| YouTube Channel

शिलः (zilaH)

 
Apte
English
शिलः [śilḥ] लम् [lam], लम् Gleaning ears of corn (more than one at a time)
शिलानप्युञ्छतो नित्यं पञ्चाग्नीनपि जुह्वतः
Ms.*
 3.1
Bhāg.*
 1.31.11.
Comp.
 उच्छः gleaning ears of corn
शिलोञ्छमप्याददीत विप्रो$जीवन्यतस्ततः
Ms.*
 1.112
Bhāg.*
 3.12.42.
an irregular occupation.
poor subsistence (अल्पसंग्रह)
एवंवृत्तस्य नृपतेः शिलोञ्छेनापि जीवतः
Ms.*
 7.33. -वृत्तिः subsistence by gleaning.
Apte 1890
English
शिलः
लं Gleaning ears of corn (more than one at a time)
see Kull. on Ms. 10. 112.
Comp.
उंछः {1} gleaning ears of corn. {2} an irregular occupation.
Apte Hindi
Hindi
शिलः
पुं*
 - शिल् + क
"शिलोंछन, बालें चुनना"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शिलः,
पुं,
क्ली,
 (शिल + कः ।) उञ्छः । इतिमेदिनी ॥
(यथा, भागवते । ११ । १७ । ४१ ।“अन्याभ्यामेव जीवेत शिलैर्वा दोषदृक्तयोः ॥
”)जीवनोपायविशेषः । यथा, --“ऋतामृताभ्यां जीवेत्तु मृतेन प्रमृतेन वा ।सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥
ऋतमुञ्छशिलं ज्ञेयममृतं स्यादयाचितम् ।मृतन्तु याचितं भैक्षं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥
”इति मानवे ४ अध्यायः ॥
“अवाधितस्थानेषु पथि वा क्षेत्रेषु वा अप्रति-हतावकाशेषु यत्र यत्रौषधयो विद्यन्ते तत्रतत्राङ्गुलीभ्यां एकैकं कणं समुच्चयित्वा इतिबौधायनदर्शनात् । एकैकधान्यादिगुडकोच्चय-मुञ्छः । मञ्जर्य्यात्मकानेकधान्याच्चयनं शिलः ।उञ्छश्च शिलश्च इत्येकवद्भावः । तत् सत्यसमान-फलत्वादृतमित्युच्यते ।” इति तट्टीकायां कुल्लूक-भट्टः ॥
(रघुवंशीयपारियात्रनृपपुत्त्रः । यथा, रघुवंशे । १८ । १७ ।“तस्याभवत् सूनुरुदारशीलःशिलः शिलापट्टविशालवक्षाः ॥
”)