| YouTube Channel

शिवज्ञान (zivajJAna)

 
Monier Williams Cologne
English
शिव—ज्ञान
n.
 knowledge of what is fortunate or of auspicious moment,
L.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शिवज्ञानं,
क्ली,
 (शिवस्य ज्ञानमस्मात् ।) शुभा-शुभकालबोधकशास्त्रम् । यदा यात्रादिक्रियाअवश्यकर्त्तव्या ज्योतिः शास्त्रोक्तशुभक्षणप्राप्तिश्चन भवति तदा शिवज्ञानोक्तशुभसमये कर्म्मकर्त्तुमुचितं भवति । एतच्छिवज्ञानोक्तमाहेन्द्र-योगे कृतयात्रादिर्जयं अमृतयोगे कार्य्यसिद्धिंवक्रे कार्य्यनाशं शून्ये मृत्युं अपमानं वाप्राप्नोति । दिवारात्रौ माघ-फाल्गुन-चैत्र-वैशाखश्रावणभाद्रेषु एते योगा एकरुपाःआश्विनकार्त्तिकाग्रहायणपौषेषु एकप्रकाराःज्यैष्ठाषाढयोश्च एकरूपा भवन्ति ॥
यथा, --माघ फाल्गुन-चैत्र-वैशाख-श्रावण-भाद्रेषुदिवादण्डा यथा ।रविवारे मा २ अ ८ शू ८ मा २ व १० ।सोमवारे अ ४ व ८ अ ६ व ६ मा ४ शू २ ।मङ्गलवारे व ४ शू २ अ ६ व ४ शू २ अ ४ शू २ अ ४ शू २ ।बुधवारे अ ४ व ६ अ ४ शू २ व ४ मा ४ अ ४ शू २ ।गुरुवारे मा ४ शू २ व ६ मा ६ शू ४ व ४ शू ४ ।शुक्रवारे अ २ व २ अ ६ व ६ अ ६ शू ४ अ ४ ।शनिवारे शू ४ व ४ शू २ अ ८ शू ४ व ४ शू ४ ।तेषु रात्रिदण्डा यथा ।रविवारे शू २ मा २ अ ४ व ८ मा ८ शू ६सोमवारे व २ अ ६ व ६ अ ८ शू ८ ।मङ्गलवारे अ २ व ४ शू २ अ ६ व ६ अ ४ व ४ शू २ ।बुधवारे शू २ अ ६ मा ४ व ४ शू ४ अ १० ।गुरुवारे व १४ शू ४ व ४ अ २ शू ६ ।शुक्रवारे व ४ अ ४ शू ४ मा २ व ६ शू ४ अ २ मा २ शू २ ।शनिवारे शू २ व ४ अ ६ व ४ अ ४ व २ अ ४ शू ४ ।आश्विन-कार्त्तिकाग्रहायणपौषेषुदिवादण्डा यथा ।रविवारे शू २ अ ६ व ८ अ ८ शू २ मा २ शू २ ।सोमवारे अ ४ शू ४ अ ६ व १६ ।मङ्गलवारे अ २ व २ अ १० व ६ शू ६ व ४ ।बुधवारे अ २ मा २ अ २ व ६ अ ६ शू २ मा ६ व ४ ।गुरुवारे अ ४ व ४ शू ४ व ६ शू २ अ ४ व ६ ।शुक्रवारे अ २ व २ अ ६ व ६ अ ८ शू २ अ ४ ।शनिवारे अ २ व २ अ ६ व ६ अ ८ शू २ अ ४ ।तेषु रात्रिदण्डा यथा ।रविवारे शू २ व ४ अ ४ व ६ अ ४ शू २ अ ८ ।सोमवारे व ६ अ ८ व ८ अ २ व ६ ।मङ्गलवारे मा ६ अ २ शू २ अ ६ व ४ मा ४ शू २ अ ४ ।बुधवारे व २ अ २ व ४ अ १६ व २ शू ४ ।गुरुवारे शू २ अ ८ व ६ अ ८ शू २ अ ४ ।शुक्रवारे व २ अ ८ व ६ अ ८ शू २ अ ४ ।