| YouTube Channel

शिष्टाचार (ziSTAcAra)

 
शब्दसागरः
English
शिष्टाचार
mfn.
(-रः-रा-रं) Well-behaved.
m.
(-रः) Good-manners, proper
behaviour.
E.
शिष्ट, and आचार observance.
Capeller Eng
English
1 शिष्टाचार
m.
the conduct of well-bred men.
2 शिष्टाचार
a.
behaving like well-bred men.
Yates
English
शिष्टा-चार (रः-रा-रं)
a. Well behaved.
n.
Good manners.
Spoken Sanskrit
English
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
m.
- commonformulas
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
m.
- etiquette
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
adj.
- well-behaved
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
adj.
- acting like a learned man
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
m.
- proper behaviour
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
m.
- good manners
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
m.
- practice or conduct of the learned or virtuous
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
m.
- commonformulas
अनुयाजानुमन्त्रण - anuyAjAnumantraNa -
n.
- reciting those formulas
मन्त्रविद् - mantravid -
adj.
- knowing magical formulas
घोर - ghora -
m.
- magic formulas or charms
मन्त्रसंहिता - mantrasaMhitA -
f.
- collection of magical formulas
मन्त्रसंस्क्रिया - mantrasaMskriyA -
f.
- preparation of magical formulas
यजुष्काम्यति { यजुष्काम्य } - yajuSkAmyati { yajuSkAmya } - verb - be fond of sacrificial formulas
गोनामिक - gonAmika -
adj.
- called after the gonAma formulas
अनुयाजप्रैष - anuyAjapraiSa -
m.
- formulas belonging to the anuyAja
उपयष्ट्रि - upayaSTri -
m.
- priest who utters the above formulas
अमन्त्र - amantra -
adj.
- not using or applying mantra formulas
नानामन्त्रौघसिद्धिमत् - nAnAmantraughasiddhimat -
adj.
- having plenty of various magic. formulas
यजुष्कृति - yajuSkRti -
f.
- consecration with a sacrificial formulas
यजुर्विद् - yajurvid -
adj.
- knowing the yajus or sacrificial formulas
सहसूक्तवाक - sahasUktavAka -
adj.
- accompanied with sacred hymns or formulas
कृतयजुस् - kRtayajus -
adj.
- one who has uttered the sacrificial formulas
अमन्त्रविद् - amantravid -
adj.
- not knowing the formulas or texts of the veda
सप्तभङ्गिनय - saptabhaGginaya -
m.
- method of the 7 formulas of sceptical reasoning
प्रणीत - praNIta -
m.
- fire consecrated by prayers or mystical formulas
मरुन्नाम - marunnAma -
adj.
- verses or formulas containing names of the Maruts
यजुष्कृत - yajuSkRta -
adj.
- performed or consecrated with sacrificial formulas
अग्निहोत्रावृत् - agnihotrAvRt -
f.
- mere agnihotra without recitation of Vedic formulas
यजुर्विधान - yajurvidhAna -
n.
- rules about the application of sacrificial formulas
व्याघारण - vyAghAraNa -
n.
- verses or formulas recited during the act of sprinkling
मन्त्रोद्धार - mantroddhAra -
m.
- selection or extract from sacred text or magical formulas
आकर्षण - AkarSaNa -
n.
- attracting an absent person into one's presence by magic formulas
रूढपर्याय - rUDhaparyAya -
adj.
- in which the regularly returning formulas are constantly increasing
शिष्टाचार - ziSTAcAra -
m.
- etiquette
Wilson
English
शिष्टाचार
mfn.
(-रः-रा-रं) Well-behaved.
m.
(-रः) Good manners,
proper behaviour.
E.
शिष्ट, and आचार observance.
Monier Williams Cologne
English
शिष्टाचार
m.
practice or conduct of the learned or virtuous, good manners, proper behaviour,
Vas.
शिष्टाचार
mfn.
acting like a learned man, well-behaved,
MBh.
Apte Hindi
Hindi
शिष्टाचारः
पुं*
शिष्टः-आचारः -
"बुद्धिमान् मनुष्यों का आचरण शिष्टाचरण, सच्चरित्र"
L R Vaidya
English
Sizwa-AcAra {% m. %} the practice of wise men, a received usage.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शिष्टाचारः,
पुं,
(शिष्ट आचारः शिष्टानामा-चारो वा ।) साधुव्यवहारः यथा, --“ततः स्मार्त्तः स्मृतो धर्म्मो वर्णाश्रमविभागशः ।एवं वै द्विविधो धर्म्मः शिष्टाचारः उच्यते
त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिः प्रजा वर्णाश्रमेज्यया ।शिष्टैराचर्य्यते यस्मात् शिष्टाचारः शाश्वतः
दानं यत्यं तपोऽलोभो विद्येज्या पूजनं दमः ।अष्टौ वानि चरित्राणि शिष्टाचारस्य लक्ष-णम्
शिष्टा यस्माच्चरन्त्येनं मनुः सप्तर्षयश्च ये ।मन्वन्तरेषु सर्व्वेषु शिष्टाचारस्ततः स्मृतः
श्रुतिस्मृतिभ्यां विहितो धर्म्मो वर्णाश्रमात्मकः ।शिष्टाचारविवृद्धस्तु धर्म्मः साधुसम्मतः
”इति मात्स्ये १२० अध्यायः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शिष्टाचार
पु०
शिष्टानामाचारः सह्यवहारे “ततः स्मार्त्तःस्मृतो धर्मो वर्णाश्रमविभागशः एवं वै विविधो धर्मःशिष्टाचारः उच्यते त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिः प्रजावर्णाश्रमेज्यया शिष्टैराचर्य्यते यस्मात् शिष्टाचारःस शाश्वतः दानं सत्यं तपोऽलोभो विद्येज्या पूजनंदमः अष्टौ तानि चरित्राणि शिष्टाचारस्य लक्षणम् ।शिष्टमस्माच्चरन्त्येनं मनुः सप्तर्षयश्च ये मन्वन्तरेषु सर्वेषुशिष्टाचारस्ततः स्मृतः श्रुतिस्मृतिभ्यां विहितो धर्म्मोवर्णाश्रमात्मकः शिष्टाचारविवृद्धस्तु धर्मः साधुस-म्मतः” मत्स्यपु० १२५ अ० “आचारश्चैव साधूनामिति”मनुना तस्य धर्मे प्रामाण्यमुक्तं वेदाविरुद्ध एवप्रमाणम् श्रुतिस्मृत्योर्भिन्नविषयत्वे सदाचारेण तत्र धर्म-निर्णयः श्रुतिविराधे स्मृतेरप्रामाण्यवत् स्मृतिविरोधेसदाचारस्य धर्मनिर्णायकत्वम् तेन दाक्षिणात्यानांमातुलकन्याविवाहस्य शिष्टैराचर्य्यमाणत्वेऽपि प्रमा-णता तदेतत् “विरोधे त्वनपेक्षं स्यादसति ह्यनुसानंजैमि० सूत्रेण निर्णीतम् वशिष्ठेनापि “तदभावेशिष्टाचारः प्रमाणम्” इत्युक्तम् ततश्च शिष्टाचारेणसूलस्मृतिरनुमीयते यथा होलकाद्याचारात् ततःस्मृत्या मूलश्रुतिरनुयातव्येति अधिकरणमाला अत-एव अविगोतशिष्टाचारपरम्पराप्राप्तं ग्रन्थादौ मङ्ग-लाचरणं मङ्गलवादादौ व्यवस्थापितम्