 stem : thus, श॑ये [in
RV.
 also 3. sg.], शे॑षे
&c.
 , 3.
pl.
 शे॑रते [in
AV.
 also शे॑रे and
Class.
 शयिरे]
Pot.
 श॑यीत,
RV.
&c.
Impv.
 -शेताम् and शयाम्,
AV.
impf.
 अशेत,
ŚBr.
&c.
 , 3.
pl.
 अशेरत [in
RV.
 also अ॑शेरन्],
p.
 श॑यान,
RV.
&c.
ved. and
ep.
 also
cl.
 1. श॑यते, °ति
impf.
 अ॑शयत् and अशायत,
RV.
pf. शिश्ये, शिश्यिरे,
Br.
p.
 ved. शशयान॑,
Class.
 शिश्यान
aor.
 अशयिष्ट Subj. शे॑षन्,
RV.
fut. शयिता,
Up.
 , 2. sg. °ता॑से,
ŚBr.
शयिष्यते, °ति,
Br.
शेष्यते, °ति,
MBh.
inf.
 शय॑ध्यै,
RV.
शयितुम्,
MBh.
ind.
p.
 शयित्वा,
Up.
&c.
-शय्य,
Kāv.
 ),
to lie, lie down, recline, rest, repose,
RV.
&c.
&c.
to remain unused (as Soma),
TS.
to lie down to sleep, fall asleep, sleep,
GṛŚrS.
MBh.
&c.
(with पत्ये) to lie down to a husband (for sexual intercourse),
Pat.
(मदनेन-√ शी
=
 ‘to be impotent’),
VarBṛS.
 :
Pass.
 शय्यते
Gr.
 (aor. अशायि, ib.,
pr.
p.
 once in
MBh.
 शीयत्) :
Caus.
 शाययति, °ते (aor. अशीशयत्), to cause to lie down, lay down, put, throw, fix on or in (loc. ),
MBh.
Kāv.
&c.
to cause to lie down, allow to rest or sleep,
Bhaṭṭ.
Rājat.
BhP.
 :
Desid.
 शिशयिषते, to wish to rest or sleep,
Daś.
 :
Intens.
 शाशय्यते, शेशयीति, शेशेति
Gr.
 [cf. Gk. κεῖσθαι, ‘to lie’
κοίτη, ‘a bed’.]
2. शी
mfn.
 (ifc. ) lying, resting (See जिह्म-, मध्यम-शी,
&c.
 )
शी
f.
 sleep, repose,
L.
devotion, tranquillity,
L.
3. शी (connected with √ 2. शद्
cf.
Pāṇ.
 vii, 3, 78)
cl.
 4. Ā. शीयते, to fall out or away, disappear, vanish,
TBr.
Bhaṭṭ.
Monier Williams 1872
English
शी 1. शी (perhaps connected with rt.
शद्), cl. 2. A. शेते (1st du. शेवहे, 3rd du.
शयाते, 1st pl. शेमहे, 3rd pl. शेरते, Ved. cl. 1.
शयते, but शये = शेते, Ṛg-veda III. 55, 4, cf. Pāṇ.
VII. 1, 41
Ved. and ep. also P. in some tenses),
Impf. अशेत (P. अशयत्, Ved. 2nd du. P. अशायतम्,
3rd du. A. अशयाताम्, 3rd pl. अशेरत), Pot. श-
यीत (ep. शयेत्), Impv. शेताम् (2nd sing. शेष्व,
1st du. शयावहै, 3rd pl. शेरताम्), शिश्ये, श-
यिष्यते (ep. शेष्यति), अशयिष्ट, शयितुम् (Ved.