शनिवारे व १४ शू ४ व ४ अ २ शू ६ ।ज्यैष्ठाषाढयोर्दिवादण्डा यथा ।रविवारे शू ४ अ ६ व ६ अ ६ व ४ मा २ शू २ ।सोमवारे व ८ अ ४ शू ६ व ८ शू ४ ।मङ्गलवारे अ ६ शू ४ अ ६ व ६ मा २ अ २ मा २ शू २ ।बुधवारे शू २ व ४ अ ८ व ६ अ ८ शू २ ।गुरुवारे मा २ शू २ व ६ मा ४ शू ४ व ६ अ ६ ।शुक्रवारे शू २ मा २ व ६ मा २ शू ४ अ ६ व ४ शू ४ ।शनिवारे मा २ शू २ व ६ मा ६ शू ४ व ४ अ ६ ।तत्र रात्रिदण्डा यथा ।रविवारे अ ४ शू ४ व ४ अ ६ व ८ शू ४ ।सोमवारे व ८ अ ८ शू ४ अ ४ शू २ मा २ शू २ ।मङ्गलवारे अ २ व ४ मा ४ शू ४ व २ अ ६ शू २ व ६ ।बुधवारे अ १० शू २ व ४ अ ४ शू १० ।गुरुवारे शू २ अ ६ शू २ व ४ शू २ अ ६ शू ४ अ ४ ।शुक्रवारे अ ६ शू २ व ४ शू ६ अ ६ शू २ अ ४ ।शनिवारे शू २ अ २ व ८ शू २ अ ६ शू ४ अ ६ ।मतान्तरे अस्य प्रमाणं यथा, --“माहेन्द्रे विजयो नित्यं अमृते कार्य्यशोभनम् ।वक्रे कार्य्यविलम्बः स्याच्छून्ये च मरणं ध्रुवम् ॥
वैशाखादिश्रावणान्तं एकभावेन संवहेत् ।अमृतादि दिवारात्रौ चतुर्मासं यथाक्रमम् ॥
याममानं दिवामाने ज्ञेयं सर्व्वत्र मासके ।तत्प्रमाणेन ज्ञातव्यं दण्डमानं विचक्षणैः ।रात्रिमानप्रमाणेन ज्ञेयो दण्डप्रमाणकः ॥
न वारतिथिनक्षत्रं न योगकरणं तथा ।शिवज्ञानं समासाद्य सर्व्वं मुनिर्विचारयेत् ॥
”तथा ।“भाद्रादिमार्गपर्य्यन्तं सप्तवारे समादिशेत् ।शून्यवक्रादियोगं हि पीषादिचैत्रतस्तथा ॥
”इति ज्योतिषे शिवज्ञानम् ॥
* ॥
अनेकप्रकारं शिवज्ञानं शिवाज्ञा शिवालिखितंअमृतघटी च दृष्टं किन्तु परस्परमनैक्यं जातम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शिवज्ञान
न०
 मासनेदे तण्डभेदेन माहेन्द्रादियोगज्ञापकेशास्त्रभेदे “माहेन्द्रे विजयो नित्यममृते कार्य्यशोम-नम् । वक्रे कार्यविलम्बः स्यात् शून्ये च मरणं भवेत् ।वैशाखादिश्रावणान्तमेकभावेन संवदेत् । अमृतादि दिवा-रात्रौ चतुर्मासं यथाक्रमम् । याममानं दिवामानेज्ञेयं सर्वत्र मासके । तत्प्रामाणेन ज्ञातव्यं दण्डमानविचक्षणैः । रात्रिमानप्रमाणेन ज्ञेयं दण्डप्रमाणकम् ।न वारतिथिनक्षत्र न योगः करणं तथा । शिवज्ञानंसमासाद्य सर्वं मुनिविचारणम् । भाद्रादिमार्गपर्य्यन्तसप्तवारे समादिशेत् । शून्यवक्रादियोगं हि पौषादि-चैत्रतस्तथा” ज्योति० ।