Inf. शयध्यै), to lie, lie down, lie on the ground,
recline
to rest, repose
to sleep: Pass. शय्यते,
Aor. अशायि: Caus. शाययति, -यितुम्, to cause to
lie down, put down, throw down
to throw, put
to allow to rest: Desid. शिशयिषते: Intens. शा-
शय्यते, शेशयीति, शेशेति
[cf. Gr. κεῖ-μαι (κεῖσαι
= शेषे, κεῖται = शेते)
κοί-τη, κοι-μά-ω, κῶ-μο-ς,
κῶμα, κώ-μη: Lat. qui-e-s, qui-e-sc-o, civi-s:
Goth. hai-m-s, he-thyô, haithi, heiwa, ‘house, ’ in
comp. heiva-franja: Old Island. hei-mr, ‘house:’
Old Germ. haim, heim, hī-wī, hi-wo, ‘husband
’
hiwa, ‘wife
’ hijan, hiwjan, ‘to marry
’ hīrāt:
Mod. Germ. Heirath: Angl. Sax. ham, hœman:
Lith. sze†tra, ‘a tent
’ kie†ma, ‘a village.’]
2. शी, ईस्, f. sleep, repose
tranquillity, devotion,
complete absorption in religious worship.
Macdonell
English
शी 1. ŚĪ, Ⅳ. Ā. śī́yate, fall out (V.)
disappear, 🞄be dispelled, perish (C.). ava, 🞄fal down (V.).
शी 2. ŚĪ, Ⅱ. Ā. śéte (V., C.), Ⅰ. P. Ā. śáya (V., 🞄C. rare), lie, recline, rest
lie unused
sleep
🞄lie down to sleep
fall asleep: pp. śayita, lying
🞄sleeping
having lain
having slept
fallen 🞄asleep
cs. śāyaya, P. (Ā. metr.) lay down, place 🞄on or in (lc.)
cause to lie down: pp. śāyita, 🞄placed upon (—°)
des. Ā. śiśayiṣa, wish to 🞄sleep. ati, surpass: pp. -śayita, surpassing 🞄(ac.)
unusual, extraordinary
surpassed
🞄des. pr. pt. -śiśayiṣa-māṇa, wishing to surpass. 🞄abhi, lie or rest in or on, lie down on 🞄(ac.)
inhabit, dwell in (ac.)
cs. lay upon 🞄(2 ac.). anu, lie down after any one (ac.)
🞄repent. ā, lie in or on (ac., rarely lc.
V., 🞄rare in C.). prati‿ā, lie before anything 🞄(RV.). upa, lie beside (ac.)
lie on (lc.). 🞄pari, lie around, encompass, rest in or on (ac.
🞄V.). prati, lie against any one (ac.) = importune: 🞄pp. w. act. & ps. mg.. vi, lie extended
🞄remain sitting on (lc.)
be subject to doubt. 🞄sam, [lie together, be confused], be irresolute 🞄or in doubt, hesitate
despair of (lc.)
🞄P. have divergent opinions or disagree (witnesses) 🞄about (ac.): pp. śaṃśayita, irresolute, 🞄doubtful, about (—°)
dubious, uncertain, imperilled.
शी ŚĪ, v. शा ŚĀ and श्या ŚYĀ.
Benfey
English
शी शी (cf. शद्), ii. 2, Ātm. (in epic
poetry also Par., MBh. 5, 63),
1. To
lie (as on the ground), Daśak. in Chr.
187, 11.
2. To lie down, 187, 6.
3.
To repose, MBh. 1, 5033.
4. To sleep,
Man. 2, 163. Ptcple. of the pf. pass.
शयित, Lying, Śiś. 9, 39. Ptcple. of
the fut. pass. शयनीय, Fit for sleep-
ing, lying on, Utt. Rāmac. 67, 3.
n.
A couch. Caus. शायय,
1. To cause
to lie, to throw, Daśak. in Chr. 190, 22.
2. To put, Rām. 2, 66. 16. -- With the
prep. अति अति,
1. To surpass, Ragh.
5, 14 (Calc.).
2. To sleep longer than
(acc.), MBh. 3, 14686.
Comp.
 ptcple.
of the fut. pass. अन्-अति-शयरीय,
adj.
Not to be surpassed, Kir. 5, 52. -- With
अधि अधि,
1. To lie down on (acc.),
Rām. 2, 88, 12.
2. To sleep on, Ragh.
5, 28 (Calc.).
3. To sleep, Pañc.
26, 25.
4. To inhabit, Bhaṭṭ. 10,
35. -- With अनु अनु, To lie down, to
sleep, near, Daśak. in Chr. 184, 4. --
With आ आ, To sleep on, Vikr. d.
41. -- With उप उप, To lie near (with
acc.), Lass. 2. ed. 70, 51. -- With निस्
निस्, in निःशयान (rather शयान with
निस्,
adj.
 ), Not sleeping, Bhāg. P. 3, 9,
10. -- With प्रति प्रति, To sleep oppo-
site to (acc.), MBh. 3, 16300. -- With
सम् सम्, संशयान, and संशयित,
Dubious, Chr. 31, 32 (Hit. iv. d. 19,
read संशयितम्). -- Cf. κεῖμαι, κεῖται
(= शेते), κοίτη, κοιμάω, κῶμα, κώμη
Lat.
quies, quiesco, civis
O.H.G. hīwī, ma-
trimonium
A.S. hiwa, familia
O.H.G.
hīwo,
m.
 hīwa,
f.
 conjux
hīwjan, hījan,
pubere
Goth. hêthjô (= κοίτη), haithi,
campus, haims
O.H.G. haim
A.S.
ham, haeman (cf. κοιμάω).
Apte Hindi
Hindi
शी
"अदा* आ* , , कर्मवा* , इच्छा* " - -
"लेटना, लेट जाना, विश्राम करना, आराम करना"
शी
"अदा* आ* , , कर्मवा* , इच्छा* " - -
सोना
शी
"अदा* उभ*, प्रेर*, " - -
"सुलाना, लिटाना"
शी
स्त्री*
 - शी + क्विप्
"निद्रा, विश्राम"
शी
स्त्री*
 - शी + क्विप्
शान्ति
L R Vaidya
English
SI {% vi. (but with अधि it takes an acc. अमुं युगांतोचितयोगनिद्रः संहृत्य लोकान् पुरुषोऽधिशेते R.xiii.5), 2A (pp. शयित
pres. शेते
pass. शय्यते
desid. शिशायिषते) %} 1. To lie down
2. to sleep, किं निःशंकं शेषे शेषे वयसः समागतो मृत्युः । अथवा सुखं शयीथाः Bh.V.iv.30, सुखं शांतः शेते मुनिरतनु भूतिर्नृप इव Bhartr.iii.79.With अति-, 1. to sleep longer than
2. to surpass, to excel, पुर्वान्महाभाग तयातिशेषे R.v.14.With अधि-, 1. to lie down on, to sleep on, अमुं युगांतोचितयोगनिद्रः संहृत्य लोकान् पुरुषोऽधिशेते R.xiii.6
2. to inhabit, लंकावनं सिंहसमो हि शेते Bt.x.35.With उप-, to lie near.With सम्-, to doubt.
SI {% Caus. (शाययति-ते) %} With अति-, to cause to excel, (यः) धाम्नातिशाययति धाम सहस्रधाम्नः Mud.iii.
SI {% f. %} 1. Sleep, repose
2. tranquillity.
Bopp
Latin
शी 2. A. (anom. v. gr. 348. 496. 572.)
1) jacere. MAH. 4.
826.: पञ्चाधिकं शतन् तच्च निहतन् तत्र भारत ।
महावनम् इव च्छिन्नं शिश्ये
R. Schl. II. 9. 18.: शेष्वा
ऽनन्तर्हितायान् त्वम् भूमौ
N. 12. 27.: शयानम् उ-
पविष्टं वा स्थितं वा
14. 3.: ददर्श नागराजानं शया-
नङ् कुण्डलीकृतम्. Etiam P. MAH. 5. 63.: निहता वा
मया सर्वे शेष्यन्ति वसुधातले. Etiam cl. 1. P. MAH.
3. 1215.: शयेत्.
2) dormire. H. 1. 34.: से ऽयम् भूमौ प-
रिश्रान्ता शेते
1. 36. 37.
2. 11.: गच्छ जानीहि के न्व्
एते शेरते वनम् आश्रिताः
17.: ददर्श…पाण्डवान्
पृथया सह शयानान् भीमसेनन् तु जाग्रतम्. -- श-
यित jacens, dormiens. MAH. 1. 2949. -- Caus. शाय-
यामि pono. R. Schl. II. 66. 16.: तैलद्रोण्यान् तु स-
चिवैः शायितन् नराधिपम्. (Gr. ϰεῖμαι, ϰεῖσαι =
शेषे, ϰεῖται = शेते, ϰοῖ-τη, ϰῶ-μα, ϰώ-μη
lat.
quies, quiesco
goth. hê-thjô cubiculum, hei-wa domus in
comp. heiva-frauja
island. vet. hei-mr domus
german.
vet. hai-m, hei-m
angl. home, v. Graff III. 944. et 705.
germ. vet. hi-wo conjux, maritus, hi-wa uxor, hijan, hiw-
jan nubere, Graff III. 1063. (cf. gr. ἄϰοιτις, ἀϰοίτης)
hî-rât connubium, nostrum Heirath
lith. szế-tra tugu-
rium, kiế-ma vicus.)
c. अति
1) dormiendo aliquem superare, antecellere, plus
quam alius dormire, c. acc. MAH. 3. 14686.: अहम् प-
तीन् ना ऽतिशये ना ऽत्यश्ने ना ऽतिभूषये.
2) superare
in universum. RAGH. 5. 14.: पूर्वान् महाभाग तया ऽति-
शेषे
BHATT. 8. 1.: अत्यशेरत तद्वेगन् न सुपर्णार्कमारु-
ताः.
c. अधि
1) incubare, c. acc. loci. R. Schl. II. 88. 12.: ईदृ-
शीं राघवः शय्याम् अधिशेते.
2) indormire, c. acc. loci.
RAGH. 5. 28.: अधिशिश्ये…प्रदोषे रथं रघुः.
c. प्रति exadversum cubare vel dormire. MAH. 3. 16300.:
प्रतिशिश्ये जलनिधिन् विधिवत् कुशसंस्तरे. Etiam
P. MAH. 3. 16398.: प्रतिशेष्यामि.
c. सम् dubitare. HIT. 116. 2.: न हि संशयितुङ् कुर्यात्
(nisi legendum संशयितम्). Vid. संशय, संशयित.
Lanman
English
√1śī (śéte [see 628-9]
śiśyé
áśayiṣṭa
śayiṣyáte, -ti
śeṣyáte, -ti
śayitá
śáyitum
śayitvā́
-śáyya).
—1. lie still
lie
—2. sleep. [w. śé-te, cf. κεῖ-ται,
‘lies’: cf. also κοί-τη, ‘bed.’]
+ adhi, lie in or on
dwell in.
+ anu, lie down after another.
+ ā, lie in.
+ upa, lie by.
+ sam, be undecided or in doubt. [lit.
‘lie together’: metaphor unclear.]
√2śī, simpler form of √śyā, q. v.
śī́, vbl. lying. [√śī.]
Kridanta Forms
Sanskrit
शी (शी꣡ङ् स्वप्ने - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = शयनम्
अनीयर् = शयनीयः - शयनीया
ण्वुल् = शायकः - शायिका
तुमुँन् = शयितुम्
तव्य = शयितव्यः - शयितव्या
तृच् = शयिता - शयित्री
क्त्वा = शयित्वा
ल्यप् = प्रशीय
क्तवतुँ = शयितवान् - शयितवती
क्त = शयितः - शयिता
शानच् = शयानः - शयाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 शी
मूलधातुः:
 शीङ्
धात्वर्थः:
 स्वप्ने
गणः:
 अदादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 शेते
अनुबन्धादिविशेषः:
 ईकारान्तः
Abhyankara Grammar
English
शी (1) case affix (ई) substituted for the nom. pl. affix जस् (अस् ) in the declension of the pronouns, when the affix जस् is preceded by the vowel अ
e.g. सर्वे, विश्वे
cf. kas. on P VII.1.17
(2) case affix (ई ) substituted for औ of the nom. and the acc. dual after fem. bases end- ing in आ, as also after bases in the neuter gender
e.g. खट्वे रमे
कुण्डे, वने
cf. Kas on P. VII.1.18, 19.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
शी mit अनु °Simpl. = Kaus. in भर्तारं अन्यया सह शयानम् अनुशयीत (Kauṭ. 155, 8) und द्विषत्स्त्रियम् एकाम् अनुशयीत (Kauṭ. 155, 11) sich hinlegen lassen, wohnen lassen.
शी °vernichtend, H XLIII, 45.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कामय, सेव्, उपसेव्, निषेव्, आसेव्, गम्, आचर्, उपशी, प्रविश्, रम्, मिथुनाय, व्रज्, शी, संनिविश्, समभिगम्, समुपे, विचर्, यभ्, रत्या संयुज्, ग्राम्यधर्मतया संयुज्, साकं संरम्, संविश्, संसृज्
verb
स्त्रीपुंसयोः अन्योन्यसंयोगानुकूलः व्यापारः।
"सः गणिकां कामयते।"
Synonyms:
 शी
verb
निद्रारूपः अवयवशिथिलीकरणानुकूलव्यापारः।
"श्रान्तः पथिकः विश्रामार्थं वृक्षस्य अधः अशेत।"
Synonyms:
 शी, स्वप्, निद्रा, संविश्, निद्राय
verb
अधिशयनपूर्वकः अवयवशिथिलीकरणानुकूलः व्यापारः।
"क्लान्तः सः शीघ्रमेव अशेत।"
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
शी, शय, हिंसन
शा तु शान्ते च सास्नायां शीः शये हिंसनेऽपि च ॥ ४२ ॥
verse 1.1.1.42
page 0122
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शी, ङ ल ञि स्वप्ने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदा०-आत्म०-अक०-सेट् । ङ ल, शेते । ञि, शयि-तोऽस्ति । मण्डपे शयामीति गणकृतानित्यत्वात्परस्मैपदे शपोऽलुग्भावे चेति रमानाथः ।वस्तुतस्तु शेते शयः पश्चात् शय इवाचरतीतिक्वौ साध्यम् । इति दुर्गादामः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शी शयने अदा० आत्म० अक० सेट् । शेते शेरते अशयिष्ट ।ञीत् वर्त्तमाने क्त शयितः । शयित्वा ।
शी स्त्री शी--भावे क्विप् । १ शयने २ शान्तौ च शब्दर० ।
Capeller
German
1. शी, शी॑यते fallen, schwinden.
2. शी, शे॑ते u. श॑यते liegen, sich legen,
schlafen, einschlafen. p. p. शयित liegend
(auf —°*), gelegen (habend)
schlafend, geschlafen habend, einge-
schlafen. Caus. शाययति (°ते) legen
liegen gehen heißen
p. p. शायित zu
Bette geschickt. अति früher als (Acc.)
schlafen gehen
übertreffen. p. p. अतिशयित
übertreffend o. übertroffen. अधि
liegen in, ruhend auf (Acc.), bewohnen,
beziehen. आ liegen in o. auf (Acc. 0.
Loc.). प्रत्या hingesterckt liegen über
(Acc.). उप liegen bei o. neben (Acc.),
auf (Loc.). परि hermliegen um, umlagern
(Acc.). सम् unschlüssig sein,
zweifeln, verzweifeln an (Loc.), verschiedener
Meinung sein über (Acc.).
p. p. संशयित unschlüssig, ungewiss,
zweifelhaft.
3. शी (—°) liegend.
Grassman
German
√śī [Cu. 〔45〕], 1〉 liegen, daliegen, am Boden liegen, besonders 2〉 zerschmettert oder erschlagen
3〉 ruhig daliegen, ruhen, weilen
4〉 an einem Orte [Loc., ádhi, antár, antarā́, ā́, pári, Adv.] liegen oder weilen
5〉 der Gewalt [L.] erliegen.
Mit ā́ 1〉 sich legen, sich niederlassen auf [A., L.]
2〉 herabsinken, niedersinken auf, in [A.]
3〉 sich befinden in [A.]
4〉 bewachend liegen bei [A., L.].
práti ā́ hingestreckt liegen längs [A.].
úpa liegen bei [A.].
pári umlagern, bewachend sich lagern um [A.].
prá sich legen auf [A.].
Stamm I. śé (śáy):
-éṣe 4〉 váneṣu māt(a)rós {669, 15}.
-eṣe úpa gatā́sum etám {844, 8}.
-áye [3. s.] 3〉 vavrís {830, 4}. — 4〉 śayā́su {289, 4}
antarā́ dámpatī {988, 4}. — ā 1〉 átkas āsu {661, 7}
yónim {988, 1}. _{988, 2} (ámīvā).
-aye [3. s.] 2〉 dā́nus {32, 9}. — 4〉 mádhye ā́ {164, 30}
vípāśi ā́ {326, 11}. — ā́ 1〉 vápus {141, 2}
jānatī́s {140, 7}.
-ayāte [3. du.] 5〉 índrasya prásitau {620, 13}.
-áyīta 4〉 nírṛtes upásthe {921, 14}.
Impf. áśe:
-eran pári vailasthānám {133, 1}.
Stamm II. śáya:
-ante 4〉 amuyā́ (pṛthivyā́s āpṛ́k) {915, 14}.
śaya:
-ate 2〉 áhis {32, 5}. — 4〉 samudré antár {709, 9}.
-adhve 2〉 hatā́s ‥ paṇayas 〰 {934, 4}.
Impf. áśaya (betont nur {783, 8}
{626, 16}):
-at 1〉 paśús, kavís {534, 8}. — 2〉 vṛtrás {32, 7}. — 4〉 ṛtásya yónau {235, 11}
yátra {783, 8}. — ā́ 2〉 dīrghám támas {32, 10}
rájasas budhnám {52, 6}. — 4〉 {626, 16} (apás).
aśāya:
-atam pári pṛthivī́m {34, 7}.
-ata [3. s.] pári víśamviśam {869, 6}. — prá dhā́rām agnés {682, 9}.
Aor. aśayis:
-ṣṭhās ā́ 3〉 dīrghám támas {950, 1}.
śéṣa:
-an 4〉 yónau {174, 4}.
Part. śáyāna:
-am 1〉 katpayám {386, 6}
árṇam {386, 8}
práskaṇvam [Page1398] {1020, 2}(jívrim). — 2〉 vṛtrám {32, 8}
{266, 6}
dā́num {203, 11}
áhim {386, 2}. — 4〉 sarasī́ {619, 2} (dṛ́tim)
kā́ṣṭāyās mádhe {928, 9}. — ā 4〉 síndhum {202, 9}
apás {384, 6}
sirā́su {121, 11} (vṛtrám). — prátí ā́ právatas {313, 7}
{315, 3}. — pari árṇas {266, 11}
{315, 2} = {471, 4} (áhim).
-ā [du.] 1〉 yū́pā‿iva jaraṇā́ (pitárā) {329, 3}.
Part. Perf. śaśayāná:
-ás 4〉 ádhi mātári {432, 9} (kumārás).
-ā́s 3〉 maṇdū́kās {619, 1} (saṃvatsarám).
Inf. śayádhi:
-iai 4〉 pṛthivyā́m {208, 6}.
-yai pári vyáthis mártiasya {503, 3}.
Verbale śī́
enthalten in jihma-, madhyama-, syona-śī́.
Burnouf
French
*शी शी। शये 2 [3p. शेते
3p. pl.
शेरते
3p. du. शयाते]
o. शयीय
impf. 3p.
अशेत
p. शिश्ये
f2. शयिष्ये
a1. अशयिषि [3p.
impers. अशायि]
pp. शयित। Etre étendu, être gisant.
Etre couché, se reposer, dormir
se coucher: शिश्ये हरिर्
उदधौ Hari se coucha sur la mer.
Gr.
ϰεῖμαι
lat. quiesco, quies.
Stchoupak
French
१ शी-
शीयते -- aller à la ruine et v. l. अतिशी-।
२ शी-
शेते (शेरते) {%śayate -ti
śiśye %} (-यिरे)
{%aśīśayat aśayiṣṭa
śayiṣyate -ti śeṣyate -ti
%} (शीयन्त्-)
{%śāyayati -te śiśayiṣate
śayita- śayitum %} शयित्वा °शय्य- -- être
étendu ou couché, être immobile, reposer
dormir
se mettre à dormir
s'endormir
caus. étendre, mettre dans ou sur (loc.)
faire dormir, envoyer
dormir
dés. avoir envie de dormir.
३ शी-
v. श्या-